Artikuj në shtypin shqiptar

Refleksione mbi Evropën dhe Shqipërinë: Këshilla për të persekutuarit e ditëve të sotme

2011-12-29T00:42:00.000-08:00

Refleksione mbi Evropën dhe Shqipërinë: Këshilla për të persekutuarit e ditëve të sotme

Një popull frikacak, i poshtër dhe i fëlliqur

2011-12-16T01:02:00.001-08:00

16 dhjetor 2011

Një popull frikacak, i poshtër dhe i fëlliqur

Frikacaku nuk mund të jetë njeri i mirë. Për të shpëtuar lëkurën e tij para çfarëdo regjimi, ai pranon të zbatojë urdhërat e poshtra të regjimit në kurriz të kujtdo tjetër. Kjo përulësi shkon deri në atë pikë saqë frikacaku të pranojë edhe të vrasë një tjetër. Kështu, frikacaku është kontigjent i të poshtërve të këtij vendi. Këtë frikacak të poshtër unë e quaj njeri të fëlliqur. Deri më sot mua nuk më rezulton në këtë vend, askush nga ata që kam njohur dhe ata që nuk i njoh por që më bien në qafë çdo ditë në emër dhe për llogari të Monarkive të Evropës së Veriut, që të mos jetë njeri i tillë. Këta janë kaq të shumtë, sa që unë me siguri të plotë ju deklaroj se ne kemi një popull të tërë frikacak, të poshtër e të fëlliqur!

Katundari: Duhani bën dëm për shëndetin

2011-12-13T20:44:00.000-08:00

Katundari: Duhani bën dëm për shëndetin

Treshja Europol, CIA SHISH- djeg sot kompjuterin tim

2011-11-30T21:45:00.000-08:00

30 nëntor 2011

Treshja Europol, CIA, SHISH- djeg sot kompjuterin tim

Meqë nuk kanë se ç'të më bëjnë, sot më djegin edhe kompjuterin tim tek i cili unë mbaja shënime prej vitit 2005. Kushedi se ç'i gënjen mendja Monarkitë Hije të Evropës, se çfarë mund të fitojnë me këto shkatërrime?! A mund ta riparojnë këto Monarki demaskimin që kanë pësuar për Historinë e Falsifikuar të Gjuhëve dhe Historinë e Falsifikuar të popujve dhe të vetë Monarkive fantazma të Evropës?

Për mua nuk ka më asnjë kërshëri dhe asgjë me rëndësi më përveç se të vëzhgoj se çfarë bëjnë Monarkitë Hije të Evropës për të mbrojtur sundimin e tyre gjakatar mbi mbarë njerëzimin. I gjithë ky univers marrëzish përbën atë që njerëzit e quajnë Histori! Mjaft prej marrëzive të tyre prej përbindshi unë po i provoj prej më se 10 vjetësh në kurrizin tim, si në Durrës, në Bruksel, në kryeqytete të tjera të Evropës, në Tiranë, si dhe tani në Grethin e Mesëm të rrethit të Kavajës!

Prototipa provokatorësh shqiptarë

2011-11-30T21:42:00.001-08:00

29 nëntor 2011

Prototipa provokatorësh shqiptarë

Josif Nani
banues në Tiranë, në pallatin tim dhe në Uashington DC

Xhemal Strati dhe Çifti Strati
banues në pallatin tim dhe në SHBA

Sapo jemi vendosur në Grethi mesëm Europoli, CIA dhe SHISH-i kanë mobilizuar provokatorin e parë në atë fshat, Taip Manushin

Katundari: Hipertensioni dhe Monarkitë e Evropës

2011-11-27T02:02:00.000-08:00

Katundari: Hipertensioni dhe Monarkitë e Evropës

Provokime të reja të Google

2011-10-21T23:19:00.001-07:00

22 tetor 2011

Provokime të reja të Google

Në bashkëpunim me shërbime të huaja dhe SHISH-in Google mua më ka mbyllur këto dy vitet e fundit tre herë account-in tim. Dhe këto tre herë ky gjigand i internetit ka përdorur të njëjtën metodë provokimi për të justifikuar mbylljen e accountit.

Mbyllja e accountit fillon gjithmonë me

1) një njoftim të ngjashëm si ky

ku kërkohet që unë t’i përgjigjem një njoftimi nga GMAIL te GMAILI im, njoftim që ka rezultuar gjithmonë “i rremë”.

2) Pas letrës të Gmail të vërtetë, që hiqet si i rremë, rezulton që account-in tim e zapton tjetër kush.

3) Pas protestës time te Google për bllokimin e account-it, Google kërkon informacione nga unë që të vërtetoj se account-i është i imi dhe pas një a dy javësh ai më rikthen accountin.

4) Ndërkohë shërbimet sekrete nisin nga account-i im shkresa ku unë u kërkoj lekë njerëzve, ose kurdisin ndonjë marrëzi tjetër në emrin tim.

Për të gjitha këto, Mjeshtri Google nuk mban asnjë përgjegjësi. Me metoda të tilla Google që ka marrë përsipër vetë t’u shërbejë njerëzve, ua nxin jetën dhe vë në rrezik të gjithë lëndën që njerëzit ia kanë besuar këtij gjigandi shumë të rrezikshëm.

Provokime të tilla nga Google mua më kanë ardhur sa herë që Evropës së Monarkive i kanë ‘djegur’ fort shkrimet e mia. Shikoni në këtë foto të account-it tim, ku GMAIL i Google vërteton se unë kam të depozituara aty 13444 emaile të dërguara nga unë, paralajmërimin e Google për mbyllje, i cili vjen menjëherë pas demaskimeve që unë i bëj Elizabethës së Anglisë dhe Aristokracisë Evropiane si e vetmja shkaktare këto 500 vjetët e fundit të të gjitha të Këqiave që i bien në kokë mbarë njerëzimit!

Bëni kujdes nga Korporata të tilla si Google, pasi ato janë 100 % në shërbim të Aristokracisë Evropiane.

Moj Prostitutë e Anglisë

2011-07-07T23:33:00.001-07:00

08 korrik 2011

Moj Prostitutë e Anglisë

Ti moj Prostitutë e Anglisë, moj e përdalë në çdo kuptim dhe në çdo drejtim, çfarëdo që të bësh kundër meje dhe familjes time, çdo minutë, çdo orë, çdo ditë, ti mua nuk më ndal dot! Ti nuk ke asnjë forcë, asnjë mjet, dhe asnjë ushtri me njerëz, sado e madhe që të jetë, të përballesh me forcën e dijes time! Ti nuk guxon të më ndalosh me policinë, të më nxjerrësh para një prokurori, të hapësh qelinë, apo burgun për mua. Ti moj Prostitutë dhe i gjithë pushteti yt para meje jeni të gjunjëzuar! Ty nuk të ndihmon asnjë Psikopat në krye të këtij shteti. Ti Kodit të Shqipes i merr të keqen. Gjithçka që ti po bën kundër meje do të dalë për hundësh! Ti je thjesht një Prostitutë, një e Përdalë, një Fundërrinë Burracake. Një Skizofrene!

Kjo histori do të kujtohet ngahera si histori e një lufte të turpshme e një bashkësie Monarkish të Evropës kundër një njeriu të vetëm dhe familjes së tij.

I marri (autoportret)

Belgjit e të Marrit

Çifti Skizofrenik

Anglezët e çiftit

Gjendja jonë ekonomike

2011-02-03T00:11:00.000-08:00

03 janar 2011

Gjendja jonë ekonomike

Për shkak të persekutimit të hapur të regjimit në Shqipëri dhe mbështetjes të këtij persekutimi nga Monarkitë e Evropës, unë, Çlirim Xhunga, zbulues i Kodit të Shqipes dhe studjues i historisë dhe etimologjisë të fjalëve të thesarit të gjuhës shqipe dhe të mjaft gjuhëve të rruzullit, për shkak të këtij persekutimi, për shkak të frikës nga raprezaljet që ka ndërmarrë dhe vazhdon të ndërmarrë regjimi shqiptar, administrata shqiptare, të afërm, të njohur e të panjohur nuk kanë guximin të bashkëpunojnë me mua në asnjë fushë që ka lidhje me jetën e njeriut. Kështu,

1. prej viti 1999 unë nuk arrij të siguroj dot një vetëpunësim të qëndrueshëm,
2. prej vitit 1999, për pamundësi vetëpunësimi nuk kam asnjë sigurim shëndetësor dhe jete,
3. regjimi ka bërë kujdes të bllokojë të gjitha pronat që kemi trashëguar, dhe prej tyre nuk kemi arritur në këto njëzetë vjet të sigurojmë asnjë kacidhe,
4. regjimi ka bërë kujdes të na shkatërrojë në mënyrë sistematike edhe ato pak orendi shtëpiake që kemi. Edhe një televizor të ri që kemi marrë e kemi dhuratë nga një i afërm i time shoqeje. Dy – tre të afërm të trembur që na kanë mbetur na sjellin herë pas here ndonjë kg mish e ndonjë shishe vaji.
5. Në bankë ne na kanë mbetur një grusht parash, që ia ka lënë time shoqe i ati para se të vdiste,
6. Shtëpia botuese që themelova në vitin 2008 nuk pati jetë më shumë se pak muaj, pasi regjimi ka trembur dhe vazhdon të trembë librari e shtëpi shpërndarjeje që të shpërndahesh qoftë dhe një libër, që mezi arritëm ta botojmë.
7. Tani së fundi, për më se një vit edhe time shoqe e kanë larguar nga Instituti i Urbanistikës ku ajo punonte si arkitekte, dhe familja jonë prej katër vetash, të rritur të moshës 23 – 57 vjeç, ka mbetur pa asnjë burim jetese, dhe në mëshirë të lëmoshave në formë përkthimi apo projekti, që ky regjim i Evropës Monarkike na lëshon kur llogaria jonë bankare bëhet thuajse zero. Një lojë shumë e hollë kjo e dhunshme psikologjike, e filluar nga mbretëria e Belgjikës në kohën e qëndrimit tonë atje në vitet 1999 – 2003, dhe që vazhdon nga regjimi shqiptar sot e kësaj dite e që ka patur pasoja të rënda për shëndetin tonë.

Çfarë kujton Evropa e Monarkive të Evropës dhe ky regjim se mund të arrijnë kundër meje me masa të tilla ekonomike, si dhe me ushtrimin e persekutimit fizik përmes leximit të trurit, të rrezatimeve elektro – magnetike dhe akustike, të krijimit të zhurmave të panumërta, të provokimit dhe shqetësimit të jetës tonë çdo ditë përmes provokimeve të komshinjve dhe të panjohurve në pallat, lagje dhe në çdo cep të Tiranës?

Ky persekutim tejet i egër i Evropës së Monarkive dhe i regjimit të tyre në Shqipëri dëshmon qartë për forcën dhe fuqinë e gjërave në të cilat unë besoj dhe të studimeve me të cilat merrem unë. Le të vazhdojnë këto supershtetet e shtete të provojnë mbi kurrizin e familje time gjithçka ata kanë në dorë, e të shohim se ku do të mbërrijmë!

Persekutimi ynë - Kupola Kishash

2010-12-05T01:36:00.000-08:00

05 dhjetor 2010

Persekutimi ynë - Kupola Kishash

Shihni tani, këtu më poshtë, këto kryevepra belge - evropiane

Prishje e shkrimeve të mia në shtyp

Koha jonë 30 mars - 01 prill 2005

Prishje e shkrimi tonë te Republika 14 - 17 shtator 2006

Prishje e shkrimeve të mia në internet

Plagjiatura të panumërta të shkrimeve të mia në internet

Bllokime të panumërta interneti

Efekti (i jashtëm) prej Rrezatimit Elektro - Magnetik mbi trupin tonë

Shpërthime enësh në duart tona

Thyerje e pllakave në mure

Thyerje llambash

Kupolat e banjove të mia

në Bruksel dhe

në Tiranë

Të lumtë, moj Elizabethë e Anglisë, e ke mbarë rruzullin në dorën tëndeA thua, kështu vërtet do të jetë edhe sot e tutje?

Protestë klikës Bosh – Lohan – Berisha – Topi – Rama

2010-08-23T00:15:00.001-07:00

23 gusht 2010

Protestë klikës Bosh – Lohan – Berisha – Topi – Rama

Ti moj klikë kriminale e instaluar në kërthizë të Shqipërisë nuk ke asnjë të drejtë të ushtrosh çdo ditë torturë elektro - magnetike e akustike, shantazhe dhe ngacmime të asnjë lloji kundër nesh, pasi Shqipërinë nuk ua kanë bërë juve as prostitutat, që iu kanë bërë atë kokë dhe as dhe kurvarët që i kanë ngjizur ato për të pjellë përbindsha si ju.

Regjimi fashist i Sali Berishës na censuron

2010-08-10T12:36:00.000-07:00

Regjimi fashist i Sali Berishës na censuron

Regjimi fashist i Sali Berishës bllokon kërkimin e etimologjisë së fjalëve në blogët e mia, pasi në to përmendet dhe roli i tij prej krimineli me pagesë i urdhëruar nga Monarkët e Evropës për të vrarë e mjeruar shqiptarë të çdo lloj moshe e shtrese shoqërore.

Censurimin nga ana e regjimeve të tilla e përmbajtjes në internet pranohet dhe nga vetë Google në blogun e vet zyrtar:

According to the Open Net Initiative, the number of governments that censor has grown from about four in 2002 to over 40 today. In fact, some governments are now blocking content before it even reaches their citizens.

Official Google Blog: Controversial content and free expression on the web: a refresher

Bllokimi i Kërkimit te http://clirimxhunga3.blogspot.com/

2010-08-09T23:24:00.000-07:00

10 gusht 2010

Bllokimi i Kërkimit te http://clirimxhunga3.blogspot.com/

Sot veglat e Monarkëve të Evropës, kudo ku i ka, kanë bllokuar Kërkimin / Search te blogu ynë http://clirimxhunga3.blogspot.com/. Një dite mund t\i bllokojnë fare blogët e mia pasi ato përmbajnë lëndë shumë të rrezikshme për mbijetesën e tyre. Kështu nxituan ata të realizonin aksidentin kundër nesh disa ditë pasi ne fshimë shkrimet tona në Scribd në shenjë proteste ndaj atij website për provokimet e parreshtura duke na fshehur shkrimet e duke na bllokuar fjalëkalimin.

Me provokimin e sotëm ata shpresojnë që ne të fshijmë me duart tona blogun! Një gjë që s’ka kurrfarë kuptimi. Prostitutë e Anglisë, guxo të mbyllësh blogët e mia. Nuk do të nxjerrësh asnjë dobi, pasi materialet e këtyre blogëve janë tashmë në duart e në kokën e shumë njerëzve.

http://clirimxhunga3.blogspot.com/2010/08/bllokimi-i-kerkimit-te.html

Garancia për jetën

2010-07-25T01:57:00.001-07:00

25 korrik 2010

Garancia për jetën

Ka mjaft njerëz elitarë në Shqipëri, të cilët i gënjen mendja se sa më shumë t’i shërbesh regjimit të Elizabethës së II këtu në Shqipëri, aq më të garantuar e ke jetën dhe mirëqenien tënde e atë të familjes.

Kështu mendon dhe një përfaqësues i medias, i cili dje më tregoi se klani i Elizabethës ka ndërmend të më vrasë. Për ne kjo nuk është çudi, pasi Elizabetha ka bërë deri tani shumë krime kundër familjes time, si dhe dy prova të drejtpërdrejta kundër jetës time. E megjithatë, unë jam ende gjallë dhe vazhdoj të dëshmoj për bëmat kriminale të Elizabethës II dhe regjimit të saj këtu.

Të tjerë, kolegë të përfaqësuesit të Prostitutës në media, sot nuk janë më. Edhe ata vinin rrotull meje çdo ditë për të më dhënë mesazhet e saj, por ata s’rrojnë më, ose kanë rënë me helikopter në mes të Adriatikut, ose u ka pushuar zemra papandehur duke qenë mirë e bukur në shtëpi.

Ndryshimi mes meje dhe shërbëtorëve fatkeqë të Elizabethës është i madh – unë kam denoncuar të gjithë ato krime të regjimit të Prostitutës në Shqipëri (për të cilat unë kam dijeni), ndërsa shërbëtorët e saj kanë ikur nga kjo botë pa ua ditur kush hallin, pa u ditur njeri atyre kurrgjë për nder, pasi mjaft prej shërbëtorëve të vrarë nga dora e Prostitutës kanë pasë menduar vetëm për veten dhe familjen e tyre.

Prostituta e ka më të lehtë të vrasë njerëz individualistë e egoistë sesa ata që kontribuojnë publikisht për komunitetin. Në rastin e parë ajo nuk bën kundër vetes asnjë armik, në rastin e dytë ajo zemëron një komunitet të tërë. Kjo është dhe arsyeja që megjithë kërcënimet, poshtërimet, tentavivat për vrasje, aksidentet, neve na është shkurtuar, por, nuk na është marrë ende dot jeta.

Helmimi

2010-07-08T22:50:00.001-07:00

09 korrik 2010

Helmimi

‘Kërcënimi është më i frikshëm se vetë përfundimi’. Kjo është një nga 13 taktikat që Monarkitë e Evropës përdorin kundër armiqve të tyre, të gjithë popujve.

Pas ‘aksidentit’ të datës 17 maj 2010 gjatë të cilit neve na u dërmuan disa brinjë’ e pësuam plagë që ende edhe sot nuk na janë shëruar, i erdhi rradha helmimit. Ndodhira të tilla ne na paralajmërohen. Edhe kur drejtohen kundër meje, edhe kur drejtohen kundër të tjerëve.

Kështu ndodhi para vrasjes të Emin Spahisë në Shkodër. Sali Berisha një ditë më parë, ditë e shtunë, doli në televizion me këmishë me një brimë të shpuar te zemra, kur Saliu dhe tani në pikë të vapës del në TV siç ia do pozita shtetërore, me kostum dhe kravatë të ngjeshur fort pas fyti. Një paralajmërim tjetër i tillë ne na u bë edhe dy ditë para se të vritesh një prind në Vlorë dhe u plagosën të dy fëmijët e tij, aq fëmijë sa kam edhe unë. Dy ditë para se të ndodhte shpërthimi, që koincidonte me njëvjetorin e shkrimit tim ‘Greqishtja e vjetër dhe latinishtja rrjedhin nga gjuha shqipe’, dy deputetë nga Vlora mua më vunë mbi tavolinë një libër për Sigurimet Shoqërore. Pas dy ditësh në Vlorë shpërtheu makina e një punonjësi të Sigurimeve Shoqërore. Edhe sot, pas katër vjetësh, nuk është gjetur se kush i vuri dinamitin makinës të atij punonjësi, që vrau prindin dhe plagosi dy fëmijët, dhe as se kush e vrau pas disa ditësh vetë punonjësin. Që të tre njerëz të pafajshëm.

Ashtu siç Karaxhaferi del në TV dhe ngre filxhanin e kafes për të ngushëlluar dikë që pret ngushëllime nga Çarlsi, edhe në rrugën tonë, para se të helmoheshim u ndal në një vend të dukshëm para dritares tonë furgonçina e markës Princ, me reklamën e madhe të një vajze të bukur që shijon plot lezet kafen. Helmimi ynë pason një ditë vënien në blogun tonë të përvetësimit nga Elizabetha e II dhe të birit, princit Çarls, të dhjetra milionë hektarë tokë, nga më e mira, në mbarë botën.

Pas viteve 90’ të shekullit të kaluar, familja e hajdutëve Windsor i është afruar Ballkanit dhe po zapton toka. Në ndihmë të hajdutëve anglezë po u vijnë në ndihmë këtej, në nahijet e Ballkanit dhe të Shqipërisë, kontë të rilindur dhe bejlerë, dhe ndonjë bej i ri si Sali Berisha, i cili bashkë me të bijën po u shet aristokratëve të Evropës çdo pjesë toke që ata po u rrëmbejnë me dredhi apo vrasje shqiptarëve.

Helmimi është përdorur edhe për qëllime të tjera. Norga që pimë pardje, e që na e sollën nga Durrësi, më kujtoi dhjetra nxënës që vite më parë kishin ardhur nga Kosova në plazh dhe u helmuan para se të iknin. Pas, apo para asaj ngjarje, një autobuz me fëmijë nga Kosova e hodhën nga mali në përrua, që shqiptarët e dy anëve të kufirit kurrë të mos bashkohen.

Drakula, apo siç e njeh populli: Dragoi:

http://aftermathnews.wordpress.com/2010/06/28/in-the-land-of-dracula-prince-charles-revamps-another-transylvanian-property/

Prostituta e Anglisë dhe psikologët e saj në Shqipëri

2010-06-24T20:52:00.001-07:00

25 qershor 2010

Prostituta e Anglisë dhe psikologët e saj në Shqipëri

Prostituta e Britanisë së Madhe, mbretëresha e Anglisë, Kanadasë, Australisë, Zelandës së Re, Xhamajkës, Barbadosit, Bahamave, Grenadës, Papua Nju Guineas, ishujve Solomon, Tuvalusë, Santa Luçias, San Vensan dhe Grenadineve, Belizes, Antiguas dhe Belizes, si dhe San Kits e Nevis, ka në shërbim të vet në koloninë e saj këtu (në Shqipëri), përveç tre Langojve të Shtetit, Bamir Topit, Sali Berishës dhe Edi Ramës, langojve të tjerë të politikës, langojve të SHISH-it e langojve të tjerë të fshehur, edhe langojtë e fushës të psikologjisë të mundimit njerëzor. Secili nga këta langoj është i ngarkuar me një detyrë të veçantë për realizmin e politikës të mundimit njerëzor të Kurorës së Britanisë të Madhe dhe aristokracisë evropiane në Shqipëri!

Çfarë organizuan dje psikologët e Prostitutës? Pasi pimë një kafe me Arbenin e Infografikës dhe Emir Dizdarin nga Durrësi dhe pyetëm për një libër te “Faik Konica”, ne morëm autobuzin për t’u kthyer në shtëpi. Te Posta Qendrore në linjën Pallati Kulturës – Kompleksi Kristal hipën dyqanxhiu i pallatit ku banojmë ne Ramizi, një tepelenas, i cili me të shoqen provokon çdo ditë pjesëtarët e familjes tonë. Me një palë syze të errëta në kokën e shëmtuar dhe duke ngrënë çimçakiz, me një vështrim të vëngër ai hipën në derën e parë dhe vjen deri tek dera e fundit ku isha ulur unë. Te ura e Lanës ky dordolec ngre zërin dhe urdhëron shoferin nga fundi i autobuzit të hapë derën dhe zbret i krekosur me gjoksin përpara duke na hedhur një vështrim kërcënues. Duhet të kesh nerva kali që të durosh provokime të njerëzve të këtij kallëpi. Kur mbërritëm në shtëpi, na u desh të vëmë në veshë hinka të vockla alumini për të “zbrapsur” presionin akustik, që fizikantët e Prostitutës në Shqipëri lëshojnë kundër nesh për të na trullosur mendjen. Pas dhjetë ditësh pa ujë, dje Kulshedra e Anglisë solli ujë në rubinetat tona vetëm dhjetë minuta. Në mbrëmje vonë gjumi na zuri vetëm pasi na mundi lodhja e të dëgjuarit të shkopit të plakut Strati, një vlonjat, i cili erdhi rrotull e rrotull mbi kokën tonë për mbi një orë me shkopin e tij që e çukiste mbi tavanin tonë, megjithëse ai në rrugë ecën si një djalë i ri. Një lodhje e tillë nuk arrin të na mbajë me gjumë deri në mëngjes, pasi psikologët e Prostitutës urdhërojnë të dërgohen poshtë shtëpisë tonë mjete të vjetra, të cilat qëndrojnë të ndezura deri sa ne të na prishet gjumi në mes të natës. Kur ne vimë në vete pas një gjumi të tillë të rëndë me kokë që na peshon si plumb, atëhere mjetet largohen. Për të realizuar çdo ditë gjëra të tilla, Prostituta e Britanisë së Madhe dhe klani i saj shpenzojnë vetëm për ne, o lexues, mjete dhe shumë njerëz. Po për të munduar tre milionë shqiptarë, sa mjete dhe njerëz vë Prostituta në punë? Ku i gjen ajo këto mjete? Ku i gjen ajo Prostitutë gjithë këta njerëz? Pyetjet e dytë është shumë e lehtë për t’u gjetur. Tragjedi komike të tilla Prostituta nuk realizon vetëm në Shqipëri. Prostituta trashëgon nga raca e saj çelësin e Mundimit Njerëzor, që realizon me ndihmën e vetë njerëzve mjeranë dhe pa asnjë shpenzim, pasi ajo ka në dorë politikën për të cilën votojnë vetë mjeranët, ajo vë në shfrytëzim kundër tyre të gjitha mekanizmat “ligjore” dhe antiligjore të shteteve, që mbahen po nga vetë mjeranët që ajo mjeron çdo ditë.

Prostituta dhe Langoja

2010-06-24T11:19:00.001-07:00

24 qershor 2010

Prostituta dhe Langoja

Etimologjikisht,

Langua = Lakeu

Prostituta Englizë, Elizabetha e II e Anglisë, dhe klani i saj në Evropë e gjetkë, majmin në Shqipëri ato familje që i kanë dalë për zot punëve të saj që drejtohen veç kundër këtij populli. Një prej të përzgjedhurve të saj është ky Langua që shihni në foto.

Ti moj Prostitutë, këto që po i bën kësaj bote e kësaj Shqipërie do të të dalin një ditë për hundësh, ty dhe të gjithë klanit tënd. Atë ditë nuk do të ketë asnjë vend as për ju moj Prostitutë dhe as për Langojtë e tu në këtë botë.

Prostituta

dhe Langoja, alias Lakeu

Regjimi i Prostitutës Elizabetha e II – të në Shqipëri vazhdon persekutimin e egër

2010-06-23T05:28:00.001-07:00

23 qershor 2010

Regjimi i Prostitutës Elizabetha e II – të në Shqipëri vazhdon persekutimin e egër

Edhe sot regjimi fashist i Elizabethës së II në Shqipëri, që i është besuar një krimineli si Sali Berisha, vazhdon në ethe persekutimin e vrazhdë të pjesëtarëve të familjes tonë edhe sot. Vazhdojnë zhurmat mbi tavanet tona, përplasjet e dyerve në katin tonë, provokime të dyqanxhinjve që kanë një lokal në hyrjen e pallatit tonë, provokime të gjithfarëlloj njerëzish, që kushedi se nga i gjejnë e i mbledhin para nesh.

Shqipëria është shndërruar në një vend mjeranësh, të cilët për të fituar kotheren e bukës, për të mos humbur një vend pune apo për çfarëdo favori sado të vogël, dalin vullnetarë për t’i rënë në qafë cilido personi që do t’ia u lypte ky shtet fashist. Kjo situatë është vërtet për të ardhur keq.

Sali Berisha, o Kriminel i Pafytyrë, vazhdo provo persekutimin tënd mbi lëkurën tonë, mbase do të të ecë?!

Prostituta

dhe Lakeu

Bibliografi e shkrimeve të mia

2010-06-04T23:29:00.000-07:00

05 QERSHOR 2010

Bibliografi e shkrimeve të mia

Këtu më poshtë keni një listë të adresave në internet të shkrimeve të mia: të shkrimeve të botuara në shtyp dhe të shkrimeve të ndaluara, të shënimeve tona që askush nuk ka më guximin t’i botojë në shtyp, ku hyjnë shënime etimologjike, historike, politike, shënime mbi persekutimin që vazhdon të ushtrohet hapur kundër nesh që prej 04 tetor 2002. Në to ka vëzhgime të mia mbi historinë dhe gjuhët, etimologjinë e gjuhës shqipe dhe të gjuhëve të tjera, mbi historinë e Shqipërisë, të Ballkanit, Evropës dhe zonave të tjera gjeografike, mbi genocidet e para të mëdha në historinë e njerëzimit, të cilat sot me eufemizëm njihen si zbulime të mëdha gjeografike, mbi errësirën e madhe diturore, që mbuloi kontinentin evropian nga shekulli 16-të deri më 1770 kur u bënë hapat e para për ngritjen e një sistemi arsimor të përgjithshëm, mbi gjendjen dhe zhvillimin e tij në shekujt 16 – 19, mbi jezuitët dhe ngritjen e universiteteve të para në mbarë botën, lindjen dhe zhvillimin e gjuhëve kombëtare, mbi kohën kur u ngritën bibliotekat e para në Evropë, në Amerikë e gjetkë, mbi tekstet e para shkollore në mbarë boton, fjalorët dygjuhësh, gramatikat e para, tekstet e para fetare në gjuhë të ndryshme, abetaret, matematikat, kimitë, fizikat e para, mbi falsifikimet në histori, arkeologji, etimologji etj. Të gjitha këto shënime janë pjesë e ditarit tim prej qershorit të vitit 2007 kur unë munda të siguroj një linjë interneti e deri më sot. Deri në 30 tetor të këtij viti unë këto shënime ua dërgoja rregullisht, në kohë reale, një grup të njohurish.

Shkrimet tona ne kemi filluar t’i botojmë në internet në fillim te www.blogspot.com. Meqë aty shteti shqiptar, kjo vegël e Monarkive të Evropës dhe e Vatikanit, filloi të vërë dorë mbi shkrimet tona duke i bërë ato pjesërisht të palexueshme, ne vazhduam t’i botojmë te Google Knols, Scribd.com, dhe më pak te Issuu.com apo Calameo.com.

Vështirë se mund të ketë njeri, të cilit t’i jenë ngjitur kaq shumë nga pas Monarkitë e Evropës dhe Vatikani duke i prishur përmbajtjen e shkrimeve si në shtypin shqiptar (gazeta Koha Jonë dhe Republika) dhe në internetin e komanduar nga anglezo – amerikanët
http://clirimxhunga3.blogspot.com
http://clirimxhunga5.blogspot.com

Shkrime në shtypin shqiptar
Greqishtja e vjetër dhe latinishtja vijnë nga shqipja, shkrim i botuar te gazeta Koha Jonë, 30 mars – 1 prill 2005
http://clirimxhunga4.blogspot.com/2008/05/greqishtja-e-vjeter-dhe-latinishtja.html

“Ju rrëfej se ku ka gabuar Çabej me gjuhën shqipe”, titulli redaksional i gazetës Ballkan i një interviste të marrë me diktafon nga gazetari Petri Grosi gjatë një bisede të rastësishme, që ai zhvilloi me mua në lulishten e Galerisë së Arteve në Tiranë mbi problemet e etimologjisë. Shkrimi u botua te Ballkan më 8 tetor 2005.
http://clirimxhunga4.blogspot.com/2008/05/shkolla-e-abejt-me-qllim-i-ka-uar.html

"Çelsi i gjuhës shqipe zbërthen çdo fjalë të botës", shkrim i botuar te gazeta Ballkan më 4 dhjetor 2005 si dhe te revista ILIRIANA, botuar në Athinë;
http://clirimxhunga4.blogspot.com/2008/05/kodi-i-shqipes.html

“Gjuha shqipe, baza nga rrjedhin të gjitha gjuhët e botës", titull redaksional i shkrimit tonë të botuar në gazetën Republika më datat 14, 15, 16 dhe 17 shtator të vitit 2006 mbi Dhjetë Rrënjët e Kodit të Shqipes.
http://clirimxhunga4.blogspot.com/2008_06_01_archive.html

"Djalli" - është një shkrim im i botuar në gazetën Republika më 29 shtator 2006 nën titullin redaksional: "Dija dhe jetesa duhen vlerësuar në unitet";
http://clirimxhunga4.blogspot.com/2008/06/dhjet-rrnjt-e-kodit-t-shqipes.html

Shkrime të botuara te gazeta Republika në datat 9 dhe 10 maj
http://clirimxhunga4.blogspot.com/2008/05/mbi-gjuhn-shqipe-dhe-etimologjin-e.html

Blogë
Blogët tanë janë prishur vende – vende nga SHISH-i shqiptar. Ne provuam t’i korrigjojmë por ky institucion (i thënçin) ndërhynte prapë, ndaj dhe ne hoqëm dorë nga korrigjimet deri në një kohë më të volitshme për fjalën e lirë.

Shënime etimologjike maj – korrik 2007 (e paplotësuar)
http://clirimxhunga3.blogspot.com/2008/05/qershor-korrik.html

Shënime etimologjike gusht – tetor 2007 (e paplotësuar)
http://clirimxhunga3.blogspot.com/2008/05/gusht-tetor-2007.html

Shënime etimologjike nëntor – dhjetor 2007 (e paplotësuar)
http://clirimxhunga3.blogspot.com/2008/05/nntor-dhjetor-2007-e-paplotsuar.html

Shënime etimologjike janar - shkurt 2008 (e paplotësuar)
http://clirimxhunga3.blogspot.com/2008/05/janar-shkurt-2008-e-paplotsuar.html

Shënime etimologjike mars 2008 (e paplotësuar)
http://clirimxhunga3.blogspot.com/2008/05/mars-2008-e-paplotsuar.html

Shënime etimologjike prill - maj 2008 (e paplotësuar)
http://clirimxhunga3.blogspot.com/2008/05/prill-maj-2008-e-paplotsuar.html

Shënime etimologjike qershor 2008 (e paplotësuar)
http://clirimxhunga3.blogspot.com/2008/06/qershor-2008.html

Shënime etimologjike korrik 2008 (e paplotësuar)
http://clirimxhunga3.blogspot.com/2008_07_01_archive.html

Knole
http://knol.google.com/k/%C3%A7lirim-xhunga/-/2zi7q2s520br6/0#

Etimologji – Shënime I
Shënime nga dt. 11 gusht 2008 deri më dt.23 shtator 2008
http://knol.google.com/k/etimologji-shënime-i#revisions

Etimologji - Shënime II
Shënime nga dt.23 shtator 2008 deri më 29 tetor 2008
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-ii/2zi7q2s520br6/5#

Shënime etimologjike III
Shënime nga 29 tetor 2008 deri më dt. 17 nëntor 2008
http://knol.google.com/k/shenime-etimologjike-iii#

Etimologji – Shënime IV
Shënime nga dt. 17 nëntor 2008 deri më 08 dhjetor 2008
http://knol.google.com/k/etimologji-shënime-iv#

Etimologji – Shënime V
Shënime nga 08 dhjetor 2008 deri më 12 dhjetor 2008
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-v/2zi7q2s520br6/8#

Etimologji – Shënime VI
Shënime nga 13 dhjetor 2008 deri më 10 janar 2009
http://knol.google.com/k/etimologji-shënime-vi#

Shënime Etimologjike VII
Shënime nga 10 janar 2009 deri më 31 janar 2009
http://knol.google.com/k/shënime-etimologjike-vii

Etimologji - Shënime VIII
Shënime nga 13 shkurt 2009 deri më 21 shkurt 2009
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shenime-viii/2zi7q2s520br6/11

Etimologji - Shënime IX
Shënime nga 23 shkurt 2009 deri më 17 mars 2009
http://knol.google.com/k/etimologji-shenime-ix

Etimologji - Shënime X
Shënime nga 17 mars 2009 deri më 28 mars 2009
http://knol.google.com/k/etimologji-shenime-x#

Etimologji - Shënime XI
Shënime nga 28 mars 2009 deri më 05 prill 2009
http://knol.google.com/k/etimologji-shenime-xi#

Etimologji - Shënime XII
Shënime nga 06 prill 2009 deri më 13 prill 2009
http://knol.google.com/k/etimologji-shenime-xii#

Etimologji - Shënime XIII
Shënime nga 14 prill 2009 deri më 24 prill 2009
http://knol.google.com/k/etimologji-shenime-xiii#

Etimologji - Shënime XIV
Shënime nga 24 prill 2009 deri më 03 maj 2009
http://knol.google.com/k/etimologji-shenime-xiv#

Etimologji - Shënime XV
Shënime nga 04 maj 2009 deri më 14 maj 2009
http://knol.google.com/k/etimologji-shenime-xv#

Etimologji - Shënime XVI
Shënime nga 15 maj 2009 deri më 25 maj 2009
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shenime-xvi/2zi7q2s520br6/19#

Etimologji - Shënime XVII
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-xvii/2zi7q2s520br6/21#

Etimologji - Shënime XVIII
Shënime etimologjike para se Google të mbyllte accountin tim në gusht 2009
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-xviii/2zi7q2s520br6/22#

Etimologji - Shënime XIX
Shënime etimologjike të hedhura më parë (e tani të fshira) në Scribd në muajin qershor 2009
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-xix/2zi7q2s520br6/24#

Etimologji - Shënime XX
Shënime etimologjike të hedhura më parë (e tani të fshira) në Scribd në muajin korrik 2009
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-xx/2zi7q2s520br6/25#

Etimologji - Shënime Knol XXV (dhjetor 2009)
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-knol-xxv-dhjetor-2009/2zi7q2s520br6/35#

Etimologji - Shënime Knol XXVI (jan 2010)
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-knol-xxvi-jan-2010/2zi7q2s520br6/33

Etimologji - Shënime XXVII (shkurt 2010)
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-xxvii-shkurt-2010/2zi7q2s520br6/32#

Etimologji - Shënime XXIX (prill 2010)
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-xxix-prill-2010/2zi7q2s520br6/31#

Etimologji – Shënime XXX (maj 2010)
http://knol.google.com/k/çlirim-xhunga/etimologji-shënime-xxx-maj-2010/2zi7q2s520br6/29#

Blogë të mia në internet
Metoda të Persekutimit të Monarko – Klerikëve (Shënime nga ditari ynë i Belgjikës dhe Shqipërisë)
http://clirimxhunga1.blogspot.com

Përkthime (Uilliam Shekspir; Monologu i mbretit Leopold nga Mark Twain)
http://clirimxhunga2.blogspot.com

Mbi Gjuhën dhe Etimologjinë e Gjuhëve
http://clirimxhunga3.blogspot.com

Artikuj në shtypin shqiptar
http://clirimxhunga4.blogspot.com

Refleksione mbi Shqipërinë dhe Evropën
http://clirimxhunga5.blogspot.com/

Falsifikimi i historisë së Evropës
http://clirimxhunga6.blogspot.com/

Scribd
Nga data 30 tetor 2009 ne filluam të botojmë shënimet tona te Scribd. Com. Te Scribd.com ne nuk vërejtëm prishje të shkrimeve, por “dikush” pengonte kërkimin e tyre në internet, çka është e njëjta gjë në thelb me prishjet e shënimeve tona etimologjike te blogspot.com veçse me mjete të tjera.
Herë pas here Scribd fshihte shfaqjen e shënimeve tona dhe kohët e fundit, përveç fshirjes, bërjes së palexueshme të teksteve, pengimit hapur të ngarkimit të shënimeve tona Scribd filloi të mos njohë fjalëkalimin tonë, ndaj më datën 12 maj 2010, ne u detyruam ta mbyllim account-in tonë në atë faqe si dhe në Facebook. Edhe Facebook, ku ne në maj të 2010 ishim anëtarë krejt të rinj, filloi të shfrytëzojë marifetet që përdorin sot gjërësisht Microsoft, Google, Yahoo, Scribd, Facebook për të çensuruar fjalën e lirë. Një veprim i tillë deri më sot nuk është ndërmarrë nga Knol. Por nuk është ndonjë çudi po të ndërmerrej, pasi në këtë botë të sunduar vetëm nga një grusht Monarkësh të Evropës ne personalisht presim çdolloj poshtërsie nga kushdo. Aq të fuqishëm dhe të imponueshëm qenkan ata mbi shpirtra të dobët.

Pezullim deri ne një kohë të pacaktuar i të gjithë blogëve tanë te Google.Blogspot.com

2008-07-19T12:21:00.001-07:00

Këto kurva dhe kurvarë kanë urdhëruar prishjen çdo ditë të blogëve tanë. Është jashtë gjitha mundësive tona të matemi me këtë lloj ndyrësirash, prandaj kemi vendosur të pezullojmë të gjithë bllogëve deri në një kohë të pacaktuar.
Në këto kushte ne ju lutemi t’i lexoni blogët tona me shumë rezerva, pasi përmbajtjen e tyre ne nuk kemi asnjë mënyrë sesi t’i mbrojmë nga ndërhyrjet e veglës së Monarko – Klerikëve, Shtetit Shqiptar.

Pause until indeterminate time of all our blogs at Google.Blogspot.Com

These whores and rascals have ordered every day the corruption of content of our blogs. It is beyond our capacity to match with such scoundrels. Therefore we have decided to interrupt the maintaining of our blogs, whose content we cannot defend from the intervention of the scoundrels’ puppet, the Albanian State.

Njoftim

2008-07-04T22:10:00.001-07:00

Në rast se konstatoni se në blogët tanë Monarko – Klerikët e Evropës kanë vënë dorë, pra, kanë prishur rreshta të tërë, kanë bashkuar paragrafët e tekstit, apo dhe më keq, kanë ngatërruar të gjithë tekstin, ashtu siç kanë bërë disa herë deri më sot, lexues të dashur bëni durim, kthehuni një herë tjetër, pasi ne sapo e konstatojmë një “punë” të tillë përpiqemi ta korrigjojmë sa më shpejt.

Monarko – Klerikët bëjnë përpjekje titanike për të mbyllur gojën e shqiptarëve, për t’i paraqitur shqiptarët të veckël para dijes, pasurisë dhe fuqisë së tyre, si dhe për t’u hedhur atyre hi syve, që ata të qorruar të mos kuptojnë se kush janë, të mos kujtojnë se kush kanë qenë, të mos u shkojë kurrë më ndërmend të ngrihen një ditë në këmbë.

Blogët tanë në internet

http://clirimxhunga1.blogspot.com - Metoda të Persekutimit të Monarko – Klerikëve (Shënime nga ditari ynë i Belgjikës dhe Shqipërisë)

http://clirimxhunga2.blogspot.com – Përkthime (Uilliam Shekspir: Monologu i mbretit Leopold nga Mark Twain)

http://clirimxhunga3.blogspot.com - Mbi Gjuhën dhe Etimologjinë e Gjuhëve

http://clirimxhunga4.blogspot.com - Artikuj në shtypin shqiptar

“Greqishtja e Vjetër dhe Latinishtja vijnë nga Shqipja, shkrim i botuar te gazeta Koha Jonë më 30 mars – 1 prill 2005;

“Shkolla e Çabejt me qëllim i ka çuar studimet mbi etimologjinë në një rrugë të gabuar” – shkrim i botuar më 8 tetor 2005 te gazeta Ballkan, të cilin redaksia e gazetës e titulloi “Ju rrëfej se ku ka gabuar Çabej me gjuhën shqipe”;

“Kodi i Shqipes” - shkrim i botuar te gazeta Ballkan më 4 dhjetor 2005 nën titullin redaksional: "Çelsi i gjuhës shqipe zbërthen çdo fjalë të botës" si dhe te revista ILIRIANA, botuar në Athinë;

“Dhjetë Rrënjët e Kodit të Shqipes” - Shkrimi i yni i botuar në gazetën Republika më datat 14, 15, 16 dhe 17 shtator të vitit 2006 me titullin redaksional “Gjuha shqipe, baza nga rrjedhin të gjitha gjuhët e botës";

“Djalli” - është një shkrim im i botuar në gazetën Republika më 29 shtator 2006 nën titullin redaksional: “Dija dhe jetesa duhen vlerësuar në unitet”;

“Mbi gjuhën shqipe dhe etimologjinë e gjuhëve” - shkrime nga diskutimet e mia në forumin Etimologjia në internet gjatë periudhës prill 2007 – maj 2008, të botuara te gazeta Republika në datat 9 dhe 10 maj 2008;

http://clirimxhunga5.blogspot.com - Refleksione mbi Evropën dhe Shqipërinë (Shënime nga ditari ynë i Belgjikës dhe Shqipërisë)

http://clirimxhunga6.blogspot.com - Falsifikimi i Historisë së Evropës

http://clirimxhunga7.blogspot.com - Prova për ndërtimin e një Fjalori Etimologjik

DENONCIM

2008-06-23T06:59:00.001-07:00

Denonconi kudo armët mikro – valore të vrasjes pa zhurmë!

Denonconi kudo Sali Berishën, Bamir Topin dhe Edi Ramën si urdhëruesit e vrasjeve të shqiptarëve të pafajshëm!

Dhjetë Rrënjët e Kodit të Shqipes

2008-06-01T01:14:00.000-07:00

Dhjetë Rrënjët e Kodit të Shqipes

Shkrimi i yni i botuar në gazetën Republika më datat 14, 15, 16 dhe 17 shtator të vitit 2006 me titullin redaksional: “Gjuha shqipe, baza nga rrjedhin të gjitha gjuhët e botës".

Ky shkrim është duke u hedhur kompjuter.

Intervistoi Nuri Dragoi, gazetar i Republika
Studiuesi i gjuhësisë, Çlirim Xhunga, merr guximin të hapë një debat të zjarrtë mbi hershmërinë e gjuhës shqipe. Sipas tij, gjuha shqipe është nga gjuhët më të hershme në botë, madje themeli i tërë gjuhëve të tjera.
Nuk marrim përsipër të miratojmë këtë pohim të tij, pasi nuk jeni në gjendje ta bëjmë atë, por mendojmë se nuk është me vend as ta braktisim. Xhunga mendon se ato që thotë i ka të bazuara dhe i argumenton me teorinë e tij, e cila bazohet në çelësin e tërë gjuhëve, në themel të të cilave qëndrojnë fare pak fjalë. Prej tyre formohet një mori e pafund fjalësh, të cilat përbëjnë gjuhët aktuale, që kanë ardhur duke u përmirësuar dhe pasuruar brez pas brezi. Natyrisht, ne e pranuam me droje dhe mëdyshje, por përderisa ai është i gatshëm të përballet me cilindo gjuhëtar që kërkon argumente, menduam se në këtë mes nuk ka ndonjë të keqe. Mund të ketë prej gjuhëtarëve ndonjë që do Lë thotë se ku na paska qenë ky studiues i heshtur dhe pak i njohur. E drejta e tyre. Ashtu siç ka të drejtë edhe Çlirimi të thotë mendimin e tij. Do të ishte me interesante të prisnin dhe ndonjë qëndrim të ndonjë specialisti të gjuhës shqipe, të hershmërisë së saj dhe lidhjeve që ka me gjuhë të tjera, sikur dhe vetëm në disa pika.
Ai ka pohuar edhe më parë që jo vetëm që është autoktone, por gjithë gjuhët e botës e kanë origjinën nga shqipja. Në të gjitha rrënjët kryesore të shqipes, por edhe të gjuhëve të tjera. mund të futet simboli i yllit. Ky yll shihet si çelësi i formimit të mijëra fjalëve.
Gjithçka ai e bazon në studimet e tij. Ka thelluar njohuritë në lëmin gjuhësor, duke njohur në bazën e tyre dhe gjuhët greke, latinishte, gotishte, sllavishten kishtare, turqisht, arabisht, hebraishte dhe deri tek gjuha japoneze. Nga të gjitha të dhënat i rezulton se gjuha shqipe është themeli i gjuhëve të botës. Për këtë është i gatshëm të ballafaqohet me këdo që mendon ndryshe. Kur flet për gjuhën shqipe dhe shqiptarët, ai kupton arbërit, ilirët apo edhe paraardhësit e tyre. Pra, me fjalën shqiptar, thotë se kërkon të përfshijë tërë paraardhësit tanë. Dhe ka arritur në konkluzionin se bashkë me fjalën, edhe mendimi ka vulën shqiptare. Pra, logjika nuk është vepër e Platonit, as e Aristotelit, por vepër e mendimit shqiptar. Nga shqipja kanë lindur të gjitha gjuhët e tjera. Këtë ai e mbështet me një strukturë leksikore, që është baza e fjalës në çdo gjuhë dhe që hap rrugën për zbërthim etimologjik të çdo fjale.

- Z. Çlirim, gjatë bisedës përmendët studimin etimologjik. Mund të na thoni diçka më shumë?

- Po. Shkenca zyrtare e etimologjisë nuk ka qenë në gjendje_ të plotësojë detyrën e saj për të zbërthyer kuptimin e fjalës dhe për të përcaktuar, mandej, origjinën e saj. Zbërthimi i kuptimeve që kanë fjalët e thesarit Leksikor të gjuhëve kryesore të botës, e në radhë të parë të gjuhës shqipe, që është themeli i tyre, do ta bëjë më të lehtë përcaktimin dhe kuptimin e itinerarit që ka ndjekur një koncept i caktuar për t'u formuar e për t'u shprehur me tinguj të caktuar, dhe për të përcaktuar se në cilën gjuhë ajo është shprehur për herë të parë. Teorikisht, kjo e fundit është thjesht një kuriozitet shkencor, pasi praktikisht të gjitha gjuhët e huaja, duke operuar vetëm me lëndën gjuhësore të shqipes, kanë humbur që në fillim të drejtën e autorit.

- Si duhet ta kuptojmë këtë që thoni?

- Siç do të shihet më vonë, të gjitha gjuhët janë në thelb një shqipe e shkruar ndryshe. Dhe kjo është një nga të fshehtat më të mëdha e më të bukura që pret t'i zbulohet kujtdo që merret me këtë fushë të etimologjisë. Etimologjisë, ashtu siç ajo është konceptuar, studiuar dhe manipuluar deri më sot, i ka ardhur fundi. Mjetet e saj kanë qenë të pamjaftueshme, dhe herë-herë të dëmshme, duke mos lejuar t'u jepet përgjigje mistereve rreth origjinës së gjuhëve në përgjithësi dhe të fjalës në veçanti.

- Përse ndodh kjo, sipas jush?

- Etimologjia nuk është në gjendje të na shpjegojë përse fjalët frënge entier dhe shqipja e tërë kanë një origjinë, se si është e mundur që the first time dhe hera e parë janë kaq të afërta, pa u vënë re nga askush. Se si descend to the hell është vjelë nga një tekst i shqipes, duke marrë kuptim krejt tjetër. Si është e mundur që shprehjet "në atë çast", "v tem cas", "en ces temps" të vijë nga i njëjti tekst shqip që do të thotë "At q'është them, tha" (është fjala për orën dymbëdhjetë të natës, e cila në anglisht lexon "twelve" = tha y11 vjen, në arabisht tevekkel (dorëzohem te zoti) e në shqip teveqel (torollak), dhe në frëngjisht dëfëquer!!)?

- Dhe përse ndodh kështu, përse shkencëtarët heshtin dhe nuk e thonë një të vërtetë të tillë. Apo ka ndryshuar etimologjia e fjalëve?

- Etimologjia po ndryshon, megjithatë në garget shkencore zyrtare shqiptare ne nuk po shohim asnjë reagim dhe aq më pak, të tregohet kujdes apo ndihmë sado e vogël në këtë drejtim. Përkundrazi.

- Cili është shkaku që nuk reagohet?

- Ka shumë shkaqe. Qëndrime të tilla, qofshin nga pozita mediokre, apo të udhëhequra e të nxitura nga politika të caktuara antishqiptare, drejtohen kundër interesave të kombit tonë, dhe i shërbejnë vetëm atyre qarqeve të huaja fetare dhe aristokratike. të cilat gjithnjë janë bërë pengesë, pasi ekzistenca, mbijetesa e tyre dhe suksesi i Katrahurës që ata projektojnë çdo ditë në mbarë botën lidhet drejtpërsëdrejti dhe me SHQIPEN, një nga çelsat kryesorë që të çon te e Vërteta. Moshedhja dritë mbi shqipen mban në këmbë ideologji që drejtohen kundër njeriut në përgjithësi dhe kundër shqiptarit në veçanti. Hedhja dritë mbi shqipen, pa dëshirën tonë, do të sjellë vetvetiu zhdukjen e tyre, të fesë dhe të Aristokracisë, pra të Aristofesë, si dhe zhgënjimin e kujtdo që është rritur me filozofinë e përbuzjes dhe urrejtjes ndaj tjetrit, ndaj njeriut.

- Ju mendoni se duhet të ndriçohet shpirti i njerëzve dhe t'u thuhet një e vërtetë e cila deri tani u është fshehur?

- Pa dyshim. Ndriçimi i shpirtit nga e vërteta do të bëjë që njerëzit të çlirohen nga paragjykime e besime të dëmshme, që kanë shërbyer vetëm për t'i përçarë e për t'i ndërsyer përjetësisht kundër njeri - tjetrit. Ata do të fillojnë të merren vetëm me gjëra të dobishme për ta dhe për natyrën që i ka krijuar.

- Bëni fjalë për një frikë? Ç’është kjo frikë?

- Kjo frikë e madhe ka bërë që Feja dhe Aristokracia (Aristofeja) të pengojnë sistematikisht studimet mbi shqipen, të pengojnë arsimimin e vërtetë të shqiptarit, konkurrimin e tij dhe të gjuhës shqipe në skenën e madhe të diturisë botërore. Ata nuk janë mjaftuar vetëm me mallkimin e shqipes, por kanë bërë dhe vazhdojnë edhe sot të bëjnë përpjekje të ethshme për të pengnar daljen në dritë të dokumenteve të vjetra të shqipes, siç është rasti i pengimit të hapur nga ana e Vatikanit, i librit të 1210 të Teodor Shkodranit..

- Keni siguri në këto që thoni?

- Patjetër. Më thoni ju, përse pas një mijë e pesëqind vjetësh (është koha e "Dark Ages", e "Errësirës së Madhe të Mesjetës", kur pranë botës shqiptare kanë lindur njëkohësisht të gjitha alfabetet, shkrimet, dhe gjuhët e tjera të botës), 40 kilometra me rafte me libra të Bibliotekave të Vatikanit, bibliotekat e shpellave të murgjëve dhe heremitëve në Malin Athos, të qendrave kryesore të fesë dhe të bibliotekave të fisnikërisë evropiane e botërore si dhe dhjetra - mijëra manastireve. qendrave islame, budiste etj., qëndrojnë ende të mbyllura për shqiptarët?

- Pak më parë, përmendët fjalën "çelës" të gjuhëve. Ç'është ky çelës?

- Çelësi i zbërthimit të fjalëve në gjuhën shqipe dhe në të gjitha gjuhët e tjera, siç e thotë dhe vetë fjala (çelës) është rrënja Y11. Për të emërtuar, për shembull, sendin çelës, përveçse në shqip, thuajse në të gjitha gjuhët e tjera ne gjejmë brenda konceptit çelës rrënjën e shqipes yll si p.sh. greq. klidhi, frëng. clé, ger. Schlüssel, sllav. kljuç, kor. Jolse etj. etj. Edhe aty leu kjo rrënjë .1mungon" si p.sh. në italisht, leksikografi ka përdorur fjalën (la) chiave, e cila përmban në vetvete një lloj çelësi tjetër, pra një rregull primitiv fjalëformues siç është barazimi i = av (ku av vjen nga shqipja ay, një sinonim i rrënjës y11 dhe "e'' në fund të fjalës don të thotë barazim; është). Rrënja Y11 ndihmon për rrokjen e përmbajtjes së vërtetë të dijes. Përpara se me këtë fjalë të emërtohej sendi çelës, ajo-fjalë ka dashur të thotë " çelësi i dijes''.

- Po fjalë të tjera, fjalë themel siç i quani ju, a ka?

- Ashtu si fjala çelës dhe fjala themel, e cila ka shtegtuar në greqishte në trajtën themelion, në fillim ka shërbyer për të shprehur themelin e dijes. Më pas, ose dhe njëkohësisht, me termin themel janë emërtuar themelet e një ndërtese, të një sistemi filozofik etj.

- Më tej, çfarë mund të thoni për këtë?

- Ylli, Ari dhe folja (j)am, dikur një folje kryesore e shqipes, e cila ka kaluar në rolin ndihmës për vetë rolin që ka luajtur në krijimin e të gjitha foljeve të tjera, por dhe për rolin që ajo ka marrë në gjuhë në krijimin e kohëve të përbëra dhe mjaft fjalive të thjeshta, janë dhe themeli i gjuhës.

- Çfarë simbolizon Ylli, sipas jush?

- Ylli, nga një simbol pagan është vënë më vonë në qendër të letërsisë fetare e laike dhe ka shërbyer për krijimin e shumë fjalëve të reja me kuptime e ngjyrime semantike të reja. Ylli dhe ari (floriri) personifikojnë përjetësinë, madhështinë, rininë e përjetshme, bukurinë, dashurinë, forcën dhe zgjuarsinë, dhe shprehin shumë koncepte, ide, ndjenja e përjetime të tjera që lidhen me botën e brendshme, me veprimtarinë e njeriut dhe përshtypjet, mendimet, reflektimet e deri te abstraksionet që ai ka ndërtuar duke u mbështetur në përvojën e tij dhe të tjerëve. Por Ylli dhe Ari shprehin në gjuhë dhe anën tjetër, të kundërtën e të mirës, të së bukurës, të së fortës, duke na dhënë të shëmtuarën, të ultën, mizoren etj. Pra, dualiteti në gjuhë dhe në logjike shprehet me anë të dualizmit, që përmban vetë fjala y11 (dual, vjen nga shqipja e do të thotë: al, y11 mbart në vetvete dykuptimësinë, ai shpreh dy anët e kundërta të së Njëjtës, të Njëshit, të Idesë Absolute, të Materies etj.), si dhe me anë të sinonimisë dhe dallimeve që fjala yll ka me fjalën Ar, Ay, At dhe Un(ë).

- Si mund të na e konkretizoni më tej këtë dukuri gjuhësore?

- Nuk është thjesht dukuri, por themel gjuhësor, çelës i tyre. Sot do të ndalemi në disa momente, që ne sjellim për lexuesin shqiptar e që sqarojnë më tej Kodin e Shqipes, të botuar nga ana jonë kohët e fundit në shtypin shqiptar.

Këtu po japim një tabelë që na tregon përemrin dëftor Ay, Ai, të cilin ne gjejmë në literaturë, si në shqip, ashtu dhe në gjuhë të tjera, të shkruar: au, e, i, j, o, dhe

Ai Au ia ya
Ab
Af
Ap
Av
Aw
Ba
Fa
Pa
Va
Wa
si dhe b, p, f, v, w

Disa shembuj:
anglisht: eye, i (aj)
frëngjisht: outil
gjermanisht: Auge, Augsburg, Ich, ja
greqisht: augites, aidios, aigjeas, thebes (thivis), odhos, oinos, pentateuchos, periodho, vios
hebraishte: yahweh, jehovah
latinisht: abilis, augustus, audios, capabilis, cavus, facilis, iter, vinum, vita
rusisht. jazik
shqip: avitem, i ftohur, fushë, habitem, hapur,

- Mendimet që po hidhni ju për çështjen e gjuhësisë ka mundësi të ngjallin ndonjë debat të mundshëm, debat i cili mund të na sjellë mendime të njëjta me të tuat, por dhe mendime të kundërta. Sidoqoftë, besoj se ju jeni i gatshëm të merrni pjesë në këtë debat, duke u dhënë përgjigje edhe të tjerëve, ose të paktën duke miratuar ose kundërshtuar pohimet e tyre. Unë e kam të qartë se nuk është e lehtë të përballosh një debat të tillë, jo vetëm teknikisht. por dhe për shkaqe të tjera, por sidoqoftë, ju që keni marrë përsipër të provuar vërtetësinë e asaj që pohoni se gjuha shqipe është jo vetëm një nga gjuhët më të vjetra, por dhe “mëma” e gjuhëve të tjera. medoemos duhet të tregoni dhe angazhimin dhe durimin e duhur. Aq më tepër. që bëni fjalë për gjenezën e saj. Dhe me që jemi këtu z. Çlirim, unë do ta filloja pyetjen time të parë: Sipas jush, aktualisht është e vështirë të debatosh për gjenezën e gjuhës?

- Të debatosh mbi gjenezën e gjuhës, rrugëtimin e formimit të saj, sot janë të paktë ata njerëz që mund ta bëjnë. Dhe ndër këta të paktë, që mund të jenë një grusht profesorësh që rrethojnë papën, mitropolitët e fesë ortodokse, rabinë e lamanë, pra ata pak dijetarë që sot vegjetojnë nën hijen e atyre pak qendrave të pushtetit botëror, si në Angli, Riad, Japoni e gjetkë, askush nuk guxon të flasë për këtë temë, pasi humbet pozitën shoqërore, po e po, por mund të humbasë kokën e të shuhet pak e nga pak edhe si farë.

-Pse, kaq problematike është kjo temë?

- Po, kaq rëndësi ka kjo temë. E këtë pakkush nga ne e kupton. Ndryshe, ne shqiptarët do ta kishim shumë më të thjeshtë të kuptonim shumë përse: përse mbi kombin shqiptar ra një errësirë njëmijë e pesëqind vjeçare, e cila u ça për pak dekada vetëm në epokën skënderbejane. Megjithëse kemi gati njëqind vjet që kemi shtetin tonë, ky shtet nuk na ka shërbyer aspak për të hedhur dritë me fuqi mbi çështjen e etnogjenezës tonë. Unë vetë, jeta ime është dëshmi, unë jam dëshmitar i egërsisë mc të cilën shteti shqiptar guxon t'i vërsulet për ta mbytur me çdo mjet ekonomik, psikologjik edhe deri vrastare këdo që kërkon të hedhë dritë mbi çështje të rëndësishme të racës tonë. Nuk është fjala për shtetin aktual, por për të në tërësi e në çdo kohë. E si mund të pretendohet pastaj, që dikush a disa të kenë guximin të hapin gojën për këto çështje?

- Jeni i sigurtë për këtë?

- A keni dëgjuar ndonjë të flasë, të debatojë, të kundërshtojë a të miratojë diçka nga ato që them unë, nga ato që kam thënë unë që nga 30 marsi i vitit 2005, kur u botua shkrimi im i parë mbi gjenezën e shqipes? Askush s'ka guxuar, pasi Evropa dhe SHBA-të do të ngrenë në këmbë, në vendin tonë, në shtëpinë tonë, SHISHIN shqiptar, Policinë Kriminale shqiptare dhe të gjithë ata shqiptarë të veckël, "dijetarë" apo njerëz të thjeshtë, që të vërsulen çdo ditë me shpoti, përbuzje e gjithfarë "mjeshtërish" të nxjerra nga sirtarët, nga teoria dhe praktika e shkollës së psikologjisë së Pavlovit dhe pavlovëve moderne, e do të vihet në përdorim e gjithë teknologjia e Mundimit Njerëzor që Aristofeja ka ngritur me kujdes që nga kohët që historia ka nisur t'i regjistrojë e deri më sot, atë teknologji që gëlon mbi tokë dhe mbi Tokë.

-Po media çfarë roli ka luajtur?

-E tërë media është vënë në një mënyrë a në një tjetër në shërbim të këtij përbindëshi që quhet Aristofe.
Aristofeja përpiqet të të mundë, të të zhdukë, e në pamundësi, të të poshtërojë, të të degradojë fizikisht e mendërisht, ty dhe familjen tënde, të shtrëngojë (duke trembur) fisin, miqësinë, të njohur e të panjohur, komshinj, e deri tërë lagjen ku banon, do t'i detyrojë të të qëndrojnë sa më larg, pasi ti je bartës i virusit më të keq e të rrezikshëm për të, i diçkaje, që (sipas meje) është e vërteta mbi shqipen, mbi gjuhën, si dhe e vërteta mbi bazat e Sundimit mbi njeriun dhe shoqërinë, dhe Metodën e saj.

-Si mund të zhvillohet një debat i tillë sipas jush?

-Debati, zoti Dragoti, mund të bëhet i lirë vetëm atëherë kur njerëzit me të cilët ti debaton janë të lirë. Në Shqipëri ne nuk kemi liri. S'mund të ketë liri kur individi rron me frikën se për mendimet e tij ai mund të mbetet një dite pa bukë. Për çfarë lirie mund të flasim ne në Shqipëri kur shtrëngesa ekonomike po bën kërdinë, fëmijë të tmerruar dridhen para pamjes së 11ahtarshme të të afërmit që vdes, kur shohin këmbët e nënës që tundet nën litar, të motrës që vdes duke u dridhur nga konvulsionet e helmimit'? Këto ngjarje, që veshi dhe syri na i zë gati për ditë, shtypi ynë i quan paturpësisht "akte depresioni". Ne i shohim, por harrojmë..

- A mund të na thoni se si e shihni qenien tonë, pra popullin shqiptar në raport me tërë këtë amulli ngjarjesh në tërësi dhe ato gjuhësore në veçanti?

-I ngjajmë atyre fokave me barrë, të cilat nga pamundësia për të lëvizur shohin se si ariu i bardhë provon mbi lëkurën e tyre dhëmbët e mprehtë dhe kullufit atë fokë të gjorë që e ka lëkurën më
të butë. Ky ritual zhvillohet në Shqipëri dhe në botë çdo ditë. Aristofeja argëtohet duke marrë më qafë gjithnjë më të dobëtin, kështu qc "më të fortët" zënë mend dhe s'guxojnë të ngrihen kundër saj.

- Ju mendoni se luftohet sistematikisht dhe me program kundër shqipes?

- Në Shqipëri jo vetëm luftohet kundër shqipes, por gjithçka e keqe që është bërë dhe vazhdon të bëhet kundër shqiptarit, bëhet me kalem në dorë. Kështu ka ndodhur vrasja e Emin Spahisë, që pajtoi 300 familje në Mbishkodër, pasi shqiptari s'duhet të jetojë në paqe, në mirësi e në begati, ndryshe ai do të ketë kohë të shohë se ç'ndodh përreth tij e do të kërkojë të dijë se ç'është kjo Aristofe, përse ajo ka mijëra vjet që s'i shqitet racës njerëzore, si rron ajo dhe ç'bën ajo për të mbijetuar. Shqiptari do të mësonte se përse në Shqipëri ndodhën lëvizje të pakontrolluara migracioni, ç'është politika e zbrazjes "spontane" të fshatit dhe “përqëndrimit'' të shqiptarëve në metropolin e Tiranës nën parullën e lëvizjes së lirë të njeriut dhe "dëshirës për një jetë më të mirë".

-Tërë këto që thatë, kanë lidhje me shqipen?

-Ju pyesni a kanë lidhje të gjitha këto me shqipen. Kanë lidhje me ligjet e saj, me rregullat e fjalëformimit, ligjet fonetike, semantikën, gjuhësinë e krahasuar etj. Asnjë gjuhëtar s'mund t'i kapërcejë me sukses këto barriera në qoftë se ai mbyll sytë para gjithçkaje që ndodh rreth tij, pasi këto barriera e pengojnë direkt të bëjë lirisht dhe punën e tij.

-Dhe në këto ngjarje, më tepër regresive të shqipes, mendoni se ka gisht ajo që ju e quani Aristofe?

- Në Shqipëri gjithçka është bërë me kalem, 1997, rënia e shtetit shqiptar, 1998, ngjarjet e Kosovës. Ne, sot, fatkeqësisht, nderojmë si shpëtimtarë në Shqipëri dhe në Kosovë organizatorët e vërtetë të masakrave antishqiptare, njerëzit e Aristofesë, ata që edukojnë e arsimojnë Millosheviçë e Hyseinë, ata që i ngrenë e që i ndëshkojnë. Në këtë botë të vogël politikën nuk e bën as Bushi e as ndonjë politikan shqiptar. Të gjithë këta janë shërbëtorë të bindur të Aristofesë. Këta zbatojnë platformat e saj, ajo i pompon, ajo u jep know - how-n e Poshtërsisë, po ajo Aristofe i zbret nga froni me lezet. Kush e meriton sipas kutit të saj, mbetet në histori si "kolos", kush nuk e meriton, ai përfundon i njollosur. Nga ky rregull nuk bëjnë përjashtim as njerëzit e letrave.

- Atëherë, çfarë është dhe çfarë duhet të mbetet e pastër?

- E pastër, i bardhë si veladoni festiv i Papëve, murgeshave, hoxhallarëve, lamanëve, rabinëve etj. duhet të mbetet vetëm Aristofeja. Gjithçka përreth "duhet" të jetë e përbaltur, e njollosur, mëkatare. Njeriu nuk meriton të rrojë si njeri, pasi ai na qenka (uj = yll, lupus. "av yll është" për tjetrin. Shikoni se sa tragjiko-komike është kjo dhe në gjuhësi, ku Ylli është edhe Perëndia dhe Ujku, i Miri dhe Djalli (Diavolos, Diaholos, që don të thotë se djall është ay që "Di që AV = AB = OL, pra Yll është". Këto gjëra janë për të qeshur e për të qarë. Aristofeja, apo NEVERIA si e quaj unë në ditarin tim, e ndër shokët e mi, ka luajtur e vazhdon të luajë për shtatë palë qejfe në kurriz të njeriut e të shqiptarit vetëm e vetëm sepse ne, njerëzit e thjeshtë, përfshirë dhe ata që e mbajnë veten për të ditur ("Dija është një Injorancë e Mësuar", thotë prifti i nderuar Nikola di Kuza në shek. XV, dhe ai e ka fjalën për dijen në shkencat shoqërore), nuk e kuptojmë se gjithçka është ndërtuar për të nxitur armiqësinë mes njerëzve, mes grupeve shoqërore, e mes kombeve. Kjo armiqësi u thellua sidomos pasi dijetarë të Aristofesë krijuan Esperantot e para, Gotishten, Sllavishten e Vjetër, Greqishten e Vjetër dhe Latinishten, e shumë e shumë të tjera.

-Pra, sipas jush, edhe greqishtja e latinishtja, krahasuar me shqipen, janë gjuhë dytësore?

-Siç e shihni, unë s'kam vënë në krye të gjuhëve të tjera (me shqipen s'guxon të krahasohet asnjëra prej tyre) as greqishten e vjetër e as ndonjë gjuhë tjetër. Tani unë jam duke përgatitur një kapitull mbi PARADOKSIN e greqishtes së Vjetër dhe të Latinishtes, ku përmes gjetjeve të mia do të vërtetoj se fjalë si p.sh. Skandalon, që ne e gjejmë te autorët "e lashtë" grekë, nuk është më e vjetër se shekulli i IX i erës tonë dhe ka lindur në truallin e sllavishtes kishtare, se si fjala Muzë, që hap vjershërimin e Homerit "në shekullin e VIII p.e.s. (?!) nuk është më e vjetër se gjuha arabe, që e ka burimin pas mesit të mijëvjeçarit të parë të erës tonë.

-Si mund të na e konkretizoni këto që sapo thatë?

-Po. Pa u zgjatur me fjalë po u jap disa shembuj. Vini re kombinimin e AY & AR Nga kombinimi i tabelës së botuar në numrin e djeshëm me rrënjën shqipe Ar është përftuar tabela e mëposhtme, ku ne dallojmë foljen shqipe bëj (këtu: bërë) në të gjitha gjuhët. Kjo tabelë mund të pasurohet nga vetë lexuesi me shembuj të tjerë, si p.sh. nga au + ar janë përftuar afar, afër, afor-, -afur- etj., etj.

AT

Emrin AT, ne e gjejmë në shqip dhe në gjuhë të tjera në trajtat e shkruara si më poshtë:

ad, adh, at, ath, ti, ud, udh, ut, uth, tat, tet, tot, tut

Kështu p.sh. gjemë:
Arabisht: zekat
Anglisht: death, dead, Teetottem, Tottenham
Egjiptiane: Thot, Tuttankhamon
Greqisht. Adam, thanatos, Athos, Athina, aitios, themistios, tithenai
Gjermanisht. Toten, Teuton Frëngjisht. outil
Italisht. -ato
Latinisht. -atus, attendere
Shqip: Adam, Adhamudh, At (edhe kalit), çuditem, Teuta
Sllavisht. çudno

Rast i veçantë i emrit AT është
tetë / a = numri 8 si te pushtet
tat - shtatë , numri 7 anglisht. state
Gjermanisht: Stadt
Greqisht: Theta
Shqip. shtatë, tetë, pushtet, Tetor, Det, Thetis, shtet, shtator, qytet

AR

Për rrënjën AR kemi folur dhe më parë. Këtu vlen të kuptohet dhe të ndiqet sinonimia që rrënja AR ka me rrënjën' tjetër shqipe Yll. Kështu p.sh. në qoftë se ne në shqip themi “ar” (flori) në turqisht ar-it i thonë altin, shqipes viç në angl. i thonë veal (vij si yll, krhs. buall si yll vjen", kurban = "si ar vjen" e që kanë lidhje leksikore me viçin "që, si i= yll vjen", sepse viçi është njëmotak, njëvjeçar, ai çdo vit bëhet kurban njëlloj si Krishti "q' AR, Yll ish") dhe në frëngj. veau (vjen ay vjen si yll).
Fjalët e krijuara me rrënjën AR (ar, er, ir, or, ur, ra, re, ri, ro, ru) janë "pambarim", Këtu po ndalemi në disa prej tyre:

Anglisht: church, raven
Frëngjisht: alentour, corbeau, courber, tour, tourner,
Gjermanisht: beurteilen, Urzeit, Urkunde, Urteil
Greqisht: aristo-, arqi, qirios, Hristos, ortho
Italisht: augurare
Latinisht: cardinalis, crucis, curvus, Circea, esuriturus, ordin-;
Shqip. ar, burim, ogur, urdhër, urë, urim, përurim, urtësi

YLL

Rrënjën Y11 ne e gjejmë të shkruar si: al, el, il, ol, ul, la, le, li, lo, lu ; po kështu, bl, fl, eu, pl, vl. Më poshtë po japim disa shembuj.

Anglisht: floor, tool, valley
Frëngjisht: outil
Gjermanisht: field
Greqisht: katholikos, kalispera
Hebraishte: Bethlehem
Latinisht: absolutus, angulus, cultus, cultura, liberalis, miraculum, nullifidian, ultima
Rusisht: uliçnij
Sllovakisht: brizgalica
Shqip. gjallë, gjel, gjilpërë, kultonj (kujtoj), ngul, ngjallem, përul, përkul, shekull. shkul, ungjill, vegël, ylber
Turqisht: altin, ulama

Rrënja yll është e njëvlerëshme me u (unë) dhe uj(ë). Rolin e rrënjës Yll e shpjegon greqishtja Hyl-, që do të thotë materie, pasi Ylli dhe sinonimet e tij emërtojnë gjithçka që ka krijuar natyra (< tan, them Ar), gjithçka që është materie (< tam, them Ar) si dhe gjithçka që është produkt i perceptimit, njohjes dhe abstraksionit.

Kështu kemi:
Anglisht: water
Gjermanisht: Wasser
Greqisht: uios
Latinisht: liquidus
Shqip: ujë, ujdis

- Deri tani kemi folur për gjenezën e gjuhës dhe nevojën për t'u thelluar më tej në të. Sot, po vazhdojmë dhe me fjalëformimin dhe hap pas hapi të zbulojmë fakte të reja që tregojnë apo provojnë realisht hershmërinë e gjuhës sonë. Sepse, ka autorë që e konsiderojnë shqipen më të vonë se gjuhët e tjera evropiane, si latinishtja, greqishtja, gjermanishtja etj. Me këtë nuk duam të mohojmë atë çka ju thoni në mendimin tuaj gjuhësor, por të vëmë në dukje që krahas mendimeve të tilla për një prapambetje në fjalëformim të shqipes, ka dhe mendime që bazohen në studime konkrete sipas të cilave, fjalëformimi e ka bazën pikërisht tek gjuha shqipe, siç keni pohuar dhe ju herë pas here. Dhe, meqë jemi në këtë fushë. unë po ju pyes: Ç’është për ju fjalëformimi?

- Fjalëformimi është fusha e gjuhësisë që na shërben më mirë se çdo gjë tjetër për të provuar, se të gjitha gjuhët vijnë nga shipja. Që gjuhët kanë një gjenezë të vetme, kjo pranohet nga shumica e gjuhëtarëve sot. Duke pranuar për një çast që kjo gjenezë e tyre të jetë shqipja, siç këmbëngulim ne, atëherë rrjedh që gjuhët e dyta, të treta e kështu me radhë, të kenë lindur njëra pas tjetrës apo dhe njëkohësisht në një periudhë të caktuar historike (që për ne përkon me Errësirën Mesjetare). Këto gjuhë s'do të mund të krijoheshin nga një gjuhë e pazhvilluar, primitive, pasi vetë dijetarët që i kanë ndërtuar, kanë folur e shkruar një gjuhë të zhvilluar, fort të bukur e të mirë.

- Mjafton kaq për të thënë se gjithë gjuhët e kanë zanafillën tek gjuha shqipe? Me një fjalë, cili është pretendimi juaj gjuhësor me të cilin ju mbroni tezën se gjuha shqipe qëndron në themel të të gjitha gjuhëve të tjera?

- Argumentet janë të panumërta dhe kjo del në analizën e fjalëve dërmuese të çdo gjuhe. Së fundi, fakti që të gjitha gjuhët kanë në përbërje të fjalëve të leksikut të tyre vetëm pesë rrënjët kryesore të shqipes; YLL, AR, AY, AT dhe UNË, pesë foljet bazë po të shqipes; JAM, BËJ, VIJ, THEM dhe THËRRAS, si dhe fakti tjetër që këto fjalë ne i gjejmë të gjitha së bashku, me kuptimin e tyre të parë të ruajtur vetëm në gjuhën shqipe, na lejon të deklarojmë këtu se këto janë një provë e pakundërshtueshme, e padiskutueshme se gjuha jonë, pra gjuha shqipe ka qenë gjuha e parë, dhe se ajo në kohën kur janë krijuar gjuhët e tjera ka pasur një stad zhvillimi për t'u lakmuar nga të gjithë. Vërtetimi i kësaj teze tashmë përbën thjesht histori. Ajo që mbetet tashmë për t'u bërë është thjesht puna për hartimin e një fjalori të plotë etimologjik.

- Sipas jush, si është krijuar gjuha ose cila është fillesa e origjinës së gjuhës?
- Studimi mbi origjinën e gjuhës na tregon se fjalët janë krijuar individualisht, por edhe duke u nisur nga togfjalësha apo shprehje të thjeshta primitive. Në fillim të këtij shkrimi, ne zumë në gojë shprehjet sinonimike në atë çast, v tem ças dhe en ces temps. Shohim se tem e sllavishtes është e njëjtë me tem te temps e frëngjishtes dhe të e shqipes. Të tria këto vijnë nga shqipja "them". Më tej, sllavishtja v, shqipja at, dhe shkronja p te
frëngjishtja temps (kohë) duan të thonë Ai, At. Fjalët që mbeten për t'u sqaruar tani janë ças (orë në sllavisht), çast në shqip dhe ces (këto) në frëngjisht. Këtu ne kemi togfjalëshin shqip q'është. Pa shihni se ç'vende kanë zënë ato nga ana gramatikore. Tem në sllavisht ka zënë vendin e përemrit dëftor, në shqip atë të nyjes së përparme dhe në frëngjisht ka hyrë në përbërje të emrit temps. Togfjalëshi q'është në shqip ka krijuar emrin çast, në frëngjisht mbiemrin dëftor ces, dhe në . sllavisht emrin ças. Të tria këto shprehje: v tem ças, në atë çast të dhe en ces temps kumtojnë të njëjtën ide, pra, "në atë çast", "në ato momente", por primitivisht ato thoshin: "them që At, që Ai është (bërë)".

- Jeni i sigurtë për këto dhe mendoni se kanë lidhje me besimin fetar apo me fe të ndryshme?

-Në fetë monoteiste kjo shprehje lidhet me orën dymbëdhjetë të natës, kur Krishti i krishterë apo ndonjë Krisht tjetër pritet të ringjallet.
Një shembull i ngjashëm me sa thamë më sipër është shprehja tjetër që ne kemi sjellë në vëmendjen tuaj: descend to the hell, që në anglisht do të thotë "zbres në ferr". Descend to hell vjen nga shqipja dhe do të thotë "desh q'jen (që të jenë) te qielli". Është fjala për Krishtin që zbret në ferr për të marrë ata q'u ka falur mëkatet e për t'i shpënë në qiell, në parajsë. Descend(zbres) në gjuhët latine dhe në anglisht vjen nga shprehja shqip "deshi që të jenë" dhe hell (ferri) vjen nga shqipja qiell. Descend është e njëjtë me gjermanishten stecken (them që janë), dhe ka në gjermanisht thuajse po atë kuptim ndodhem, jam etj.

- Ndonjë shembull më bindës, i cili mund të lidhet edhe me foljet ndihmëse të gjuhës shqipe, meqë dikur e keni përmendur një fakt të tillë.

-Është me interes të ndiqet se si folja jam ka zënë në shumë gjuhë vendin e parafjalës si te shqipet më, në, në frëngj. en, në ger. im, in e kështu me radhë..

- Çfarë na tregojnë shembuj të tillë?

- Këta shembuj na tregojnë se studimi etimologjik s'mund të përqëndrohet vetëm në konkordanca leksikore nga gjuha në gjuhë të natyrës një-me-një, pra për çdo emër ne të kërkojmë me çdo kusht të gjejmë përgjegjësin e saj në një gjuhë tjetër. Siç po e shohim, fjalëformimi dhe leksiku janë diçka tjetër, që kapërcen kufijtë e asaj çfarë mund të kemi mësuar në shkollë apo lexuar deri më sot ndër dijetarë të tjerë. Pra, çdo fjalë lipset të merret e të studjohet në disa kontekste të caktuara për të kuptuar më mirë origjinën e saj.

- A gjenden dorëshkrime të hershme të gjuhës shqipe dhe nëse po, përse nuk bëhen publike?

- Pavarësisht nga mungesa e dorëshkrimeve të vjetra (Stedimlija e shtyn datën e dokumenteve të para të shqipes në shekullin e pestë të erës sonë), për të shpënë punën tonë studimore përpara burime shumë të çmuara e të dorës së parë mbeten ende Buzuku, Bogdani e autorë të vjetër shqiptarë, si dhe folklori i pasur shqiptar, proverbat, aforizmat, shprehjet frazeologjike, ashtu si dhe dokumentet e autorëve të vjetër në gjuhë të tjera.

- Përse na shërbejnë dokumente të tilla?

- Dokumentet e shkruara në gjuhë të tjera ne na ndihmojnë të ndjekim origjinën e fjalëve të thesarit tonë leksikor. Kështu, p.sh. fjala derë në shqip ka ardhur nëpërmjet një shndërrimi fonetik të thira, thërras, fjalë që ne e gjejmë të tillë te greqishtja e vjetër dhe ajo e re ku ajo ka mbetur e pandryshuar.
Folja thërras nuk ka në greqisht atë funksion që ka dhe në shqip. Me thrasis greku identifikon njeriun e pasjellshëm. duke aluduar për poterexhiun, njeriun që thërret, por thërras si folje në vete, dhe me kuptimin që ka tek ne "flas me zë të lartë, bërtas", greqishtja nuk e ka.

- Ka ndërrime të shpeshta në fonetikën e gjuhës sonë?

- Shqipja është ndër të paktat gjuhë, në mos e vetmja, ku fjala në mote ka pësuar ndërrime fonetike të ndjeshme. Kjo situatë na rezulton ndryshe në gjuhë të tjera letrare. P.sh. leksiku i Dantes dhe i Rabëlesë, thuajse nuk ka pësuar asnjë ndryshim ndër vite si në italisht, po ashtu dhe në frëngjisht. Kjo dukuri duhet të ketë lidhje të ngushtë me faktin se materiali gjuhësor në mendjen e popullit tonë lëvrin e përpunohet më natyrshëm, pa kurrfarë barriere gjuhësore e logjike, ndryshe nga çdo popull tjetër.

- Vetëm kaq, apo keni diçka tjetër për të shtuar?

- Unë kam shumë për të thënë për çdo problem gjuhësor, por mbase nuk mund të thuhen të gjitha në një faqe apo edhe më shumë se një faqe gazete. Më poshtë, po japim pjesoren e foljes bëj në shqip, e cila hyn në të gjitha gjuhët e tjera.

Bëj (au + ar)
Pak më sipër, folëm për rrugën që ka ndjekur pjesorja e folja bëj në të gjitha gjuhët, përfshirë dhe në gjuhën shqipe. Këtu më poshtë po japim një tabelë më të plotë të saj, pasi kemi përfshirë dhe ato forma që kanë pësuar crase, "krasitje".

br fr pr vr wr
bar far par var uar war
ber fer per ver uer wer
bir fir pir vir uir wir
bor for por vor uor wor
bur fur pur vur uur wur
yer

edhe pair, peir, pour etj.
P.sh.
Anglisht: fire, burden
Flamisht. vor
Frëngjisht: pourri
Gjermanisht. werden
Greqisht. pros
Latinisht. purus, primus, Bosphorus
Sllavisht. brizgalica
Shqip/ Berat, bërtet, bërthamë, gjilpërë, Përmet, turbulluar, vërtet, i varfër

Në toponimi: -burg, -borough

VIJ
Kjo folje e rëndësishme, një nga pesë foljet e shqipes me të cilat mbahet ngrehina e të gjitha gjuhëve të botës, ajo merr trajtat e mëposhtme, shtjellimi i të cilave kërkon më shumë vend se një shkrim në gazetë.

van
be fe pe ve ven ue, uen ye, yen we, wen
bi fi pi vi vin wi, win
bo fo po vo von wo, won
bu fu pu vu vun wu, wun

Kështu p. sh.
Arabisht. Fikhu Zekat
Anglisht. veal, wind, wine
Frëngjisht. veau, voir, j'ai vu
Hebraisht. Bethlehem, Yaweh, Jehowah
Gjermanisht. Bismarck
Greqisht. Fidias, opion
Italisht: vento
Latinisht. adventus, Bona Fides, Fidayee, Fidias, opiurn, vagus, vedere, vendere, venire, vigilia
Shqip. Bulqiza, Buthrotis, lëviz, ngadhënjye, mallëngjye, i veçantë, vegël, verë, vetëm, vë re, vij, vigan, vuaj, vuajtje

JAM
Folja (j)am, siç e kemi thënë dhe në shkrimet tona të mëparshme, paraqitet me vargjet e mëposhtme. Të gjitha këtyre trajtave u mungojnë kategoritë e numrit. kohës dhe mënyrës, në fjalë ato shprehin rëndom vetëm kuptimin e foljes jam në v. 111. njëjës, të së tashmes së dëftores është.

am, an, ern, en, im, in,om, on, um, un, ma, na, me, ne, mi, ni, mo, no, mu, nu; as, es, is, os, us, sa, se, si, so, su; ash, esh, ish, osh, ush, sha, she, shi, sho, shu; az, ez, iz, oz, uz, za, ze, zi, zo, zu, azh, ezh, izh, ozh, uzh, zha, zhe, zhi, zho, zhu

TOGFJALËSHI “Q + (J’)AM”
Togfjalëshi "që + jam", që merr trajta të shumta sipas formulës x * (j) am ku x = c, ch, h, g, gj, j, k, qu, y, z, x.

Kështu p.sh. kemi:

c + (j’)am
cam cem cim com cum
can cen cin con cun
cas ces cis cos cus
sac sec sic soc suc
cash cesh cish cosh cush
shac shec shic shoc shuc
caz cez ciz coz cuz
zac zec zic zoc zuc
cazh cezh cizh cozh cuzh
zhac zhec zhic zhoc zhuc

ch + (j’)am
cham chem chim chom chum
chan chen chin chon chun
chas ches chis chos chus
sach sech sich soch such
chash chesh chish chosh chush
shach shech shich shoch shuch
chaz chez chiz choz chuz
zach zech zich zoch zuch
chazh chezh chizh chozh chuzh
zhach zhech zhich zhoch zhuch

h + (j’)am
ham hem him hom hum
han hen hin hon hun
has hes his hos hus
sah seh sih soh suh
hash hesh hish hosh hush
shah sheh shih shoh shuh
haz hez hiz hoz huz
zah zeh zih zoh zuh
hazh hezh hizh hozh huzh
zhah zheh zhih zhoh zhuh

g + (j’)am
gam gem gim gom gum
gan gen gin gon gun
gas ges gis gos gus
sag seg sig sog sug
gash gesh gish gosh gush
shag sheg shig shog shug
gaz gez giz goz guz
zag zeg zig zog zug
gazh gezh gizh gozh guzh
zhag zheg zhig zhog zhug

gj + (j’)am
gjam gjem gjim gjom gjum
gjan gjen gjin gjon gjun
gjas gjes gjis gjos gjus
sagj segj sigj sogj sugj
gjash gjesh gjish gjosh gjush
shagj shegj shigj shogj shugj
gjaz gjez gjiz gjoz gjuz
zagj zegj zigj zogj zugj
gjazh gjezh gjizh gjozh gjuzh
zhagj zhegj zhigj zhogj zhugj

j + (j’)am
jam jem jim jom jum
jan jen jin jon jun
jas jes jis jos jus
saj sej sij soj suj
jash jesh jish josh jush
shaj shej shij shoj shuj
jaz jez jiz joz juz
zaj zej zij zoj zuj
jazh jezh jizh jozh juzh
zhaj zhej zhij zhoj zhuj

k + (j’)am
kam kem kim kom kum
kan ken kin kon kun
kas kes kis kos kus
sak sek sik sok suk
kash kesh kish kosh kush
shak shek shik shok shuk
kaz kez kiz koz kuz
zak zek zik zok zuk
kazh kezh kizh kozh kuzh
zhak zhek zhik zhok zhuk

qu + (j’)am
quam quem quim quom quum
quan quen quin quon quun
quas ques quis quos quus
saqu sequ siqu soqu suqu
quash quesh quish quosh quush
shaqu shequ shiqu shoqu shuqu
quaz quez quiz quoz quuz
zaqu zequ ziqu zoqu zuqu
quazh quezh quizh quozh quuzh
zhaqu zhequ zhiqu zhoqu zhuqu

y + (j’)am
yam yem yim yom yum
yan yen yin yon yun
yas yes yis yos yus
say sey siy soy suy
yash yesh yish yosh yush
shay shey shiy shoy shuy
yaz yez yiz yoz yuz
zay zey ziy zoy zuy
yazh yezh yizh yozh yuzh
zhay zhey zhiy zhoy zhuy

z + (j’)am
zam zem zim zom zum
zan zen zin zon zun
zas zes zis zos zus
saz sez siz soz suz
zash zesh zish zosh zush
shaz shez shiz shoz shuz
zaz zez ziz zoz zuz
zaz zez ziz zoz zuz
zazh zezh zizh zozh zuzh
zhaz zhez zhiz zhoz zhuz

x + (j’)am
xam xem xim xom xum
xan xen xin xon xun
xas xes xis xos xus
sax sex six sox sux
xash xesh xish xosh xush
shax shex shix shox shux
xaz xez xiz xoz xuz
zax zex zix zox zux
xazh xezh xizh xozh xuzh
zhax zhex zhix zhox zhux

Shembuj:
Anglisht. custom, kin, kinship,
Arabisht. zekat
Greqisht. Pentateuqos
Gjermanisht. Urkunde, Verkuendigung, Kunde
Latinisht. -caes- (Caesar), -ces-, - cis-, -cus-, -sec- , -socsectus, socialis
Shqip. çështje, i veçantë

Toponimi
ham
Anglisht. Hampton, Tottenham,

X “Q'ish”

Togfjalëshin "që ish", ndër të tjera, e gjejmë në trajtat: cc, gg, kk, ss, zz

E, i, o, (u) dhe p, b, f, v,

Kombinimi mes e, i, o, (u) dhe p, b, f, v, të cilat shprehin në mënyrë të sintetizuar Au, yllin, arin, atin dhe un(ë) kanë shërbyer për të shtuar larminë e mjeteve shprehëse, lakonicitetin e tyre dhe në mungesë të informacionit dhe të errësirës së plotë mbi gjenezën e tyre të fshehin përmbajtjen a të mbulojnë ndonjëherë karakterin skandaloz e të turpshëm moralisht dhe ideologjikisht të vetë fjalës. Këto shkronja - fjalë apo fjalë - shkronja duke u kombinuar me rrënjët Yll, Ar, Ay, At, dhe Unë si dhe me pesë foljet kryesore të shqipes dhe të gjithë gjuhëve të botës si Bëj, Jam, Them, Thërras dhe Vij, kanë krijuar shumicën e fjalëve të pazbërthyeshme apo të zbërthyera keq deri më sot nga gjuhëtarët. Kështu, nga këto kombinime do të hasni "rrënjë" të tilla si angl. if, of, off, gjer. ob, oben, shqipja në qoftë se, shqipja e turq. qofte etj. etj. Kobinime të tilla marrin trajtën aff, afp, afv, etj., effe, effi, ev, evo, etj. ifi, ip, iper, etj., off, ofp, opf, ov, etj. pfl e kështu me radhë. Këto "rrënjë" prapa kuptimit të fjalës, pra primitivisht duan të thonë "ay yl1 vjen", dhe "ay yll është bërë".

Kur bëjmë fjalë për mjetet fjalëformuese, vëmendje duhet treguar në leximin, kuptimin e zbërthimin e vetë termave të terminologjisë shkencore, të cilat flasin më shumë se shpjegimi i thatë që na japin fjalorët. S'mjafton që ne t'u nxëmë kuptimin, por lipset të mësojmë t'i zbërthejmë vetë këto terma, pasi leksikografi dhe shkencëtari kanë fshehur në vetë termin çelësin e "rregullit" apo ligjit që kanë dashur të na transmetojnë. Kështu, te shumica e termave shkencore në përgjithësi dhe atyre gjuhësore e letrare në veçanti, sekreti dhe çelësi i zbërthimit të tyre lidhet drejtpërsëdrejti me vetë fjalën, mënyrën e ndërtimit apo prejardhjes së tyre. Mund ta fillojmë me vetë fjalën “ligj”,e cila në anglisht bën law, në frëngjisht loi, në italisht legge, ku ligj është vetë termi Yll, rreth të cilit rrotullohet e tërë Dija. Më pas do të përmendim termin rregull, që në anglisht i thonë rule, në frëngjisht règle, në gjermanisht Regel, në italisht, regola, ku rregullin e përbën sinonimia dhe metafora që ekziston mes këtyre dy rrënjëve. Tjetër shembull është crase (krazë), që sipas fjalorëve shpreh kontraksionin e zanores fundore të një fjale me zanoren e fjalës pasardhëse. Por, në fakt, ky shpjegim s'është i plotë, pasi crase është në të vërtetë një "krasitje" e zanores te grupi car, cer, cir, cor, cur, char, cher etj. si te emri Krisht, shembull model i një crase, pasi ai vjen nga togfjalëshi "që Ar ishte", pra, Floriri apo Aris, Perëndia "greke" e Luftës. Kraze të tilla janë dhe br, fr, pr, phr, vr, wr që ne kemi paraqitur më parë te tabela e pjesores së foljes shqipe bëj.

Terma të tjerë, që flasin vetë për veten e tyre janë metateza, metafora etj. Larousse e shpjegon gabim metatezën, apo e mjegullon qëllimisht këtë term, duke na dhënë si shembull metateze kalimin nga frëngjishtja e vjetër, formage në frëngjishten e re fromage, ku me metatezë nënkupton vendkëmbimin e r-së nga for- me fro-. Kodi i shqipes na mëson se te for- dhe fro- ne s'kemi asnjë lloj vendkëmbimi të ndonjë bashkëtingëlloreje apo rrokjeje, pasi or, dhe ro janë e njëjta gjë, e që të dyja janë forma të rrënjës shqipe AR. Tjetër është metateza, e tjetër kërkon të na thotë Larousse në shpjegimin e kësaj fjale, një linjë që ndjek edhe Fjalori i Gjuhës Shqipe, duke përdorur fjalën vendkëmbim. Te metateza, dhe te shembujt që sjell Larousse, s'kemi të bëjmë me asnjë vendkëmbim. Te for- dhe fro- ne dallojmë dy fjalë, fjalën - shkronjë f = ay dhe fjalën rrokje or = ro = ar. Pra, në thelb, aty në rastin më të mirë kemi një rrotullim të or në ro. Edhe këtij rrotullimi, hollë - hollë, s'dihet se ç'kah do t'i japim, pasi kur të zbërthehen të gjitha fjalët etimologjikisht do të shihet se do të kemi po aq fjalë me ro sa dhe me or në temën e tyre. Duke pranuar këtë konfuzion të fundit si metatezë, le të mësojmë përse fjala metathesis është vetë metatezë: ajo vetë ka në përbërje të saj një MET, që është e rrotulluara e TEM, THEM. Jo vetëm nga ana kuptimore, as edhe pse termi është 100 % shqip, por edhe sikur vendkëmbimi të ishte për një çast identik me metatezën, farkimi i fjalës metatezë flet për mendje gjeniu, më bukur e në mënyrë më lakonike ky term s'kishte si të kryhej.

A, e, i, o

A, e, i, o në fund të fjalës shprehin rëndom barazimin kuptimor mes dy a më shumë pjesëve përbërëse të fjalës.

Gjatë rrjedhës së historisë gjuhëtarët kanë përdorur disa truke fjalëformuese, të cilat kanë qenë të mirëpritura, pasi kanë kontribuar në pasurimin e leksikut dhe zhvillimin e gjuhës në përgjithësi. Por sot, pas shumë shekujsh, në valën e “globalizmit”" të bujshëm dhe "demokratizimit" shurdhues të "shoqërisë", mbajtja fshehur e këtyre teknikave fjalëformuese zbulon thelbin antidernokratik të të gjitha atyre shkollave dhe gjuhëtarëve, që përpiqen të mbajnë të vërtetat shkencore (gjuhësore) larg njerëzve, larg brezit që po rritet.
Ndër truket fjalëformuese, që, gjuhëtarët kanë shfrytëzuar për formimin e fjalëve të reja, po përmendim formimin e fjalëve në shqip, anglisht e frëngjisht me anë të parashtesave kundërshtuese si pa, de-, dhe prapashtesën mohuese -less. Përpara se këto parashtesa të fiksoheshin me kuptimin që kanë sot, ato kanë shërbyer për të krijuar fjalë të reja përmes një back - formation, duke ngatërruar kështu dhe gjuhëtarët më të zotë. Kështu p.sh. kemi:

anglisht. nga - less (yll është) janë formuar fjalë si cease nga ceaseless, key nga keyless etj. Në frëngjisht nga fjalë që fillojnë me dem (them) -janë krijuar foljet mentir, monter, masquer, ménager etj.

Kështu që këtu parashtesa de(përveç se kur buron nga shqipja de = them.) është një truk mashtrues që fsheh lojën e vërtetë fjalëformuese.
Në shqip, fjalë që fillojnë me parashtesën pa-: i dukshëm vjen nga i padukshëm, fytyrë vjen nga i pafytyrë etj, etj.
Mjetet e shfrytëzuara për formimin e fjalëve janë të pasura dhe kushdo që do t'i ngjitet shpatit të thepisur të etimologjisë do të zbulojë vërtet gjëra mahnitëse e të mrekullueshme.

Disa shembuj çiftesh fjalëformuese

Zakonisht, fjalët janë formuar me ndihmën e dy prej rrënjëve kryesore të shqipes apo trajtat e shkurtuara të tyre. Jo rrallë ndeshim brenda një fjale përsëritje të së njëjtës "ide", që s'ka asnjë funksion tjetër veç kujdesit te leksikografit anonim apo dijetar për të mos rënë në përsëritje me një fjalë tjetër, apo që fjala e krijuar të ketë një tingëllim të veçantë e muzikalitet të spikatur. Më poshtë po japim fjalë të krijuar me çifte rrënjësh të tilla.

Ar & Ay
Arabisht: Arabia

Ar & Bërë
Në shqip: arbër, dëfryer

Ar vjen
Në anglisht. Sheriff, Sherwood
Arabisht. mutesarrif, Sharif
Frëngjisht. arriver, arriviste, dëfëquer
Greqisht. metamorfo, Orfeis,Serifos

Ar & Yll
Anglisht: graseless, reestablish
Latinisht: gracilis, stabilire

At & Ar
Arabisht: kadar
Anglisht: scatter
Latinisht: quarter quattuor
Shqip: katër shkatërroj
Turqisht: kederlenmek

At & Yll
Latinisht: adolescent, adulari

Ay & Ar
Arabisht: Muzafer
Greqisht:aforismos, varvaros
Italisht: barbiere
Shqip: i bardhë, bërthamë, hapësirë, var, varr, vardisem, i varfër, i verbër, verem

Ay & At
Anglisht:. put (forth)
Latinisht: ab esse ad posse valet

Ay & bërë
Anglisht:. put (forth)
Arabisht: Muzaaffar, Muzawit
Turqisht: Muzafer,

Ay, e, i , o & vjen
Anglisht eve, even, evening, if, of, off, often, open
Gjermanisht:. eben, ob, oben
Frëngjisht:. abusive

Ay & yll
Anglisht: deep, please
Arabisht: Faisal
Frëngjisht: corbeau, plaisir
Gjermanisht:. tief
Greqisht: apostolos, kalipto
Latinisht: abilis, apostolus, debilitare, falsus, notabilis, placere
Sllavisht: bjellij, Bulgaria, Biellorusia
Shqip: Bulqiza, fal, fall, fellë (thellë), fellësi (thellësi), korbi, pëlqyer
Turgisht: damlla, havale, havalandirmak, kurban,

Bërë Ai
Anglisht: bright
Gjermanisht: ausbreiten, breit

Bërë Ar
Greqisht. freniris

Bërë At
Frëngjisht: parachute
Italisht: frutto

Bërë Ay
Anglisht: sprout
Greqisht:. festival

E bërë, bërë E
Italisht: divertire
turqisht. myzevir

Bërë IGreqisht:. (dhen) bori, frenitis, parasitos
Latinisht:. experiential
Shqip: buri

Bërë O
Latinisht: parochialis

Bërë Yll
Shqip:frujti (Bu)

O & I
Gregisht: paroikos
Shqip. nevojë, përvojë

I & EShqip: përgjigje

O & Pl
Greqisht: opion
Latinisht: opium

Vjen EItalisht: vendere

Vjen I, I vjen
Shqip: venitem, ngadhënjye, mallëngjye

Yll & Ar
Frëngjisht: alentour
Hebraisht: Elazar, Yisrael
Latinisht: cardinalis, ludicrous
Shqip: rrotullohem, sorollatje, uluras

Yll & At
Arabisht: Muslihuddin
Frëngjisht: lutter
Greqisht: lepta, lefta
Shqip: luftoj

Yll bërë
Anglisht: glower
Greqisht: kalispera
Hollandisht: Tillburg
Latinisht: turb- (turbulentus, turbidus, turbare, perturbare etj.), temporalis
Portugalisht: Brasil
Shqip: i qelbur, turbulluar, valë, ylber

Yll & I
Anglisht: illusive
Frëngjisht: ëlusive,

Yll vjenAnglisht: Albion, alive, eleven, love
Arabisht: tevekkel
Frëngjisht: Gilbert, Gelbart, Holbain
Gjermanisht: Hilbert, lieben
Latinisht: faeculentus, Helveticus, velos
Rusisht: Bjellorussia
Sllavisht: Bullatovi, Jugoslavi, Slovaki
Shqip: teveqel, Veqilharxhi, thelb (thelpinj)
Turqisht. tevekel, vekil

Togfjalëshi “q’është thirrur (quajtur)
c + am+ thirr, thërr(as)
ch + am + thirr, thërr(as)
g + am + thirr, thërr(as)
h + am + thirr, thërr(as)
k + am + thirr, thërr(as)
q, qu + am + thirr, thërr(as)

ku thir, thërr(as) zhvillohet sipas vargjeve:
thërras tar, ter, tir, tor, tur, rat, ret, rit, rot, rut; tra, tre, tri, tro, tru; dar, der, dir, dor, dur, rad, red, rid, rod, rud; dra, dre, dri, dro, dru; thar, ther, thir, thor, thur, rath, reth, rith, roth, ruth; thra, thre, thri, thro, thru; dhar, dher, dhir, dhor, dhur, radh, redh, ridh, rodh, rudh; dhra, dhre, dhri, dhro, dhru;

Shembuj:
Anglisht: Astral, Astir, Austria, - caster, gallantry, Ontario, under
Frëngjisht: dëmentir , demonter,
Gjermanisht: unter
Italsht: intrigante
Shqip: Gjirokastër, Kastrati, Kastrioti

dhe
Anglisht:: trap, Thursday
Italisht: triste, Trieste
Flamisht: trekken, troosten
Frwngjisht: diriger, guider
Gjermanisht: Treppen
Shqip: drejt, troç, trokas, turbulluar
Turqisht: -tirmak, -turmak, -dirmak

Togfjalëshi "është thënë" (quajtur)
p.sh.
- anthus, anthos

Në toponimi gjejmë prapashtesën "që thonë", pra, që quhet:
-dam, den, -don, -dun, -din, -gton, -cton, qthon p.sh.
Anglisht: Washington, autokton
Frëngjisht: Verdun
Hollandisht: Rotterdam
Shqip: tokë

Folja them sipas formulës x (j)am ku x = t, d, th, dh
da, de, di do, du, ad, ed, id, od, ud, ta, te, ti, to, tu, at, et, it, ot, ut, tam, tan, tem, ten, tim, tin, tom, ton, tum, tun, mat, nat, met, net, mit, nit, mot, not; muf, nut; tas, tes, tis, tos, tus, sat, set, sit, sot, sut, dam, dan, dem, den, dim, din, dom, don, dum, dun, mad, nad, med, ned, mid, nid, mod, nod, mud, nud; das, des, dis, dos, dus, sad, sed, sid, sod, sud; tham, than, them, then, thim, thin, thom, thon, thum, thun, math, nath, meth, neth, mith, nith, moth, noth, muth, nath thas, thes, this, thos, thus, sath, seth, sith,, soth, suth ; tha, the, thi, tho, thu, ath, eth, ith, oth, uth ; dham, dhan, dhem, dhen, dhim, dhin, dhom, dhon, dhum, dhun, madh, nadh, medh, nedh, midh, nidh, modh, nodh, mudh, nudh; dhas, dhes, dhis, dhos, dhus, sadh, sedh, sidh, sodh, sudh
dha, dhe, dhi, dho, dhu, adh, edh, idh, odh, udh.
Shtesë: sam, sem, sim, som, sum, sin, son, sun, mas, mes, mis, mos, mus, sham, shem, shim; shom, shum, mash, mesh, mish, mosh, mush, maz, mez, miz, moz, muz

Shembuj me foljen them ndër gjuhë të ndryshme:

Arabisht: altin, mysliman, myslyman, mytesarif
Anglisht: fathom, phantom, phantom, time, Thomson, Thomas, Thompson
Frëngjisht: alentour, ceinture
Gjermanisht: Bismarck
Greqisht: temenios (temena turq.), fatos, pothos
Latinisht: eztinguere, distinguere, limit, phantasma, intendere, praendere, temporalis, tempus, ultima
Shqip: bredhur, dëmtim, habitem, avitem, dredhur, mbledhur, mbreti, përtim, sorollatje, shpëtim, shpërthim, tingull, themel, Thumanë

Fjalë që ndihmojnë për zbërthimin e kodit
Gjuhëtarë e leksikografë kanë lënë në çdo gjuhë gjurmë të "rregullave të fjalëformimit”, "të rregullave të shndërrimeve fonetike", aq sa po të kishim mundësi t'i rreshtonim të gjitha në një shkrim do të shtrohej pyetja se përse duheshin kaq shumë shembuj e po aq përsëritje të bezdishme.
Kështu p.sh.
Frëngjisht: auparavant = au para av është
Latinisht: oculis o = ul, facilis fa = il
Shqip: vështirë v = ir

Rrugë të pasurimit të fjalës me kuptime të reja
brutto nga Brutus
katil nga Catilina
severus nga Severius
tutkun nga Tuttankhamon

Djalli

2008-06-01T00:51:00.000-07:00

“Djalli” është një shkrim im i botuar në gazetën Republika më 29 shtator nën titullin redaksional: Dija dhe jetesa duhen vlerësuar në unitet”. Po e botojmë në variantin që ne ia kemi dërguar redaksisë.

Djalli

Aristofeja nuk pret që rasti t’i ikë, që koha të kalojë e plaga që ka pësuar t’i mavijoset e t’i gangrenizohet. Jo, ajo u mblodh në Romë pasi e ardhmja e vet po rrezikohet, e në Tiranë u përpoq të rivendos rregull, që askush të mos lajthisë nga mësimet e djallit e të heretikëve.
Në një shkrim të dt. 25 shtator te Telegrafi mbi Djallin, ishte një shkrim pa autor, Aristofeja kërkon të mbrohet duke larguar shigjetat e kritikës nga vetja e duke rikonfirmuar përmbajtjen e konceptit Djall, që vetë ka përpiluar e shkruar me kujdes në çdo fjalor të botuar deri më sot. Autori anonim sjell në këtë shkrim trajtesën bajate mbi prejardhjen e fjalës djall: djall, thotë, vjen nga greqisht “dia”, tutje, dhe “vallein”, hedh, flak, (shikoni ç’ka ndodhur në greqisht: nga shprehjet shqipe hedh vallen dhe shkel me këmbë greqishtja ka marrë vallen për hedh, flak, dhe shkel për këmbë !!) dhe në krah të fjalës diavolos vë anglishten devil. Autorit të shkrimit s’i bën aspak përshtypje përse te anglishtja devil mungon parashtesa greke dia (d.m.th. tutje) dhe folja greke vallein (flak ?!) dhe as merr mundimin të na shpjegojë se ç’don të thotë hebraishtja ha-Satan, arabishtja shajtaan dhe shqipja shejtan. Hebraishtja ha-Satan, arabishtja shajtaan dhe shqipja shejtan kanë në temën e tyre sinonimet J dhe At, të cilat ky autor e ka të vështirë t’i mësojë. Antishqiptarizmi s’e ka bërë aq të zgjuar (e veç për këtë Aristofeja e mban dhe e majm si shërbëtor besnik të saj pasi i ditur kuptohet që s’është), ndryshe ai nuk do të guxonte të vinte në shkrimin e tij gjithë ato fjalë, kuptimin e të cilave vetëm një Kod, ai i SHQIPES, mund t’i zbërthejë.
Në anglishten e vjetër devil shkruhej deofol dhe në anglishten mesjetare devel. Ato bashkë me latinishten diabolicus dhe greqishten diavolos duan të na kumtojnë njeriun e keq, që për Aristofenë është cilido që DIN e që Përhap të vërteta si barazimin Ay = Yll.
Një nga karakteristikat e greqishtes është shprehja e mjaft koncepteve me dhjetra fjalë. Siç shihet, edhe këtu shqipja ia kalon greqishtes e shumë gjuhëve, që mburren me fjalorin e tyre të madh miliona fjalësh. Në shqipe, në shumicën e rasteve, sendi dhe koncepti shprehen me një fjalë, dhe kjo shpreh peshën e konceptit dhe qëndrueshmërinë e gjuhës, që e ka krijuar atë. Në greqisht dia vjen nga fjalë si diavolos apo latinishtja diabolicus, dhe jo e kundërta. Termi diavolos, njeriu i keq, apo diçka e keqe “qui inspire la haine”, që fut grindjen mes njerëzve (te Bailley), vjen nga shqipja e don të thotë (po e përsërisim dhe një herë për të dashuruarit pas greqishtes së “vjetër ?!” dhe asaj të re) “Di Ay Yll Është”. Ky njeri që dinte të fshehtat e gjuhës e që guxonte t’ua mësonte të tjerëve bashkë me sekrete të tjera të dijes u deklarua në Mesjetë heretik. Heretik don të thotë “AR E (= I, të gjithë) them janë”, pra, Ar, Yll, (këtu: Perëndi) janë Të Gjithë Njerëzit e Të gjithë Popujt”.
Djalli dhe Heretiku, janë e kundërta e asaj që pretendon Aristofeja. Dhe kjo del nga vetë goja e saj, nga mësimet që ajo ka përhapur p.sh. në Kinë. Duke njohur për herë e më shumë Kodin e Shqipes ne do të mësojmë se Aristofeja ato që i thotë në një gjuhë, i hedh poshtë në një gjuhë tjetër, atë që nderon te një popull, e poshtëron te një popull tjetër. Por, kësaj loje, besojmë, se po i vjen fundi. Dhe bash për këtë Aristofeja është fort e shqetësuar.
Për kinezët Ai është mashkullia (viriliteti), dhe dashuria, dhe CHIEN AI është rruga përmes së cilës shkohet në lumturinë dhe mirëqenien shoqërore. CH’ I EN AI, vjen nga shqipja dhe do të thotë “(Atëhere Kur) Të Gjithë Të Jenë Ai = Perëndi, (Në Shoqëri Do Të Ketë Paqe Sociale, Mirësi Dhe Mirëqenie Për Të Gjithë).”
Kjo maksimë e filozofisë kineze (e ndërtuar siç shihet me brumë shqiptar) vlen dhe për ne shqiptarët. Shekuj robërie, shtypje dhe obskurantizmi nuk arritën të përkulin shpirtin shqiptar, shqiptarin nuk arriti ta “qeverisë” askush, as i huaji, e siç po shohim me sytë tona, as ndonjë shqiptar, apo kastë shqiptarësh. Dhe këtu s’kemi të bëjmë me ndonjë instinkt Vetëshkatërrimi, por me instinktin e Mbijetesës.
Në trojet shqiptare rron një racë ku secili është një PERËNDI. Vetëm atëhere kur shqiptarët do ta kuptojnë në thelb këtë vlerë, vlerën e të qenit popull - perëndi, kur ata do ta respektojnë njëri – tjetrin si Perëndi, kur të punojnë për përsosjen e tyre morale, lartësimin intelektual e të kuptojnë se pushtetin e tyre s’mund t’ia falin askujt, për asnjë çast, e kur të gjejnë rrugën e një vetqeverisjeje të drejtë, ku të dëgjohet e të peshojë zëri i çdonjërit, ku të punohet për një organizim të tillë shoqëror ku i “përfaqësuari”, në se do të ketë atëherë ndonjë të tillë, të revokohet në çdo çast që ta dëshërojnë votuesit e tij, vetëm atëhere shoqëria shqiptare do të vente shumë më mirë. Kjo do të ishte një shoqëri ku përfaqësuesve s’do t’u vente mendja kurrë të guxonin të merrnin qoftë edhe për një çast nëpër këmbë një individ, ta injoronin votuesin e të shfrytëzonin pushtetin për interesa të tyre.
A janë këto mendime një utopi? Sot këto fjalë janë utopi, por nesër kur të merren vesh gjëra që ne sot, jo për fajin tonë, s’i dimë, s’do të ketë forcë të ndalë njerëzit për të ndërtuar e për të patur për vete një shoqëri më të mirë.
Ne duhet të punojmë e të luftojmë për një shoqëri ku mbreti ynë të ish FSHESARI i turnit të tretë. Atë ditë kur ky fshesar do të kërkonte të flakte fshesën e do të na thoshte se kërkon të mbretërojë mbi ne, ne do ta shkarkonim, sepse ne bënim (përpara) dhe pa të.
Dija është kaq e rëndësishme për mbijetesën, sa që të parët tanë kanë uluritur me shpresë se ne një ditë do t’i dëgjonim, e do t’i kuptonim: ULURASIM ! është një nga fjalët e panumërta kuptimplote që ne e trashëgojmë nga të parët, por deri më sot, fatkeqësisht, s’kemi ditur t’ua vëmë veshin, të kuptojmë se ç’kanë kërkuar të parët tanë të na kumtojnë. Ne s’dimë ende se ç’pasuri e madhe, ç’filozofi fshihet në fjalët e thesarit tonë gjuhësor. Kjo vlen për të gjitha gjuhët e tjera pa përjashtim. Njerëzit kudo nuk e dinë domethënien e fjalëve që flasin për ditë. Kujt i ka shkuar vallë ndërmend të hetojë më parë një gjë të tillë? Në cilën vepër mund ta keni lexuar këtë gjë? Ende, dhe këto ditë ne lexojmë përralla për gjuhët e gatshme, të ardhura nga lart, apo nga ndonjë anë tjetër e horizontit, apo nga ndonjë kometë që na u vërtitka mbi kokë çdo 3000 vjet?! Aristofeja gjithmonë do të gjejë kalemxhinj të shkathët për të na treguar prroçka të tilla e për ta larguar vëmendjen tonë sa më larg nga e vërteta.
ULURAS shpreh një barazim semantik e fjalëformues i shfrytëzuar gjërësisht në shqip dhe në të gjitha gjuhët e tjera : UL, Yll = Ur, Ar. Duke njohur barazime të tilla të thjeshta (shih shkrimet tona te Republika nr. 217 – 220) dija bëhet më e lehtë, me 20 faqe tona fëmijët tanë dinë më shumë, nisin të mësojnë gjëra që deri më sot i mësonin vetëm pjella mbretërish, princash e princeshash, mbase në Kembrixh, mbase diku tjetër.
Dija me kohë është përmbledhur në disa pohime të thjeshta, që Aristofeja i ka përvetësuar e s’pranon të përhapen ndër popull, ndryshe rrezikojmë të bëhemi “të barabartë” e s’do të kemi më elitë. Ajo ka bllokuar të vërtetën mbi shqipen, por dhe të vërteta të tjera të thjeshta në shkencat e sakta. Fëmijët tanë duhet shtrydhin trutë për të nxënë diçka në tekstet e dobëta shqip pasi akoma te ne s’ka dalë një njeri, që TË VËRTETAT E DIJEVE TË SHKENCAVE NATYRORE T’I KTHEJË NË NJË GRUSHT POSTULATESH TE THJESHTA. Na duhet një Lajbnic, apo një Rasëll për ta bërë këtë, e dikush që të marrë guximin t’i përhapë, si dhe një lloj klase politike tjetër (meqë pa të thonë hëpërhë s’kemi nga t’ja mbajmë), që jo vetëm të mos ta ndalonte DIJEN, por ta mbështeste atë si një pasuri të paçmuar për ne shqiptarët.

Çlirim Xhunga
Tiranë, më 26 shtator 2006

Blog-ë të tjerë nga ne

2008-05-29T04:22:00.001-07:00

http://clirimxhunga1.blogspot.com - Metoda të Persekutimit të Monarko – Klerikëve (Shënime nga ditari ynë i Belgjikës dhe Shqipërisë)

http://clirimxhunga2.blogspot.com – Përkthime (Uilliam Shekspir: Monologu i mbretit Leopold nga Mark Twain)

http://clirimxhunga3.blogspot.com - Mbi Gjuhën dhe Etimologjinë e Gjuhëve

http://clirimxhunga4.blogspot.com - Artikuj në shtypin shqiptar

“Greqishtja e Vjetër dhe Latinishtja vijnë nga Shqipja, shkrim i botuar te gazeta Koha Jonë më 30 mars – 1 prill 2005;

“Shkolla e Çabejt me qëllim i ka çuar studimet mbi etimologjinë në një rrugë të gabuar” – shkrim i botuar më 8 tetor 2005 te gazeta Ballkan, të cilin redaksia e gazetës e titulloi “Ju rrëfej se ku ka gabuar Çabej me gjuhën shqipe”;

“Kodi i Shqipes” - shkrim i botuar te gazeta Ballkan më 4 dhjetor 2005 nën titullin redaksional: "Çelsi i gjuhës shqipe zbërthen çdo fjalë të botës" si dhe te revista ILIRIANA, botuar në Athinë;

“Dhjetë Rrënjët e Kodit të Shqipes” - Shkrimi i yni i botuar në gazetën Republika më datat 14, 15, 16 dhe 17 shtator të vitit 2006 me titullin redaksional “Gjuha shqipe, baza nga rrjedhin të gjitha gjuhët e botës";

“Djalli” - është një shkrim im i botuar në gazetën Republika më 29 shtator 2006 nën titullin redaksional: “Dija dhe jetesa duhen vlerësuar në unitet”;

“Mbi gjuhën shqipe dhe etimologjinë e gjuhëve” - shkrime nga diskutimet e mia në forumin Etimologjia në internet gjatë periudhës prill 2007 – maj 2008, të botuara te gazeta Republika në datat 9 dhe 10 maj 2008;

http://clirimxhunga5.blogspot.com - Refleksione mbi Evropën dhe Shqipërinë (Shënime nga ditari ynë i Belgjikës dhe Shqipërisë)

http://clirimxhunga6.blogspot.com - Falsifikimi i Historisë së Evropës

http://clirimxhunga7.blogspot.com - Prova për ndërtimin e një Fjalori Etimologjik

Shkrime të botuara te gazeta Republika në datat 9 dhe 10 maj

2008-05-29T04:19:00.000-07:00

Kush është Homeri?

Duke rilexuar këto ditë disa pasazhe të Eloge de la Folie të Erazmit të Roterdamit besojmë se kemi rënë në gjurmët e identitetit të vërtetë të Homerit. Ne mendojmë se autori që fshihet pas emrit të Homerit është Erazmi, dhe kjo për disa arsye.

Erazmi është autori i Testamentit të Ri në latinisht dhe në greqisht. Testamenti greqisht për herë të pare u shkrua nga Erazmi i Roterdamit dhe u be pjese e Biblës Poliglote më 1514, por botimi u vonua deri më 1520-en. Më vete Testamenti greqisht u botua në Bazel më 1516 duke qenë kështu Bibla e pare e shkruar ndonjëherë në gjuhën greke në Evropë., në fillim me titullin Novum Instrumentum omne, diligenter ab Erasmo Rot. Recognitum et Emendatum, dhe vetëm në botimin e dytë më 1519 ky tekst merr emrin Testament. Ky është një fakt shumë i rëndësishëm, që neve nuk duhet të na shpëtojë. Pra Termi testament për Biblën e Re del për herë të parë më 1519 dhe për Biblën e vjetër, apo Testamenti i vjetër edhe më vonë. Botimi i tretë i 1522 u bë baza nga ku lindën biblat e tjera. Botimi 3-te i Testamentit të ri u përdor nga Tindal për të shkruar Testamentin e tij në anglisht më 1526 dhe 1550. Erazmi shkroi më 1527 një Testament të Ri "definitive" (pra deri më 1527 emri Bibles dhe botimet e saj në latinisht dhe greqisht lidhen vetëm me emrin e Erazmit të Roterdamit). Versionet e mëvonshme të Testamentit në greqisht të Erazmit u njohën nga ana e Vatikanit si textus receptus, pra, teksti i pranuar i Bibles..

Erazmi, lavdia e Gjermanisë, Dielli i eruditëve evropiane të shekullit të 16-te, thotë në faqen e dytë të veprës së tij "Lëvdimi i Marrëzisë" (fr. Eloge de la Folie), të shkruar më 1509 për një jave kur Erazmi po qëndronte për vizite në Angli te miku i tij Tomas Mor, e që u botua më 1511, se

...Il y a des siècles que Homère c'est amusé au Combat de rats et des grenouilles, pra, kanë kaluar shekuj që kur Homeri (lexo Erazmi) argëtohej me Luftën e Minjve dhe Bretkocave.

Dhe në fakt, Batrachomyomachia, Lufta e Minjve dhe Bretkocave (Homeri Ilias. Ulyssea, batrachomyomachia, hymni XXXII, Venice), u botua nga Aldo Manuzio më 1504. Për herë të parë më Homeri përmendet më 1488. Flitet për Homerin e një farë Alopo, për te cilin s'gjejmë kurrkund ndonjë të dhënë të qartë. Më 1488 Erazmi është 22 vjeç dhe më 1504-en 40 vjeç. Ai është autori i bibles në latinisht dhe greqisht.

Në shënimet e tij profesori frëng Maurice Rat mbi "Eloge de la folie", thotë se :

Le Combat des Rats et des Grenouilles apo Batracomyomachie nuk është një vepër e Homerit, siç besonte Erazmi, por një parodi e Iliadës, në formën e një poeme burleske në 294 strofa, që me sa duket nuk është më e vjetër se shekulli i IV para Jezu Krishtit. (?!)

Ky profesor frëng, një nga penat më në zë e më autoritare të letërsisë antike në Francë, që ka përkthyer, redaktuar, recenzuar dhe ka lënë shënime në veprat e autorëve kryesorë të antikitet të përkthyera në frëngjisht, shpreson të na mashtrojë dhe ne ashtu siç ka bërë me lexuesin e tij francez, kur thotë se Erazmi nuk ishte në dijeni të Iliadës origjinale. Në dijeni të kujt të ishte Erazmi, kur deri më 1509-en kur ai shkroi Lëvdimin e Marrëzise nuk kemi asnjë botim "serioz" të Iliadës së Homerit?
Në qofte se për botimin e 1488 ne s'kemi asnjë të dhënë për përmbajtjen e këtij libri, se çfarë thoshte "Homeri" aty, në botimin e vitit 1504 ne kemi të bëjmë akoma me Batrachomyomachia, pra, me atë që quhet parodia e Iliadës. Në këtë kohë Odisea akoma s'ka dalë në dritë.

Botimi i pare i Iliadës së Homerit, pra, Homeri që ne njohim sot, daton më 1526 dhe është botuar në Venecia nga mjeshtri Stefano da Sabio. Pra, një dekade e gjysëm më vonë se botimi i Lëvdimit të marrëzisë të Erazmit. Te Lëvdimi i Marrëzisë, Erazmi flet për Luftën e Minjve dhe Bretkocave, por Maurice Rat, ky Rat (fr. mi) i vogël, por i zoti, ka evidentuar 25 citime të Iliadës dhe të Odisesë, kur Iliada tashme njihet publikisht si Batrachomachia, ndërsa Odisenë akoma s'e ka pare njeri me sy, e jo më ta kishte lexuar.

VEPRA LEVDIMI I MARREZISE është një vepër monumentale e Erazmit të Roterdamit, pasi aty ne do të zbulojmë pak e nga pak se çfarë njihte Erazmi deri më 1509, çfarë autorësh kishte lexuar ai, se kur janë botuar ata për herë të parë, dhe do të kuptojmë se shumë nga këta autore të panjohur në Evrope deri më 1509 qarkullonin të pabotuara si tekste ndër eruditë, ato duhet të kenë qenë në gjuhën e tyre origjinale, pra në gjuhën shqipe.
Prej këtyre teksteve shqipe kanë lindur botimet në gjuhët e tjera apo janë shkruar libra të tjera të frymëzuara prej tyre. Studime shumë më të thelluara se këto vëzhgime të mia të shpejta do të na mësojnë të vërtetën mbi Antikitetin dhe Mashtrimin që selia e Vatikanit ka bërë në kurriz të Historisë dhe Kulturës shqiptare.

Pra,

1. Erazmi i Roterdamit, që pranohet botërisht se është babai i Testamentit të Ri, autori i Biblës në latinisht dhe në greqisht, një personalitet, me autoritet dhe famë të barabartë, mos më të lartë se vetë kreu i Vatikanit në atë periudhë, pra, papa Adrianin, nuk mund të guxonte të parodizonte me Homerin në kulmin e kohës se Inkuzicionit dhe Çensurës më të egër që njeh Koha, po qe se ai nuk do të kishte qenë vete Homeri.

Në gjuhët evropiane Homeri do ta shohë dritën e botimit shumë më vonë. Kështu në gjuhën angleze kemi përkthimin e pare nga George Chapman (1559–1634) dhe Thomas Hobbes (1588–1679). Në gjuhën frënge botohen për herë të pare më 1545 vetëm dhjetë këngët e para të Iliadës dhe në gjermanisht përkthyesi i pare është Johann Heinrich Voß, i cili ka lindur më 1751 dhe ka vdekur më 1826.
Pra, deri në kohën e Lëvdimit të Marrëzisë nuk kemi asnjë botim të vërtetë të Iliadës, në asnjë gjuhë evropiane, dhe "pretendimi" i Maurice Rat, që Erazmi s'e njihte Homerin na duket sa neve sa qesharak, po aq dhe djallëzor!

Tashme ne duhet të shohim, të lexojmë dhe të analizojmë me sy kritik gjithçka që kanë thënë dhe vazhdojnë të thonë studjuesit e huaj, pasi mendimi i tyre i shprehur në shtyp, libra e TV është një mendim i çensuruar, që përpiqet të mbulojë fallsifikimet historike dhe kulturore, që Vatikani dhe Aristokracia kanë bërë për më se 500 vjet për të krijuar, siç kemi thënë dhe herë tjetër, një identitet të ri për vetveten në kurriz të historisë dhe kulturës të popullit shqiptar.

2. Erazmi është treguar aq finok sa që ka lënë gjurmë të qartë në një vepër të tillë, në një kryevepër të kohës së Iluminizmit, që do të luante më pas një rol të madh në historinë e letërsisë evropiane duke qenë model për shumë autorë të tjerë të mëvonshëm, sa të krijojë emrin e Homerit duke u mbështetur në emrin e tij. Shikoni se sa e thjeshtë do të na duket kjo gjë nga ky krahasim i dy emrave këtu më poshtë.
Pra, kemi emrat

ER_AS_MUS HOM_ER_OS

Të dy emrat përbëhen nga tre rrënjë: Er (Ar), as = os (është) dhe togfjalëshat e barabartë hom = mus (q'jam). Për barazimin "hom" me "mus" në fjalë dhe emra të tjerë të përveçëm ne mund të sjellim qindra shembuj.

Pra duke i parë gjërat me sy kritik ne do të arrijmë të rivlerësojme gjithçka që është shkruar deri më sot duke vënë në vend të vërtetën, të drejtën historike, do të kuptojmë më mire thëniet e autorëve të dëgjuar si D'Angely, i cili thotë se kur Chateaubrian kaloi nga Athina në shekullin e 19-të, ai e quajti këtë vend "një fshat të fëlliqur shqiptar".

Kuptohet se Chateaubrian, ky personalitet frëng nuk e ka ditur që mbiemri "i fëlliqur", në shqip është marrë si fjalë model për të krijuar kalkun felix, felicis, pra i lumtur, në gjuhët latine ashtu dhe për fjalën i fëlliqur në frëngjisht:

Pak etimologji. Felix lat. = felice it. = fëlliqur shqip. Në rrënjë të fjalës felix, felicis lat. Kemi rrënjën shqip yll dhe vij, pra vij si yll, prandaj jam dhe i lumtur, i lumtun (= them (se) yll jam).
…

Tahrif, apo fallsifikimi i historisë, kulturës dhe i gjuhës

Disa muaj më parë, në një nga fjalimet e tij më antisemitike Ahmadinexhad (në kete emër kemi shpalljen dy here të të njëjtës ide: ahm ad "jam at", exh ad "është at"), presidenti aktual i Iranit deklaroi botërisht se çifutët janë një produkt i gjermanëve dhe se Izraeli një ditë do të zhduket.

Ahmadinexhad, ky burrë namuzli, ka pjesërisht të drejte, sepse ashtu siç u hodh ideja në shekujt 9-16 për identete popujsh të rinj si greket dhe çifutët, po ashtu u krijuan dhe termat për ë emërtuar kombe të tjerë evropiane, arabe, të Lindjes se largme e më gjërë.

Pra, ashtu siç çifutët qenë një sajesë e iluministëve, sajesë qenë dhe shumë kombe të tjerë duke filluar nga ai i gjermanëve, francezëve dhe italianëve, e kështu me rradhe.

Para shekullit të nëntë në Evrope njihesh vetëm një popull i ndritur dhe një gjuhe, populli ynë, gjuha jonë. Po se si jemi quajtur ne, si është quajtur gjuha e jonë, tashme është e vështirë të deklarosh gjëra me siguri, e tërë historia është e fallsifikuar, "iluministët" e Vatikanit kanë vënë dore mbi gjithçka që u trashëgua nga periudha pagane. Historia dhe kultura janë të ndotura nga mendja dhe duart e tyre.

Pra, në kete periudhe nuk kemi vetëm lindjen e një identiteti të ri, ate çifut, por kemi lindjen e identiteve të reja latine, greke, latine dhe italiane, teutonë dhe gjermane, gale dhe franceze, sllave dhe ruse, budiste dhe kineze e kështu me rradhe.

Kete proces kreativ na e shpjegon termi arab "tahrif", që don te thotë fallsifikim. Ja se ç'thuhet te Wikipedia për kete fjale te http://en.wikipedia.org/wiki/Tahrif:

Tahrif (Arabic: تحريف "corruption, forgery"; the stem-II verbal noun of the consonantal root ḥ rf, "to make oblique") is an Arabic term used by Muslims with regard to words, and more specifically with regard to what Islamic tradition supposes Jews and Christians to have done to their respective Scriptures. Most Muslims believe that Jews and Christians have deliberately changed the text of the Jewish Torah and the Christian Bible, through altering words from their proper meaning, changing words in form, or substituting words or letters for others. This is considered by Islam to be a deliberate change which distorted the word of God, and which thus necessitated the giving of the Quran to Mohammed, to correct this perceived distortion.

Pra, shumë muslimanë (namuslinj, këtu kemi barazimin na_mus_li dhe mus_lim_an, a ju kujtohet Er_as_mus? Është e njëjta fjale, kemi veç ndërrimin Yll me Ar. Nga namusli = q' jam yll" ka dale arabishtja namus dhe greqishtja nomos "rregull" si dhe anglishtja name "emër", që në fillim ka patur ate kuptim që ka dhe turqishtja, nam, pra famë. Që këtej ka ardhur dhe fjala onoma e greqishtes. O + noma = namus + li, paçka se njëra sot na tregon emrin dhe tjetra nderin. Po famë nga vjen? Nga fa=ay + me =jam. Krahaso faber me arbër. Një Faberge në Rusi me origjine franceze ka qenë argjendari më i famshëm i carit në shekullin e nëntëmbëdhjetë) …..

Pra, dhe njëherë, se na u ndërpre mendimi, teksti thotë:

Shumë myslimanë besojnë se Çifutët dhe të Krishterët kanë ndryshuar me qëllim tekstin e Toras çifute dhe të Bibles së krishterë, duke
1. ndryshuar fjalët në formë
2. duke zëvendësuar fjalët
3. duke u ndryshuar fjalëve kuptimin e tyre të vërtetë ose
4. duke zëvendësuar fjalët apo shkronjat me të tjera

Sipas Islamit ky konsiderohet si ndryshim me qëllim, që shtrembëroi fjalën e zotit, dhe prandaj zoti ia dha Kuranin Muhamedit, për të ndrequr gabimin e bërë.

Ky tekst na tregon shumë, na mëson shumë. Dhe më kryesorja, kjo gjë thuhet me gojën e tyre, të joshqiptarëve.
Diçka të tillë kemi thënë ne që në shkrimin tone të parë të botuar në Koha Jonë më 31 mars dhe 1 prill të vitit 2005! Dhe kete kemi vazhduar të përpiqemi të provojmë deri më sot.

Por kete proçkë, pra këto takrife, apo fallsifikime, s'i kanë bërë vetëm "iluministët" evropiane = priftërinjtë e Vatikanit, por edhe xhaxhallarët e Turqisë.

Siç do të mësojmë më vonë arabishtja dhe çifutja kanë lindur nga turqishtja, dhe jo e kundërta. Pra sa më pranë shqiptarëve, aq më të afërta janë gjuhët e tjera me shqipen. Sa më të largëta vendet, aq më të largëta dhe gjuhët nga shqipja. Pra, procesi i lindjes së gjuhëve ka një përhapje valore, në hapësire dhe në kohë! Qendra gjuhësore dhe kulturore e njerëzimit janë trojet shqiptare, qendra e dijes Apollonia.

Kështu që deklarata e Ahmedinexhad është tendecioze, sepse ne nuk mund të themi që të poshtër ishin vetëm "iluministët" evropiane. Po aq të poshtër për ne shqiptaret janë dhe hoxhallarët e lindjes, të cilët kanë bërë të njëjtën gjë si dhe iluministët e perëndimit, kanë përvetësuar dijen e popullit tone dhe tani na e shesin jo vetëm neve, por ia shesin dhe njeri - tjetrit si të tyren.

A e dini si funksionon ky rreng mes Lindjes dhe Perëndimit, përse i bëjnë dhe përse i tolerojnë këto sulme njeri - tjetrit ?

Për t'ua shpjeguar kete do t'ju jap një shembull nga koha e Enver Hoxhës. Në një mbledhje të Ministrisë së Tregtisë së Jashtme, ministri kishte mbledhur aparatin e ministrisë dhe po u kërkonte llogari vartësve që nuk mësonin gjuhën e huaj dhe po i kërcënonte me largim nga puna. Në një çast ai iu drejtua një punonjësi dhe i tha: "edhe ti, po s'e mësove një gjuhë të huaj do të largoj nga puna, ç’më duhesh këtu pa gjuhe?" Por të gjithë u habiten kur punonjësi guxoi t'i drejtohet ministrit të nxehur me këto fjale: Shoku minister, përse thoni që unë nuk di gjuhe të huaj? Më pyesni në cilëndo gjuhe që të doni, e do të shikoni po s'ju përgjigja!
E tërë salla nisi të qeshte me të madhe dhe serioziteti i mbledhjes u prish. Kjo, sepse të gjithë e dinin që vete ministri nuk dinte asnjë fjale në gjuhë të huaj.

Morali i kësaj që sapo ju thashë kuptohet. Por loja e klerit të Lindjes dhe të Perëndimit është shumë më e hollë. Që të dyja palët e dine mire se ç'ka ndodhur, e kanë bërë vete kete histori, dhe vazhdojnë ta luajnë e do ta luajnë kete rreng në kurriz të popujve të tyre përsa kohe që popujt e ndryshëm, përfshirë dhe ai shqiptar, nuk do të zgjohen.

"In the land of the blind, the one-eyed man is king." Në një vend ku njerëzit janë qorra, mbreti është njeriu me një sy", thotë Erazmi. Njerëzit me dy sy, kuptohet, në atë kohë ishin vetëm klerikët.

Puna jonë synon që të gjithë njerëzit të bëhen me dy sy.

Një hipotezë

Cila do të jetë tablloja historike që pritet të na dalë para syve të mendjes pasi ne të kemi të gjitha provat e mjaftueshme gjuhësore, që do të kenë bindur dhe mosbesuesit më të paepur, mbi primatin shqiptar në krijimin e historisë së njerëzimit dhe të gjuhës në veçanti?

Për ta përfytyruar sadopak këtë perspektivë do të marrim në shqyrtim të shpejtë vetëm dy rrënjë të shqipes: "ar" dhe "bër(ë), pra, ar_bër. Arbër është e njëjtë me baro (i lirë), bari, epir, ipir, iper (nga ku ka dalë Shq_i_per_ia), pari etj.
Për çudi, emri arbër është parapëlqyer të formojë dhe emrin e figurës më të shenjtë të krishtërimit, pra, të Krishtit, Christofer, Christofor, pra "q'ar ishte bërë".

Edhe koha e krijimit të emrit të Krishtit, pra shekulli i 15-të, koincidon me kohën e vdekjes së Al Iskanderit (Gjergj Kastrioti Skënderbeut), ashtu si dhe rënia e Babilonisë (Ay Ilion), përputhet me kohën e rënies së mbretërisë Arbërit.

Le të përqëndrohemi te toponomi ynë Epir. Nga Epir kanë dal fjalët lat. Im_per_i_um, it. Im_per_o, fr. Em_pir_e, em_per_eur, angl. Em_pir_e dhe em_per_or, shqipja per_andor_i.

Pra, duhet të kuptojmë se deri në shekullin e 9-të të erës tonë s'kemi patur në Evropë asnjë perandori tjetër përveç perandorisë epirote, me emrin e të cilës mburren Skënderbeu dhe Frang Bardhi.
Demokracitë greke dhe perandoritë romake janë një fiction i mbretërive, që u shfaqën në shekujt 8 dhe 9-të, të cilat për të mbijetuar (po të përdorim shprehjen e Carlo Magno) duhet të krijonin një identitet të ri. Dhe këtij qëllimi i shërbeu Koncili i vitit 833, i cili vuri detyrën e krijimit të gjuhëve të reja, të cilat u bënë baza e identiteteve të reja në Evropë.

Për të realizuar rënien e mbretërisë shqiptare, vendi ynë u la i vetëm përballë fuqisë më të egër të kohës, asaj të turqve. Që projekti i mbretërive evropiane të funksiononte, shqiptarët duhet të pushtoheshin nga turqit, dhe të asimiloheshin.
Meqë ky projekt, megjithë pushtimin 500 vjeçar, nuk u realizua, atëhere Evropa vuri në punë makinat shoviniste greke dhe serbe, për të copëtuar edhe më trojet shqiptare dhe për ta rralluar edhe më popullsinë shqiptare, në mos për ta shuar këtë komb.

Ky projekt qëndron dhe në themel të masakrave të kryera nga Evropa dhe me porosi të Evropës, ndaj shqiptarëve deri në fund të shekullit të XX. Kjo është dhe arsyeja përse dhe tani Mbretëritë Evropiane po bëjnë çmos, po luajnë të gjitha gurët e diplomacisë për ta paraqitur çështjen e Kosovës para shqiptarëve dhe para gjithë botës si një çështje të koklavitur, si një çështje të pazgjidhshme.

Pjesë e këtij projekti antishqiptar ka qenë dhe mbetet dhe armiqësia ndaj gjuhës shqipe, i vetmi mjet që na ka mbetur ne sot për të hedhur dritë mbi historinë tonë.

Këtu e ka burimin dhe persekutimi i egër, që i bëhet çdo shqiptari që guxon të përzihet në këtë çështje përvëluese për Monarkitë Evropiane dhe Vatikanin.

Ja pse ndriçimi i shqipes do të sjellë vetvetiu humbjen e legjimitetit të Familjeve Mbretërore dhe të Vatikanit, dy armiqve më të mëdhenj të racës shqiptare.

Por ndriçimi i shqipes do të hedhë në kosh të historisë dhe tërë klasën politike shqiptare, atë të së shkuarës, dhe atë të së sotmes, që gjatë gjithë shekullit të njëzetë ka qenë shërbëtorja më e bindur e Aristokracisë dhe Klerikëve, dhe armikja më e madhe e popullit të vet.

Etimologjia – apo paturpësia shkencore e grekërve dhe evropianëve

Siç kemi thënë dhe më parë etimologjia, pra studimi i historisë së lindjes së fjalëve dhe kuptimeve që ato kanë marrë gjatë kohrave është një thesar i madh studimi në ndihmë të shqiptarëve, që ata të kuptojnë në fillim se çfarë ka ndodhur me gjuhët evropiane (e më gjërë), e më pas, mbi bazën e një analize të thjeshtë, të kuptojnë se çfarë ka ndodhur me shqiptarët, me historinë e tyre, kush janë ata, dhe pse evropianët, amerikanët dhe të tjerë i urrejnë aq shumë, dhe se çdo gjë që ata bëjnë për shqiptarët udhëhiqet nga kjo urrejtje sa e vjetër po aq dhe patologjike.

Kështu, ne do të kuptojmë se çdo lutje e papëve dhe klerikëve është një mallkim 500 vjeçar, që rëndon ende mbi kryet tona. Ja pse mua më tingëllojnë sarkastike fjalët e Ratzinger, drejtuar dje kosovarëve se "Unë jam shpirtërisht me Ju".

Studimi i etimologjisë është një disiplinë shkencore e vështirë, por jo dhe aq. Për më të rezervuarit, më mosbesuesit, ata që u qëndrojnë si shkëmb tezave helene dhe romake, sot do t'u japim historikun e dy fjalëve të tjera "greke", për të cilat leksikografi i dëgjuar francez Bailley, autori që i dha një shtytje të madhe studimeve të mija në fushë të etimologjisë, pretendon se i ka gjetur në tekste të vjetra greke.

Dhe konkretisht:

Në fjalorin e Bailley, botimi vitit 1901 gjejmë fjalët

Semantikos adv. d'une maniere significative, në mënyrë sinjifikative, domethënëse
dhe
simeiosis designation, indication, pra, tregim me fjalë, shenjë a diçka tjetër i një sendi a fenomeni

Për këto dy fjalë shkojmë te fjalorët e instituteve kombëtare të gjuhëve italiane, franceze, angleze dhe gjermane dhe gjejmë këto shënime:

Për semiotikën:

CNR - Istituto Opera del Vocabolario Italiano te http://reddyweb.ovi.cnr.it/Default.aspx
nuk jep asnjë të dhënë.

Qendra Kombëtare të Kërkimeve Shkencore në Universitetin e NANSI-t në Francë te http://atilf.atilf.fr/dendien/scripts/fast.exe?mot=semiotique
na thotë se sémiotique del për herë të parë më 1555, dhe më 1628, për të cilën flitet vetëm më 1732!

Në anglisht te http://www.etymonline.com/index.php?search=semiotics&searchmode=none
thuhet se semiotics përmendet për herë të parë vetëm më 1880, dhe thuhet se vjen direkt nga greqishtja semeiotikos.

Në gjermanisht nuk gjejmë shpjegim për këtë fjalë.

Semantik

Në italisht mungon shpjegimi i fjalës semiotica.

Në frëngjisht semantika na shfaqet për herë të parë më 1561, pastaj kjo fjalë zhduket për të ridalë në literaturë më 1875! Kujtojmë dhe një herë se fjalori i Bailley që e përmend këtë fjalë në greqisht është i vitit 1901!

Në anglisht semantika përmendet për herë të parë më 1894, dhe thuhet se vjen nga fr. sémantique, dhe se është përdorur për herë të parë nga Michel Bréal (1883).

Në gjermanisht te http://www.koeblergerhard.de/der/DERS.pdf mësojmë se edhe në gjermanisht e ndeshim më 1910, se termi është marrë nga greqishtja, por e ka përdorur për herë të parë Brel më 1883.

Ky studim mund të zgjerohet dhe në gjuhë të tjera, dhe tablloja se si dhe kur kanë lindur me të vërtetë këto fjalë është sa domethënëse, aq dhe frytëdhënëse për kërkimet tona etimologjike, për të kuptuar shakanë e madhe që është bërë dhe vazhdon të bëhet në fushë të gjuhësisë, meritat e pamerituara të grekërve, dhe se kush i bëri grekërit grekër në shekujt 16 – 19-të

Neologjizma të tjera, që dijetarët perëndimore u falin "grekërve të vjetër"

Shikoni këtu më poshtë neologjizmat të tjera, që dijetarë perëndimorë u dhurojnë bujarisht e me një shpirt filantropik autorëve të vjetër grekë.

Këto janë:

Psike:
Në frëngjisht del më Psyche 1812
Në anglisht më 1647 dhe në gjermanisht, po në shekullin e 17-të.

Po kështu dhe mbiemri psikik del më 1557 në frëngjisht psychique, më 1642 psychical në anglisht dhe më 1800 në gjermanisht 1800.

Tashmë faqet se ku mund t'i gjejmë këto shënime i dimë të gjithë.

Vetë evidentimi i datave kaq të largëta nga njëra-tjetra në kohë i këtyre termave në literaturën evropiane flet shumë, një gjë e tillë është thuajse e pamundur, pasi e reja, novatorja në Evropë ka fluturuar në mesjetë me shpejtësinë e trokthit të kalit, e më vonë me atë të karrocës të tërhequr nga disa kuaj të fuqishëm, ndërsa në kohën e revolucionit industrial me shpejtësinë e makinave me avull, e në fund me postën ajrore.
Kështu që, në shumicën e rasteve, datat më reale e më të ndershme janë datat më të vonshme!

Data të tilla kaq të largëta mes tyre na fusin vetë në dyshime. Megjithatë, për ne do të ishte interesante të ndiqej më tej se te cili autor i vjetër grek përmenden këto terma, pasi atje do të gjejmë dhe xhevahire të tjera.

Autore si Platoni, Aristoteli, Ciceroni dhe Horaci na ruajnë surpriza të tjera.

Nga Shtjekna në Bunia – Sprovë

2008-05-29T02:52:00.000-07:00

Pjesë nga Ditari ynë i Belgjikës dhe Shqipërisë (2001 – 2008) botuar në gazetën Republika më datën 11 maj 2008.

Nga Shtjekna në Bunia – Sprovë

KE ka marr vendime për të shpëtuar Kongon nga lufta. Mbledhjet ndjekin mbledhjet, merren vendime mbi vendime. Ndërkohë në Bunia, Kongo vazhdojnë të vriten njerëz të tjerë. Është bërë dhe llogaria se sa duhet të vriten. Kësaj rradhe janë parashikuar më pak viktima se në Ruandë, në Bosnje e në Kosovë. Para ekranit kalojnë njëra pas tjetrës pamje celuloidi elektronik. Pushkë, gëzhoja, trupa pa jetë, luftëtarë fëmijë. Para ndonjë shtëpie të rrallë ngjyrë krem të mbyllur, nën kurorën e rëndë të pemëve tropike, fëmijë negër, të zbathur e me kallashnikovë në duar, trembëdhjetë – katërmbëdhjetë vjeç, nxjerrin dhëmbët e bardhë si fildish dhe qeshin para kamerave të reporterëve kur pohojnë me zbrazëti në shpirt se ata s’kanë më prindër.

Reportazhin nuk arrij ta ndjek qetësisht. Herë pas here nga dritarja Velux e komshies kongoleze këtu në sheshin Saint Denis, që qëndron e hapur për të hyrë pak freski në këto ditë të nxehta maji, shpon ajrin një e qeshur e madhe dhe e mprehtë. Reportazhi vazhdon. Të tjera imazhe lëvizin. Reporteri seç kërkon të mësojë nga ato shpirtëra të vdekur. Duken si silueta të zeza, të larta që çapiten me përtaci para fasadave të shtëpive të tyre lilipute përgjatë një bulevardi me pluhur, një rryp toke e zhveshur me vite nga thundrat e kafshëve dhe shollat e kuqe të njerëzve. Ato ngrehina, që vendasit i quajnë shtëpi, kanë dhe ndonjë gropë mbi mur. Janë si ato dritare të një ndërtese parafabrikati që kur nuk kuadrojnë nuk hapen më kurrë. Nuk dihet se për ç’arsye ato dritare vendasit pasi i kanë veshur me pllaka kompensate i kanë gozhduar përsëri bukur e mirë.
Dritaret e ngrehinave të lëkurëzinjve të fshatit kongolez më sjellin ndër mend trishtimin e një fshati malor në vendin tim, Shtjekën.

Në Shtjekën ishte vendburimi më i pasur i mineralit të kromit në gjëndje natyrore. Nga rrugët malore gjarpëroshe e të thepisura minerali i ngarkuar në kamiona zbriste luginave të lumenjve të rrëmbyeshëm e merrte rrugën nga portet e vendit tim për në portet e të tjera të Evropës. La Specia, Rotterdam, Anvers, Dunkerk. Atje minerali kromit bëhej ferrokrom dhe nga ferrokrom bëhej pushkë e autoblinda. Pushkët dhe autoblindat shndërroheshin diku në shumë flori e shumë diamante. Njerëz të tjerë vriteshin. Me pak flori e diamante blihesh përsëri krom. Nga Afrika e Jugut, Shqipëria, Serbia, Rusia, Turqia kromi riniste përsëri udhëtimin drejt porteve të Evropës. Kështu rriteshin gjithnjë e më shumë kryeqytetet e Evropës. Në fshatin malor dritaret e kasolleve prej druri të minatorëve nuk kishin as xham e as kompensata. Në mungesë të oxhaqeve prej tyre dilte tymi i rëndë i qymyrit që digjej nën një kusi të nxirë. Herë - herë shihje të hynte a të dilte nga porta pa derë duke hedhur vithet me delikatesë ndonjë dhi. Kasollja më e mirë kishte ndonjë plastmas të shqyer në dritare. Ata njerëz nuk kishin parë ndonjëherë libër e s’dinin se ç’ishte filmi. Ora e jetës së tyre kishte mbetur në lashtësi. Hahahaha, dëgjohet përsëri diku në Saint Denis një e qeshur.

Multietniciteti dhe racizmi

Në mbrëmje Mira u mundua për herë të parë të sistemojë me shumë dëshirë plehrat në qese me ngjyrë, në ngjyrë të bardhë mbeturinat, në ngjyrë të verdhë letrat dhe ngjyrë qielli prodhimet prej qelqi. Një gjë të tillë s’kanë arritur ta bëjnë mirë as vetë vendasit, që rrojnë që nga koha e çezarit në këto anë. Ajo zbriti shkallët për t’i nxjerrë tek dera ku makina e plehrave vjen dy herë në javë për t’i mbledhur. Tek dera e pritën dy marokene, që pa u folur njeri, e ngacmuan duke e pyetur nëse ajo dinte t’i rregullonte ato plehra.
Marokeneve kurrë s’do t'u kish vajtur mendja të vinin në një institucion si ACV, që s’i dinin as emrin, për të ofenduar një njeri të panjohur për ta. Me veprime të tilla specialistët belgë na këshillojnë të mësohemi të rrojmë në harmoni me njerëz të tjerë në këtë vend ky lulëzoka harmonia e multietnicitetit dhe multikultura.
Në Belgjikë jetojnë një milionë të huaj. Vetëm në Bruksel banojnë mbi pesëqind mijë alloktonë: marokenë, turq, shqiptarë, kongolezë e njerëz të etnive të tjera. Shteti belg ka bërë me kohë kujdesin e duhur që të kufizojë jetën e tyre në çdo drejtim, duke filluar nga vendi i banimit. Ai i ka sistemuar, i ka segreguar alloktonët në geto të mbyllura, në geto të pastra me përbërje të një race apo dhe të përzjera mes tyre, marokenë me turq, marokenë me shqiptarë e kështu me rradhë. Herë pas here në këto geto mes grupeve etnike, mes ndonjë vendasi, që ka mbetur pa u shpërngulur dhe të huajve shpërthejnë zënka të mëdha që përfundojnë shpesh me vrasje. Këto geto rrethojnë qendrën administrative të Brukselit si një gjerdan i zymtë, i hirtë. Ato janë zona urbanistike të lëna krejt pas dore. Në to shteti belg ka dekada, që nuk investon asnjë lek, ato janë zona me popullsinë më të dendur, më të varfër dhe më analfabete në Belgjikë, që banon në shtëpi të rrënuara, të harruara prej kohësh nga belgjit. Këto zona të banuara çahen mespërmes nga betoni i trashë i metrove dhe rrugëve të zhurmshme të transportit, në to gjenden therrtore, tregje të mëdha frutash e zarzavatesh, stacione trenash, trami e autobuzi, qendra të zhurmshme droge dhe prostitucioni. Atje lindin, siç thotë Sartri, qytetet moderne perëndimore. Ndërsa të huajt rrojnë të izoluar, në kushte skamjeje, pa punë, në mëshirë të ndihmës së komunave, vendasit vetë janë shtyrë larg, në periferi të qytetit, në komuna të vogla, të largëta, mes gjelbërimit. Këto janë komuna raciste ku jeta e një të huaji është praktikisht e pamundur. Atje, në toka të sistemuara mirë, shteti ka bërë ndërtime të reja, ka ngritur shkolla dhe çerdhe model, me rrugë e trotuare të rregulluara, me pista të veçanta për biçiklistë e me kopshte të gjëra të gjelbëruara. Në këto zona janë të përqëndruara firma të vogla me aktivitet industrial e ekonomik të kryeqytetit dhe të vendit ku me ndonjë përjashtim të vogël punojnë vetëm belgjit.

Mërgata shqiptare në Belgjikë

Sot jam i ftuar nga miku im belg në një takim elektoral të partisë së tij. Është hera e dytë që unë vesh me gëzim kostumin, që tani s’e mbërthej dot më. Është një kostum i lehtë, ngjyrë gri të errët, që unë e kam blerë pak ditë pasi ne na u kthye fëmija në gusht të vitit 2001. Në atë kohë unë isha dobësuar mjaft. Në fytyrë më nxinte një mjekër, që prisja ta rruaja kur të kthehesh fëmija, një mjekër që mua më bezdiste shumë. Habitem, thoshja me vete, sesi disa të tjerë e mbajnë me qejf një jetë të tërë.

Në librarinë e vetme pranë sheshit Saint Denis kur hyra unë librashitësja sapo nisi një bisedë të shtruar me një djalë të ri. Është një femër rreth të tridhjetepesave, që çdo lexuesi që vjen i hedh një vështrim të pafajshëm. Ka një fytyrë të ardhur, siç vjen e fryhet një bukë kur miellit i hedh pakëz maja. Buzët e saj sikur hidhen pak përpara gojës së saj të vogël. “Të lutem” – e ndërpres unë, “a mund të më jepni një biletë dhjetëshe urbani ?”. Kjo është bileta më e lirë, që familja jonë ka mundur të blejë derimësot në këtë Carëri që nga dita e parë kur këmba jonë shkeli në këtë qytet. “Ju duhet të silleni me politesë, zotni!” – më shkundi me fjalët kësaj rradhe të prera shitësja. I habitur unë e vështrova ngultazi.

Çdo mbrëmje, kur qielli s’ishte më i çelur nga drita e diellit dhe në rrugë nisnin të vezullonin zbehtë dritat e verdha të neonit, në qoshen pranë shtëpisë sonë në Porte d’Anvers fillonin të rrëshqisnin një nga një siluetat e zeza të prostitutave. Kishte ardhur ora kur ne duhet të mbyllnim perdet e trasha, që na kish dhuruar pronari i banesës nga bodrumi i tij, të dritares së lartë në dhomën-shtëpi ku buajtëm në nëntor të vitit 1999. Nën vështrimin e rreptë të kodoshit, vajzat rregullonin për herë të fundit fundet e shkurtëra që sapo u mbulonin slipet dhe bluzat – sutjena që mezi arrinin tu mbërthenin gjitë e fryrë. Pasi u kish dhënë atë mbrëmje disa herë të njëjtat porosi, kodoshi u binte lehtas në bythë me pëllëmbë dhe merrte rrugën me një qese në dorë, qesen e rrobave të ndërruara të skllaveve të tij, e pakëz më tej nisesh me veturën luksoze të tij. Si patat rosake që mezi shkundin ujët e pellgut, vajzat – gra prostituta mezi shkundnin gjumin e rëndë të ditës pas një nate të lodhshme, që ato tashmë kalonin mes epshit magjik dhe meshkujve të pështirë. Megjithëse nata s’kish rënë akoma mirë, goja përsëri u hapesh ndërsa shtrinin me dorë poshtë bythëve fundin llastik. Që në muajt e parë të prostitucionit këto vajza fillonin të pësonin metamorfozën e parë. Shumë shpejt ato nisin të shëndoshen. Tiparet e mprehta pak e nga pak fshihen pas fytyrës së fryrë, buzët e holla nisin të rrumbullakosen e përpiqen tu dalin nga goja e vogël. Ngjyrën e kuqe, të lehtë të mollzave të fytyrës e zë pak e nga pak ngjyra karakteristike e zbehtë e një prostitute tashmë të regjur. Me kohë, tek një prostitutë gjithçka në trupin e saj sa vjen e fryhet, rrumbullakoset e me kohën që kalon fillon përsëri të bjerë e të rënohet ashtu siç rënohet e plaket shumë para kohe çdo femër që merr një rrugë të tillë. Si shumë aktivitete që e kanë jetën e shkurtër dhe rinia e këtyre vajzave është shumë e shkurtër ndonëse shtysa për të jetuar i detyron ta ushtrojnë zanatin e vjetër deri në pleqëri. Në lagjen e Porte d’Anvers syri të sheh gjatë ditës të gjitha kombësitë dhe moshat e prostitutave. Më plakat, me një figurë tashmë të shëmtuar nga pudra e tualetit të rënduar, janë shndërruar për kalimtarët më shumë në një objekt kurioziteti etnografik. Këto prostituta zakonisht dalin në orët e mëngjesit dhe zhduken atëhere kur dielli arrin apogjenë e tij. Ndërsa, të rejat, prostitutat që kanë disa muaj që ushtrojnë profesionin e tyre lëshojnë piskamat e para aty nga ora shtatë e mbasditës.
Askush nuk është në gjëndje të thotë se kur një vajzë e ka humbur virgjërinë e saj. Rëndom, vajza të tilla e humbin virgjërinë që në kontaktin e parë me pronarin e tyre. Është një kontakt dramatik, që kalon nga joshja për një jetë të ëmbël në një realitet të egër përdhunimi e poshtërimi. Vajza bëhet gati për të dalë në punën e re vetëm pasi është shtruar ashtu siç një kaubojs shtron kafshën e tij për punë. Për vajzat e paprishura, pra për ato që mund të arrijnë të virgjëra deri në Belgjikë, pagohet për një natë sipas një ish komshiut tim deri në njëqind e njëzetë mijë franga të vjetra belge. Këto vajza nuk të qëllon syri t’i shohësh në trotuarët e Porte d’Anvers. Vajzat aty nuk kushtojnë më shumë se tre mijë franga për pesë minuta “dëfrim”.
Me pronarin e banesës ku buajti familja jonë na njohu një bashkëvendasi im. Ky ish një ish i persekutuar politik dhe kjo ishte një arsye më shumë që tek ai ne të shihnim mirëbërësin tonë. Vitet e rinisë në vendlindje i kaloi në burgje. Një nga “banesat” e tij e kishte emrin burgu i Bulqizës që çuditërisht afron me emrin Belgjikë. Emrin Belgjikë ai e kishte mësuar për herë të parë nga gardianët e tij kur i thanë se për vizitë vinte një vizitor i rrallë, një vizitor nga një vend i huaj. Mbas disa ditësh ai kish parë në derën e tij mikun e ardhshëm, sozinë e tij. E njëjta fytyrë e rrumbullaktë, të njëjtat vetulla të harkura, e njëjta buzëqeshje e ngrirë. Që të dyve u kishin rënë ca flokët. Për çudinë e tij i huaji kishte të njëjtin trup të vogël, të njëjtat supe të rëna, të njëjtat duar të vogla e po ato këmbë të vogla. Dhe ecjen e kishin që të dy njëlloj. Sikur gjithnjë i shtynte era nga prapa.

Në sallën e takimit elektoral të partisë së mikut tim ndryshe nga të gjithë, hyri nga një derë e një korridori, që të çonte në wc, një kandidat për deputet me një fytyrë me një të qeshur të pasjellshme. Ky u drejtua menjëherë drejt grupit tonë dhe zuri bisedë me mua duke më pyetur se nga jam. Unë pata rastin të zbuloj të parin dhe të vetmin belg, emri i të cilit fillonte me gërmat Al, diçka si Allemagne, që këto tre vjet e gjysëm është prezantuar direkt me mua pa u prezantuar më parë nga askush tjetër, siç është zakoni këtej. Siç doli më vonë nga goja e tij, ky njeri ishte mik shqiptarësh dhe kish folur të djelën e kaluar në radion e tyre, që një orë e një herë në javë na fliska shqip. “Është një mjek”, më thanë. Prisja të pështynte në tokë siç bëjnë shpesh mjaft djem shqiptarë a alloktonë. Siç duket e mbajti veten. Pasi erdhi pak vërdallë dhe priti të fillonte mbledhja, këtë mik të rëndësishëm të shqiptarëve se kush e telefonoi, ai u ngrit e iku.

Siç mësova më vonë, ish i persekutuari, pasi doli nga burgimi i gjatë, braktisi familjen dhe erdhi e u vendos në Bruksel. Pas tij erdhën e u mblodhën të gjithë shokët e tij të qelisë. Një e nga një, ashtu siç ata vendoseshin një e nga një në qelinë e tij dhe në çdo burg që ai kish kaluar ndonjëherë. Shumë nga shokët e tij ishin pushkatuar, kush ishte transferuar në çmendi e kush kishte vdekur në qeli. Ai vetë kishte mbijetuar bashkë me shokët e tij të qelisë.
Në Belgjikë, ai pëlqeu të rrinte në Bruksel. Pak e nga pak iu afrua ëndrrës së tij, të kishte një shtëpi pranë Gare du Nord, portës së madhe të emigracionit të këtij qyteti. Dhe këtu ai priti e përcolli dhjetra, qindra e mijra emigrantë. Ata erdhën, panë dhe ikën. Shumë u kthyen andej nga erdhën, të tjerë ikën në vende të tjera, pak mbetën. Këtu mbetën vetëm shokët e qelisë së tij.
“Në burg, mikut tim të huaj i thashë”- tregonte me mburrje një ditë ai, si çdo mburravec frikacak këto ditë, “se a jeni duke na e heqë qafe këtë Hoxhën!”. Mua m'u kujtua xhaxhai im, që dikur ka qenë partizan. Një ditë trimit të fisit tonë i thashë se vetëm ata që kanë rënë në luftë dihet tashmë se kanë qenë njerëz trima, ndërsa shumë nga ju që keni shpëtuar jeni nga ata që keni ditur të shpëtoni lëkurën tuaj, të gëzoni dhe të keni fatin të shkruani për lavdinë tuaj për së gjalli.
Ish i persekutuari shoqëronte çdo ditë emigrantë dhe çdo javë shtonte faqet e ditarit të tij në rajonin e policisë aty pranë. Për ironi të fatit, këtij njeriu punët nuk i kanë shkuar asnjëherë mbarë. Pas njëzet vjet burgimi në vendlindje, atij iu deshën këtu dhjetë vjet pune të palodhur spiunimi në kurriz të mijra e mijra vetëve, që më në fund të gëzonte dhe ai një ditë të qetë dhe pasaportën belge.

“Ç’doni të thoni me fjalën politesë?” – iu përgjigja gazetashitëses së pafytyrë. Dhe duke dalë pa blerë biletë i thashë sikur fola me vete “putanë!”. Një mashkull pranë stendës, me kostum zyrtari dhe një çantë sportive në krah, ktheu kokën. Dikush kishte lexuar në ordinatorin tim shkrimin mbi albumin fotografik të këtij qyteti dhe fjala kishte marrë dhenë. Ashtu i mërzitur mora rrugën për në tramin 52. Dikush në këtë vend ia arrin qëllimit të tij të më shqetësojë përditë.

Njeriu dhe qeni

Që nga kohët që s’mbahen mend, qeni u zbut nga njeriu e që nga ajo kohë ai ndryshe nga paraardhësit e tij rron vetëm, pa familjen e vet. Duke u larguar në kohë e në hapësirë nga habitat-i i vet, kjo kafshë hyri në shpellë, në shtëpinë e parë të njeriut dhe u nda dhe nga seksi tjetër. Është koha që në shoqërinë primitive shfaqen një nga perversitetet e para të njeriut, që më vonë nga shkencëtarët psikologë u quajt zoofili. Njeriu disiplinoi qenin. E kryqëzoi dhe raca të reja hibride lindën.
Mbrëmjeve në sheshin Saint Denis dalin dy tre shëtitës me qenin e tyre. Me qenin për dore ata nisen të heshtur drejt parqeve – shurrtore të gjelbërta. Një park i tillë është dhe brenda mureve të lashtë të Abayées. Meshkujt marrin në dorë buçet, femrat në dorë kanë qentë meshkuj. Është koha që komshinjtë zgjedhin për t’i hedhur ndonjë vështrim njëri – tjetrit, shumë - shumë ndonjë murmuritje.
Njeriu që kur e afroi qenin është më i gëzuar. Ai i ruan shtëpinë, i mbron veten dhe gjënë e gjallë. Njeriu për të nisi të shkruajë poema, të qepë rroba, të ngrejë hotele, të nxjerrë ligje e të presë bileta, të hapë shkolla e berberhane e deri në krematoriume dhe varre. Ndërsa qeni që kur njohu njerinë ai u bë melankolik, në sytë i ka mbetur veç trishtimi. Kur një qen është në këmbë, sytë e tij më ngjajnë me ato të një princi. Kur ai është me kokën e shtrirë mbi këmbët e para, sytë e tij më ngjajnë me ato të një Cari.
Rrugës për në park qentë zakonisht lehin me të madhe sapo shohin një qen tjetër. Rrallë herë mes tyre ka armëpushim. Është çasti që komshinjtë e mi zgjedhin kur e shohin të udhës për të lidhur një bisedë me njëri tjetrin. Ndryshe nga njerëzit, qentë afrojnë hundën herë në fyçkën dhe herë në prapanicën e tjetrit. Ky është një ritual që ka mbetur nga jeta e dikurshme në liri, është një ritual ata që e përsërisin dy a tre herë. Ky ritual ka kaluar dhe në botën e njerëzve. Në ndonjë fis të Paqësorit akoma dhe sot e kësaj ditë indianët përshëndeten duke takuar hundën me njëri tjetrin. Nga bota e kafshëve dhe shoqëria primitive kjo lloj përshëndetje, ndonëse shumë rrallë, imitohet siç bën majmuni, dhe nga ndonjë këtu në Belgjikë. A thua se dashuria tek hunda e njeriu gjen shqisën ku shprehet e ndihet më mirë.

Qeni nuk është vetëm kafshë me të cilin njerëzit mund të rilidhin një miqësi. Qeni është kafsha që i ndihmon ata të shprehin në rradhë të parë mërinë e tyre ndaj njeri tjetrit. Kur të zotit të tij i afrohet komshiu “armik”, qeni ngre këmbën e prapme të majtë a të djathtë, si të jetë më mirë për të zotin, dhe i këput një urinë të shkurtër a të gjatë sipas intensitetit të mërisë që padroni kërkon të shprehë. Në qoftë se mëria ka kaluar në zemërim, qeni kalon pak para komshiut, ul pakëz të dyja këmbët e prapme dhe nis të kryejë nevoja personale. Kur Sheshi Saint Denis është i qetë dhe mbi të nuk shkel këmba e njeriut, ai dëshmon për mërinë që kanë komshinjtë për njeri tjetrin. Kudo në shesh e nëpër trotuare duhet të bësh kujdes kur kalon që të mos shkelësh në ndonjë bajgë të qenve të tyre.

Ka sot ndonjë psikolog profesor që thotë se përshëndetja me hundë paska efekte çudibërëse, shton dashurinë mes atyre që kryejnë një gjest të tillë. Kjo tezë ka bërë që të dalë në modë një gjest i tillë që imitohet nga nënat që nuk u japin qumësht foshnjes nga gjiri i vet për të mos prishur formën e tij. Kjo ka arritur deri në ndonjë afishe që tregon nënën hundë më hundë me foshnjen e saj. Për të ruajtur “gjoja” kontaktin njerëzor, duke gënjyer veten dhe duke mashtruar dhe keqedukuar foshnjen po imitohet ky gjest afrimi nga disa primitivë, të cilët nuk njohin zakon tjetër përshëndetjeje. Hundën natyra e ka krijuar për të nuhatur dhe lëkurën, e dorën në veçanti, për të prekur. është kjo arsyeja që indianët e Amerikës, tregtarët e Venecias, tekstilistët e Gentit provonin gjithnjë me duar cilësinë e gjethes së duhanit dhe cohave të Indisë. Indianët e Paqësorit kur përshëndeten me hundë kanë një arsye të tyren, që vetëm ata dhe ndonjë i rrallë në botën këtej e din me saktësi.

Reforma në polici

Në Belgjikë njerëzit pyesnin veten se ç’ishte ajo reformë e re në policie e ndërmarrë nga Cari në vitet 1999 - 2003. Megjithëse të gjithë flisnin për shtimin e kriminalitetit, përdorimit të drogës, vrasjeve dhe vetëvrasjeve, pushteti i kish larguar policët nga rruga dhe i kish futur në zyra me rrjete ordinatorësh. Nga ana tjetër ndonjë zë i vetmuar kërkonte me dëshpërim të denonconte shtimin e anketave, kartelave, dosjeve personale.
Në atë vend njerëzia nuk kishin filluar akoma të bënin lidhjen organike mes atyre dy fenomeneve të rinj, largimin e policëve nga proximité dhe shtimin e dosjeve në sirtarët e policisë, shërbimeve sekrete të atij shteti. Që kur lindi shteti, njeriu e ndjeu veten përherë e më të braktisur e më të vetmuar. Vetminë e tij e theksuan akoma më shumë egoizmi dhe racizmi. I braktisur nga shteti njeriu braktisi me shpejtësi sallat e kishave me gjithë thirrjet e ndonjë pape superstar. Pakësimi i frekuentimit të kishave nga njerëzia u shoqërua me shtimin e numurit të dosjeve në polici. Nga kanceleritë e abeve rrëfimet kaluan në sirtarët e komisarëve të policisë. Edhe këmbanaret u elektrifikuan. Dikur ishte murgu ai që tundte e shkundte litarët e rëndë, tani është polici ai që shtyp butonin që nga salla e kontrollit dhe këmbanat një e nga një a të gjitha sëbashku nisin tingëllimin e tyre herë të fortë e herë të butë, herë të gjatë e herë të shkurtër, herë në kohë e herë... Të djelave abetë kthehen nga meshat në shtëpi të trishtuar, pasi stolat e kishave zbrasen çdo ditë e më shumë, shefat e policisë u ankohen grave të tyre se puna me letra është shtuar. Shtohen fshehurazi dosje, grumbullohen në mënyrë diskrete të dhëna për jetën private për njërin dhe tjetrin, nga njëri kundër tjetrit. Arma e re, pesha e skedave, pesha e thashethemeve, pesha e fjalëve të shkruara e të pathëna dhe e fjalëve të pashkruara e të thëna, rëndon më shumë në shpirtin e njerëzve se kërcënimi prangave dhe i pistoletës. Njeriu modern, i qetë në vetëpërmbajtjen dhe vetëdorëzimin e tij, pret çdo çast verdiktin e shtetit që në njërën dorë mban dosjet dhe në tjetrën litarin e këmbanareve.

Në Belgjikë ligja nuk parashikonte vendime me vdekje. Atje as nuk njiheshin dënimet e ekzekutimet me gurë. Për të ndjerë praninë e forcën shtrënguese të tij herë pas here shteti linte të dergjeshin njerëz në qeli pa asnjë ndihmë derisa vdisnin. Kështu i ndodhi një vit më parë një shqiptari. Kështu ndodhi pas një viti tjetër me një tjetër njeri. Herë pas herë e me llogari të bëra mirë ai shtet vriste njerëz-keqbërës, i linte të shtrirë me orë të tëra në rrugët e tij. Psikologët e atjeshëm kishin mësuar nga vlerat edukuese që ushtron mbi masën e popullit vrasja publike në Kinë a Iran. Dënime të tilla kapitale u bënë të zakonshme në vitet e fundit të diktaturës në Shqipëri. Pasi u hiqnin nga një plumb në tëmth, kriminelët i varnin në trekëmbësha dhe i linin të varur për një gjysëm ditë ose i shtrinin me torsin gjysëm të ngritur rrëzë ndonjë muri. Njerëzia detyroheshin nga qendrat e punës të vinin e t’i shikonin nga afër e të dënonin aktin e kufomave të verdha, të cilave u varesh në qafë ndonjë pankartë: “kështu do të përfundojnë të gjithë armiqtë”. Në Belgjikë kufomave të keqbërësve nuk u vihen pankarta në qafë, por lejohet me rregullore që polici të mund t’i bjerë me shqelm. Në Belgjikë nuk lihen të shtrira me orë të tëra vetëm kufoma kriminelësh. Atje është ndërtuar me kujdes një procedurë e tillë e ngatërruar penale që dhe një kufomë aksidenti automibilistik mund të rrijë fare mirë e shtrirë sa gjatë e gjërë për më se gjashtë orë derisa të gjenden një mjek ligjor e një oficer krimesh që të përfundojnë me nge punën e tyre nën shikimin ngulmues e nganjëherë shpotitëse të turmës kureshtare.

Njerëzit nisën të vinin re me çudi se si këmbanat filluan të binin pa praninë e pa dorën e murgut. Oraret e vizitave në kisha u shkurtuan. Vizitat filluan të bëhen vetëm në ditë çift a në ditë tek. Dyert e mjaft prej tyre nuk hapeshin më prej kohësh që nuk mbahen mend më. U mbushën më shumë se një vit, që ne kemi ardhur në Forest. Kisha e Saint Antoine nuk është hapur asnjëherë. Meqenëse shqiptarët njohin dhe i falen më shumë shenjtit Saint Antoine se vetë Krishtit, ime shoqe u detyrua të blejë e të sjellë në shtëpi statujën e tij. Kohët kishin ndryshuar. Murgjit kishin filluar të ngatërrojnë fjalët e Biblës, të mos njihnin më shenjtët e adhuruar, priftërinjtë nuk kishin më sigurinë e tyre të dikurshme në latinisht. Para çdo meshe ata përsëritnin me mend dhe njëherë si para ndonjë provimi shënimet e tyre tashmë të zverdhura.

Njeriu, që kur lindi shteti, e ndjeu veten përherë e më të braktisur e më të vetmuar. Ndërtimet administrative nisën të bëheshin më të gjëra, më të larta, ciklopike. Hovin e njerëzve filluan ta pengonin bodigardë dhe pika kontrolli elektronik. Trishtimin e vetmisë së tij para shtetit e theksoi akoma më shumë egoizmi i tij. I braktisur nga shteti njeriu braktisi me shpejtësi sallat e kishave me gjithë thirrjet e një ndonjë pape superstar. Pakësimi i frekuentimit të kishave nga njerëzia u shoqërua me shtimin e numurit të dosjeve në polici. Nga kanceleritë e abeve rrëfimet , deponimet kaluan në sirtarët e komisarëve dhe inspektorëve të policisë. Ndërsa të djelave abetë kthehen nga meshat në shtëpi të trishtuar, shefat e policisë u ankohen grave të tyre se puna me letra është shtuar. Shtohen fshehurazi dosje, grumbullohen në mënyrë diskrete të dhëna për jetën private të njërit dhe tjetrit, nga njëri kundër tjetrit.

Në Evropën e re ka lindur arma e re. Qëmtimi i paskrupullt i jetës së individit, i shpirtit të tij, i mendimeve të tij, i ndjenjave të tij. Pesha e skedave, pesha e thashethemeve, pesha e fjalëve të shkruara e të pathëna dhe e fjalëve të pashkruara e të thëna rëndojnë më shumë në shpirtin e njerëzve se kërcënimi prangave dhe i pistoletës. Njeriu është mbledhur në shtëpinë e tij, duket sa më pak në mëhallë, eviton shikimet e komshinjve, del në shëtitje vetëm atëherë kur i nevojitet qenit të tij besnik të kryejë nevojat personale në parqet – shurrtore mes luleve dhe blerimit. Siç thotë Sartri, njeriu ka filluar të mendojë gjithnjë e më pak. Sipas këshillave të shtetit ai mundësisht duhet të rrojë sa më pak. Jetëgjatësia e pleqëria atje është shndërruar në një problem të madh shoqëror e ekonomik, një ngarkesë gjithnjë e më e madhe në kurriz të politikanëve dhe brezave të rinj që vijnë pas. Njeriu modern, plak apo i ri, i qetë në vetëpërmbajtjen dhe vetëdorëzimin e tij, pret çdo çast verdiktin e shtetit që në njërën dorë mban dosjet dhe në tjetrën litarin e këmbanareve.

Carit Albert II dhe regjimit të tij s’i mungon asgjë.

Që ai tiran e që ky regjim të rrojnë sa më shumë, ata kanë nevojë për njerëz-lypësa, njerëz që konsumojnë sa më pak, që vishen sa më keq, që nuk mendojnë fare e që rrojnë sa më pak. Në Belgjikë kanë nevojë për lypësa dhe lypësat nuk mungojnë. Kudo syri të sheh lypësa: lypësa që hanë një krodhe buke të thatë me ujë në rrugë, lypësa para Gare du Midi, lypësa para Gare du Nord, lypësa me fytyrë të mbuluar para kishave, lypësa që shtrijnë duart e thata para dyerve të GB-ve, Delhaize-ve, ALDI-ve, LIDL-ve, MATCH-ve, Cora-ve, lypësa para kinemave, lypësa para bordellove, lypësa të kërrusur nën këmbët e busteve dhe monumenteve, lypësa që flejnë mes lulesh mbi bangot e parqeve të bleruara, lypësa në dyert e shkollave, lypësa pranë Bourse-s, lypësa që plotësojnë dekorin e sheshit të famshëm të Grand Place, në pllakën e vetme përkujtimore të së cilës përmendej me nderim se dikur kishte rrojtur një Karl Marks. Me mjerimin e tyre të thellë këta lypësa të panumërt, të gjithëkudondodhur i shërbejnë pa asnjë shpenzim plus një regjimi të tillë. Me mjerimin e tyre fizik këta njerëz të shkretë e të pafajshëm u fusin thellë në palcë mjerimin shpirtëror njerëzve të tjerë duke u kallur frikën për të nesërmen e pasigurt. Kështu ky regjimi arrin çdo ditë të ndrydhë e të largojë nga vetja ndjenjën që familja mbretërore ka më shumë frikë, frikën e pamëshirshme për ekzistencën e nesërme të mbretërimit të saj, e të fusë në shpirtin e shtetasve të vet këtë ndjenjë pasigurie, frikën për të nesërmen e tyre. Rradhët e këtyre njerëzve-lypësa të mjerë mbushen çdo ditë në rradhë të parë nga rradhët e njerëzve që guxojnë qoftë dhe një ditë të mendojnë, të shprehen hapur a të shkruajnë zyrtarisht kundër ekzistencës së një mbretërie të tillë. Vetëm dehja ngazëlluese që u shkakton pamja dërmuese, poshtëruese e njerëzve-lypësa të drobitur, të zhveshur, kockë e lëkurë, ish -armiq të tyre në çdo qoshe të Belgjikës lehtëson në mend e qetëson në shpirt familjen mbretërore të Belgjikës. Kështu asaj i shtohet besimi në të ardhmen e lumtur e të ndritur të sojit të vet , asaj i shtohet siguria që mbretërimi i saj do të vazhdojë i pacënuar për jet’ e mot. Vetëm duke u rritur numuri i këtyre njerëzve-lypës, belg e të huaj, mund t’i fashitet frika një raceje të tillë, frikë që Leopoldëve u rrihte gjithnjë në zemër, frika që ata kanë patur për të nesërmen e një mbretërimi parazitar, të kotë e të panevojshëm.

GREQISHTJA E VJETER DHE LATINISHTJA VIJNE NGA SHQIPJA

2008-05-26T23:20:00.001-07:00

Shkrim i botuar te gazeta Koha Jonë më 31 mars dhe 1 prill 2005. Meqënëse interneti nuk i njeh fontet e greqishtes së "vjetër", disa fjalë greke janë të palexueshme). Kush din se me çfarë fonti mund të ndreqet kjo gjë është i lutur të na e ndihmojë.

Studiuesi Çlirim Xhunga sjell interpretim të ri të greqishtes së vjetër

Greqishtja e vjetër dhe latinishtja
vijnë nga shqipja

LOGOS – Një lojë fjalësh
(Ese)

Çlirim Xhunga

Në greqishten e vjetër Νωδός, ή, όν {νω* = νου* = njoh + δός*} do të thotë : që s’ka dhëmbë (qui n'a plus de dents). Por shihni me kujdes si është formuar kjo fjalë. Këtu νω, e cila është një nga hallkat e vargut skematik grek νε-, νη-, νί-, νο-, νύ-, νῶ- të ndërtuar duke u mbështetur në paradigmën e rrënjës shqipe NJOH, ka marrë kuptimin e pjesësëz mohuese JO, kurse δός vjen për çudi nga një fjalë tjetër, ku personazh kryesor i rrëfimit me një togfjalësh është qeni (që në greqisht dhe në latinisht mes shumë fjalëve luan rolin e luanit): κυνόδους, όδοντος (ό) {κυν* + όδο* = udhë, mënyrë + υς*} 1 dhëmbë qeni të njerëzve dhe kafshëve (dent canine des hommes et des animaux). Kështu nga mbiemri κυνόδους, i cili don të thotë fjalë për fjalë: qeni, prej qeni (sjellje, karakter, mënyrë, pamje etj.) grekët shpikën dhe latinët kopjuan fjalën ὀδούς, ὀδοντος dhëmb (dent), e cila në it. bën dente dhe në fr. dent.
Me një gur a disa gurë dijetarët e lashtë grekë e ata latinë pas tyre kanë arritur të krijojnë nga shqipja një a disa neologjizma! Jo vetëm kaq. Fantazia e tyre ka shkuar më tej. Duke shfrytëzuar labirintet e fantastikes grekët e lashtë kanë krijuar me shqipen njoh fjalë me kuptime nga më të shumëngjyrshmet. Ἀκατάψευστος {ἀκατά = ἀ pjes. moh. + ψε* = fshe + υσ* = ish (me kuptimin është) + τος*} thotë gjuha e lashtë greke dhe ndonjë poet latin: ajo që s’mund të fshihet dhe një mendim që s’errësohet nuk janë as fantastikë e as përrallorë (non fabuleux). Grekut i lipseshin fjalë të reja për të emërtuar dukuri të tjera, që mundësisht të dukeshin të ndryshme nga shqipja. Mjaft dukuri të natyrës e të shoqërisë prisnin t’u vihej një emër dhe greku, e pas tij latini, e gjetën rrugën. Me νουθετέω-ῶ {νο* = njo + υ* = unë + θε* = the (them) + τέω*} greku i vjetër tha: 1 fus në kujtesë (remettre en mémoire), rikujtoj (faire ressouvenir, rappeler); paralajmëroj dikë (avertir qqn), i kujtoj diçka dikujt (rappeler qqe ch. à qqn) kujtohem për (rappeler que) 2 paralajmëroj (avertir), qortoj (réprimander) II. qetësoj (calmer). Më pas veç kur u krijua fjala νότος, erë e jugut (vent du sud). Është po rrënja shqipe njoh, por kësaj here me prapashtesën τος, një hibrid me prejardhje po nga shqipja. Era e jugut u quajt kështu pasi dihej (pra, njihej) se kur frynte ajo sillte shiun (c. à d. de la pluie). Νότος u kopjua nga latinët, me gjithë prapashtesën τος, por u shkrua me shkronja «të reja» dhe u bë notus, që do të thotë hëm erë jugore, hëm i njoftun, duke zbuluar atë që u mundua të fshehë greku, prejardhjen e νότος nga shqipja. Por grekët s’u bënë merak që këtë të fshehtë ua mori vesh latini. E tërë puna është që të vërtetën të mos e marrë vesh vetëm shqiptari. Dhe greku ia ka arrritur qëllimit, për 3000 vjet shqiptarët dinë më pak për gjuhën e tyre se çdo evropian tjetër.
Greku, i cili ka dashur të ishte gjithnjë i pari, NIKI (Nji, një + qi, qe), τος e bëri τίς dhe ja ku doli fjala e re νοτίς, lagështirë. Latinët s’vonuan dhe e kthyen νοτίς «latinisht» në notis, për të thënë bashkë me notos, i njohur, i njoftun. Çudia më e madhe në historinë e filologjisë botërore dhe të albanologjisë është se ndonëse grekët dhe latinët s’i shpëtuan dot forcës magjepsëse të shqipes, dijetarët shqiptarë të shekullit XX nuk i shpëtuan dot grackës së trukeve morfologjike të grekëve dhe latinëve. Por gënjeshtra i ka le gambe (këmbët) të shkurtra. Ngado që të vërtiten e çfarëdo që të filozofojnë dijetarët grekë, latinë, gjermanë, anglezë, sllavë e të tjerë, dhe çfarëdo arme psikologjike, ekonomike apo vrastare të vënë në dispozicion të ideologjisë e politikës shtetet e tyre, këto kombe s’kanë për t’i shpëtuar ndëshkimit të së Vërtetës së Madhe, se gjuhët e tyre vijnë vetëm e vetëm nga shqipja. Jo vetëm kaq. Unë këtyre « Zotërinjve, Aristove, Arqive», këtyre «Kombeve të Qytetëruara» u them se 90% e zërit N në fjalorët e greqishtes së vjetër dhe të latinishtes, vijnë vetëm nga një rrënjë e shqipes, NJOH. Po të përfshijmë në këtë zë neologjizmat me prejardhje po nga shqipja si nau, naut, nav apo rrënjë të tjera të shqipes si nem, nëm dhe nuk, atëherë rezulton që leksiku i zërit N në këto fjalorë vjen 100% nga shqipja. Po të zbatojmë në filologji teoremën e Policit, por jo vetëm atë, rezulton se edhe gjuhët postlatine, gjermanike e sllave vijnë të gjitha nga shqipja. Me pak vullnet shqiptarët mund t’u vënë «evropianëve» në dispozicion, në një kohë relativisht të shkurtër, të gjithë materialin e nevojshëm e dokumentues.
Ndonëse s’qenë kurrë të zotë të krijojnë një gjuhë të tyre origjinale, grekët dhe latinët kanë provuar se me brumin e të tjerëve, pra të shqiptarëve, dhe me mendjen e tyre pjellore dinë të gatuajnë gjëra fantastike. Kështu, meqë νότος ishte një erë që vinte me drejtim nga jugu, Herodoti, Plutoni dhe Tuqididi menduan që me νῶτος ose νώτον të emërtonin kurrizin (dos) e gjithfarë gjërash të tjera. Fantazia e fantazistëve u shtri edhe më tej. Dishepujt (discipulus, që DIN SHQIP, fjalë e kohës së Aristotelit + dim. ul + us, është), që përpiqeshin të shkonin më tej se mësuesi, se ç’kishin një si νόσος, një hutim (égarement de l'esprit), një si shkallim (démence), i përfshinte një biçim marrëzie (folie), pasi dija e tepërt ishte νοσηρός e dëmshme për shëndetin (malsain, insalubre), por jo vetëm kaq! Kishte rrezik që edhe të νοσέω (krhs. me shqipen shënosh, shëndosh, por s’kanë asgjë të përbashkët etimologjikisht) të mbeteshin shpirtërisht të sëmurë (avoir l'esprit malade), apo edhe më keq, ata mund t’i pushtonte marrëzia (être atteint de folie). Me gjithë këto ogure të zinj që rrënja shqipe NJOH, kjo fjalë e çuditshme shqipe, po u sillte greko-romakëve, ata prapseprapë, vendosën në unanimitet që Ajo të përdorej edhe me kuptim pozitiv. Kështu ata krijuan mbiemrin νωΐτερος, α, ον, {νωΐ* = njoi, njohim + τερ* = të tërë + ος*} të tanët (notre) dhe përemrat vetorë të vetës I shumës të italishtes dhe frëngjishtes, (rsp. nous dhe noi).
Sot po e mbyllim me kaq. Kush don të bëj vetë një ese tjetër mbi rrënjën NJOH, a me një rrënjë tjetër të shqipes le të këshillojë me nge si fjalorët e greqishtes së vjetër, të latinishtes dhe të çdo gjuhe evropiane. Por për sa kohë Shqipëria do të jetë kjo që ka qenë këtu e njëqind vjet, unë i kujtoj të bëjë kujdes, se mund të mbetet, e pakta, pa punë dhe pa mjete jetese!

* * *

Intervistë nga gazetarja e Koha Jonë Magda. A.

Çlirim Xhunga edhe mund të paragjykohet, sepse zakonisht në të tilla raste thuhet: “si ka mundësi që një autor i panjohur të hedhë poshtë enciklopedinë botërore”, apo me fjalët e shoqëruara me nënqeshjet karakteristike tallëse “dava punë amatorësh”, gjë që buron nga inferioriteti dhe mosbesimi te fuqia e individit, të kudondodhur, që mund të përbëjë një qenie të besueshme me mendje revolucionarizuese, pavarësisht se në pamje apo funksionin formal që kryen mund të duket mosbesues, falë dhe asaj se sa shumë gabojnë njerëzit në shpërndarjen e meritave. Kanë gabuar dhe me Sokratin e madh, sepse qe i vetëm ndaj një filozofie të gabuar, masive, mbizotëruese!!! Do të ishte mirë që ai të gjykohej duke analizuar vetëm ato që thotë, pa llogaritur se kush i thotë, kjo e dyta s’ka pikë rëndësie, për të cilat në fakt ai është i bindur katërcipërisht që nuk ekziston askush që ta kundërshtojë. Dhe janë të shumtë autorët shqiptarë e të huaj që mbrojnë teza të ngjashme me të, në lidhje me prejardhjen e gjuhës shqipe, ndërkohë që ekziston dhe një shumicë që nuk e njeh mirë gjuhën shqipe apo që nuk do ta njohë, apo një pjesë që shprehet se rrezikon të thotë të vërtetat e saj. Ndërkohë Çlirimi shkon edhe më përtej tezave të derisotshme, duke sjellë fakte të reja. Ka një jetë që studion gjuhët e huaja dhe dy vjet ato antike. Ka studiuar për gjuhë-letërsi. Dhe me një guxim jo të zakonshëm që ia jep edhe prejardhja nga një familje tepër atdhetare thotë pa druajtje atë që mendon, gjë që s’kemi përse ta shohim aspak me paradyshim, përkundrazi....të ndalemi mirë... M.A.

Ju arrini në përfundimin se gjuha e vjetër greke vjen prej shqipes. A mund ta përmblidhni në mënyrë sintetike këtë pohim të jashtëzakonshëm dhe shkaqet që ju sollën këtu, nëse ai është vërtet i tillë?

Greqishtja është një gjuhë e ndërtuar në katedra gramaticienësh. Ky pohim s’është i ri. Këtë e konfirmojnë si Haustratte, ashtu edhe D’Agnely, ndonse unë nuk kam gjetur tek asnjeri prej tyre dëshmi gjuhësore bindëse. Por studimi ynë mbi greqishten e vjetër na tregon se këta dijetarë kanë patur prova të pakundërshtueshme për të shtruar këtë hipotezë, por kushtet nuk i kanë lejuar ta shtjellojnë atë. Greqishtja e vjetër jo vetëm që është një sajesë, një gjuhë e sajuar nga njerëz që flitnin një gjuhë tjetër, por ajo ngërthen në vetvete një mori problemesh të karakterit gjuhësor. Një shqipfolësi që bie në kontakt me literaturën e gjërë të autorëve të lashtë grek i lindin shumë pyetje në kokë dhe mjaft zhgënjime. Që në fillim të punës time zhgënjimi im ka qenë tepër i madh aq sa unë kam thënë me vete: Po çfarë katrahure paskan bërë këta njerëz me gjuhën e bukur shqipe! Konfuzioni leksikor e morfologjik në gjuhën greke është kaq i madh sa që here-herë më duket i qëllimshëm. Fjala në greqishten e vjetër është larguar shumë nga tabani i saj i origjinës, i shqipes, kemi zëvëndësime pavend të fjalëve shqipe me neologjizma belbëzuese homerike dhe posthomerike, mjaft rrënjë të rëndësishme të shqipes janë ngurtësuar në fondin mitologjik të ashtuquajtur grek duke humbur çdo kuptim në atë gjuhë. Fjala në greqishten e vjetër është e mbingarkuar ideologjikisht, është shumë e errët dhe s’është çudi që greqishtja e vjetër të jetë frut i një grushti priftërinjsh të ditur të lashtësisë, që nuk mund të thuhet me siguri se nga e kishin origjinën, pasi në gjuhën greke ne nuk shohim gjurmë të shënueshme të ndonjë gjuhe tjetër përveç shqipes. Greqishtja jo vetëm që ka lindur nga shqipja, por ajo është një gjuhë shumë më inferiore se ajo. Shqipja ia kalon greqishtes së vjetër në të gjitha drejtimet: si për nga pastërtia e rrënjës, pastërtia morfologjike dhe sintaksa e qartë.

Greqishtja e vjetër, është hartuar sipas një strukture morfologjike dhe sintaksore tashmë të deshifruar. Unë jam duke punuar për një fjalor etimologjik të saj duke u mbështetur mbi fjalorin e hartuar nga një nga leksikografët dhe filologët më të shquar në botë, që i kanë kushtuar jetën dhe krijimtarinë e tij greqishtes së vjetër, atë të leksikografit dhe filologut francez Bailley. Të dhënat që po dalin në dritë nga studimi i veprës së tij, të cilën e kam krahasuar me Iliadën, Odisenë dhe tekste të tjera të autorëve të lashtë grekë që ai merr në shqyrtim, janë befasuese. Greqishtja e vjetër është një gjuhë e ndërtuar sipas një strukture gramatikore skematike. Fjalëformimi aty bazohet te rrënjët e shqipes. Këtyre rrënjëve në greqisht iu shtohen parashtesa dhe prapashtesa, të cilat janë të ndërtuara po me brumë të shqipes. Kështu p.sh. shkallët e krahasimit te mbiemrat në greqisht ndërtohen me prapashtesën – τερος {τερ = i tërë + ος = është} në shkallën krahasore dhe me –τατος {ταν = të tan, të tërë + τος} në shkallën sipërore. Edhe leksiku i greqishtes së vjetër mbahet në këmbë nga rrënjë të shqipes. Herë – herë leksiku i greqishtes ndërtohet mbi vargje të ndërtuara me tema të së njëjtës paradigmë të shtjellimit të foljes në gjuhën shqipe si p.sh. Σμαρ, Μαρ; Σμερ, Μερ ; Σμορ, Μορ që në greqisht duan të thotë ndaj, shpërndaj (partager). Një shqipfolësi i bie lehtë në sy fakti që në greqisht Σμαρ = Μαρ, Σμερ = Μερ dhe Σμορ = Μορ dhe se pjesëza S nuk e ka vlerën mohuese që ka në shqip. Ky është një element i vogël, por shumë i rëndësishëm që dallon qartë shqipen nga greqishtja dhe që flet në favor të vjetërsisë së shqipes. Përveç vargjeve të llojit të mësipërm, në greqisht kemi vargje të ndërtuara me rrënjë të cilat në shqip shprehin koncepte të ndryshme siç është rasti i ΓFα: Γα, Γαν, Γε, Γεν, Γνη, Γον, Γvω, lind (naître, faire naître) ku Γα dhe Γαν vijnë nga shqipja ngjaj, Γε dhe Γεν vijnë nga shqipja gjej, Γνη dhe Γvω vijnë nga togfjalëshi q’ (që) njoh. Siç shihet, në rastin e dytë « keqkuptimet » mes rrënjëve të shqip dhe fjalëve në greqishten e vjetër janë edhe më të mëdha se në rastin e parë dhe flasin për një konfuzion jo të vogël, që ka ekzistuar në greqishten e vjetër.
Për të qëmtuar fjalën shqipe në greqisht nuk është gjithnjë një punë e lehtë. Hulumtimi i rrënjës së saj në greqisht si p. sh. te naut, ortho, sferë etj. i ngjan punës së një arkeologu, të cilit i duhet të mbledhë copa të thyera për të ngjitur një amforë. Nga krahasimi i leksikut të këtyre dy gjuhëve kuptojmë se në shumë raste greqishtja ka përvetësuar nga shqipja jo kuptimin e rrënjës së fjalës, por kuptimin e figurshëm të saj. Zhvillimi i mëtejshëm i gjuhës greke ka bërë që fjala shqipe të evoluojë në një mjedis të ri morfologjik. Gjatë këtij procesi diferencimi fjala greke është larguar mjaft në formë dhe në përmbajtje nga gjuha shqipe. Pra, ndryshimi thelbësor mes kuptimit të fjalës greke nga rrënja e saj shqipe qëndron në largimin e greqishtes nga kuptimi i parë burimor dhe veshja e fjalës me kuptime të mbartura po të rrënjës shqipe. Ky diversifikim e kapërcen edhe këtë cak të fundit, puna arrin deri aty sa që grekët për të emërtuar këmbën të përdorin rrënjën shqipe shkel, për forcën përdorin rrënjët krah dhe di , për të emërtuar fjalën mish thonë krye, ndërsa me rrënjën tonë gjak ata shprehin klithmën dhe perëndinë Bakus. Në greqishten homerike rrënja e shqipes shfaqet e diversifikuar si në shqiptim dhe në të shkruar. Kjo ka ndodhur në rradhë të parë sepse fjala shqipe ka kaluar nga njëri dialekt grek në tjetrin, duke pësuar ndryshime fonetike, dhe semantike sa që tek Iliada dhe Odisea ne gjejmë një mori fjalë që vërtiten rreth një rrënjë të vetme. Kështu krahas Re kemi Ra, krahas Er kemi Hr dhe Ir, krahas Pei kemi Fei, në krahë të Pa gjejmë Fa. Po kështu kemi Men, Man dhe Mhn, Damo dhe Dhmo, Xeir dhe Keir, Pur dhe Pir, Kar dhe Khr. Rrënja e tyre e përbashkët na bën të mendojmë se kjo nuk ka qenë vetëm rezultat i një procesi të gjatë të evoluimit gjuhësor të gjuhës ndër dialektet greke. Shndërrimet fonetike kanë shërbyer edhe për të ndërtuar fjalë të reja, kuptimet e figurshme të të cilave ruajnë edhe në kontekstin e ri gjithnjë një lidhje me rrënjën shqipe nga kanë dalë. Këto diferencime kanë bërë që greqishtja të duket si një gjuhë krejt e ndryshme nga shqipja, duke ngatërruar mjaft gramaticienë leshko, ndonse të dëgjuar dhe ca prej tyre shumë të dëgjuar, vendas e të huaj, të cilët deri më sot e kanë veçuar si shqipen ashtu dhe greqishten në familjen indoevropiane.

Eshtë shumë e vështirë të pohosh, por aspak e pamundur, se shekuj të tërë janë ngritur mbi një gabim të madh. Ç’mendoni për filologjinë botërore në këtë aspekt?

S’është aspak çudi. Në trajtimin e çështjeve të tilla të rëndësishme si prejardhja e gjuhëve, në themel të punës studimore filologjike ka sunduar kriteri ideologjik e ai politik dhe shumë më pak kriteri shkencor. Deri më sot asnjë studiues shqiptar nuk e ka ballafaquar gjuhën shqipe frontalisht me gjuhën greke. Që të dërdëllisësh për vjetërsinë e shqipes në këto anë të dheut, së pari duhet të kishe krahasuar më parë shqipen me gjuhën e fqinjit tonë më të vjetër, atë të grekërve. Duhesh marrë në analizë së pari nga vetë studiuesit shqiptarë gjuha e Homerit dhe e autorëve të lashtë grekë, para se të merreshin në konsideratë shkencëtarë të dyshimtë si Mayer me shokë. Filologjia botërore dhe mjaft studjues shqiptarë e marrin të mirëqenë vjetërsinë e gjuhës greke, ndërsa mua më rezulton se greqishtja e vjetër s’është gjë tjetër veçse një përpjekje për të ndërtuar një gjuhë universale, diçka e ngjashme me ëndrrën e Zamenhofit në shek. XIX.
Nuk duhet të ngatërrojmë këtu qëndrimin tonë ndaj vjetërsisë dhe gramatikës së greqishtes së vjetër me rëndësinë e padiskutueshme që kjo gjuhë mori në zhvillimin e dijes njerëzore në tërësi dhe në lindjen dhe zhvillimin e gjuhëve të vendeve evropianopërendimore. Edhe shqipja e re ka mjaft neologjizma grekolatine, frut i dijetarëve të fushave të ndryshme të dijes, paçka se të gjitha pa përjashtim janë krijuar me brumin e saj.

Cilat janë dy shkaqet kryesore, sipas jush, të këtij qëndrimi: mosnjohja e shqipes, apo mungesa e dëshirës për të pranuar logjikën e saj?

Edhe këto ditë unë lexoj në buletine filologjike europiane se si linguistika përpiqet t’u japë shpjegim problemeve gjuhësore me anë të aparateve analitikë të gabuar, që vijnë nga mosnjohja e shqipes, por dhe nga predispozioni jodashamirës ndaj shqipes dhe popullit që e flet atë. Kjo mungesë predispozicioni ka arsye të njohura të vjetra politike, por nuk duhet nënvleftësuar dhe ndikimi që do të kishte një afirmim i rolit të gjuhës tonë dhe vendi që ajo do të zinte në rrafshin e familjes indoevropiane, qoftë dhe në aspektin më periferik të saj, atë komercial, pasi një afirmim i tillë do të thoshte një kthim të vëmendjes së mbarë botës drejt shqiptarëve dhe Shqipërisë, gjë që do të shqetësonte shumë fqinjin tonë grek, i cili sot përfiton shumë nga turizmi kulturor.
Shqetësimin grek e kanë për çudi edhe evropianët e tjerë. Ata s’e kanë për gjë të deklarojnë se 60 deri në 80 % të leksikut të tyre vjen nga greqishtja dhe latinishtja, por ngurrojnë (mbase duhet përdorur fjalë tjetër) të pranojnë që ato bashkë me greqishten vijnë nga shqipja. Nuk e di. Qarqe të caktuar në Evropë nuk kanë qenë historikisht të interesuar të hidhet dritë mbi lashtësinë e shqipes. Botimet e kohëve të fundit, që po habitin botën shqiptare dhe që po nervozojnë fqinjët grekë dhe turkë, po bëhen vetëm nën trusninë e shpërthimit të një vetëdije kombëtare nga ana e vetë shqiptarëve. Shumë gjëra janë ditur, dhe shumë akoma mbahen të fshehura në sytë e kombit tonë. Jo vetëm kaq. Sot të huajtë dinë dhe se ç’bluan koka e çdo shqiptari. Kur një pjesë e dijes rrezikon të dalë në dritë me përpjekjet e vetë shqiptarëve, të huajtë nxitojnë të nxjerrin të parët nga sirtarët e mbuluar nga pluhuri dhjetra apo qindravjeçar dokumente befasuese. Merrni si shembull të freskët D’Agnely dhe Faverialin. Kjo ndodh pasi dija për të fuqishmit është fuqi, pushtet. Kur ajo bëhet e të gjithë popullit, kjo dijë humbet fuqinë dhe shndërrohet në mall, nga i cili po ata vetë që e zotëronin duan të nxjerrin përfitimin më të madh të mundshëm ekonomik, politik e ideologjik. Por e keqja më e madhe për ne shqiptarët janë antishqiptarët që lind toka jonë. Edhe kur Lajbnici u shpreh se shqipja është gjuha ilirëve të lashtë gazeta shqiptare “Albania”, në Bruksel, do të shkruante se ne kemi respekt për këtë dijetar të madh por ai nuk ka ditur më shumë se 100 fjalë shqip. Kur një dijetar frëng u bë gati të publikonte dokumenta të lashta të shqipes në vitet 20’ ambasada shqiptare ia ndali vrullin. Një dorë e zezë e ndaloi kardinal Skiroin të botonte veprën e tij për Mesharin. Po ajo dorë mbyti Petro Ninin Luarasin dhe Aristidh Kolën.

Po gjuhëtarë, të huaj edhe shqiptarë, si Mayeri, Hahni, Çabej etj, si vallë nuk mbërritën deri në këto caqe kërkimore?

Në Shqipëri gjuhësia krahasimtare deri më sot është marrë me probleme të dorës së dytë, gjithsesi shumë të vyera e që kanë hedhur dritë në raportet e shqipes me gjuhë të tjera, por që nuk kanë qenë në gjendje të afirmojnë rolin e vërtetë, primar, që shqipja ka pasur në familjen indoevropiane. Studimi i shqipes përvec interesit shkencor është i lidhur ngushtë me interesa kombëtare shpeshherë të nëpërkëmbura nga përfaqësues e dijetarë të popujve, që nuk kanë qenë të zotë të ruajnë gjuhën e të parëve të tyre. Studimi i greqishtes së vjetër dhe i latinishtes më kanë krijuar bindjen se shqipja është gjuha e vetme e gjallë e krijuar ndonjëherë nga një popull në këto anë të dheut.

Po a jeni njohur me autorët kryesorë botërorë në këtë lëmë, edhe grekë, dhe etimologjinë që ata përdorin për gjuhën e vjetër greke?

Unë jam mbështetur kryesisht në punë studimore të autorëve më në zë në botë të greqishtes së vjetër si Bailly dhe Lidell. Sa për qëndrimin e fqinjëve grekë ndaj gjuhës shqipe, shqiptarëve dhe historisë së tyre, ksenofobia e tyre është një gjë më se e njohur. Grekët kanë qenë fqinjët tanë më të vjetër, autorët e tyre të lashtë, emrat e të cilëve shpjegohen vetëm nëpërmjet shqipes, janë treguar shumë të kursyer në veprat e tyre për paraardhësit tanë. Si grekërit, dhe latinët kanë të drejtë të krenohen për kontributin që i kanë dhënë dijes së njerëzimit, por ata duhet t’i njohin shqipes autorësinë e gjuhës së tyre. Si greqishtja ashtu dhe latinishtja nuk arrijnë të shpjegojë kurrgjë për rrënjët e fjalëve te veta. Shpjegimi i prejardhjes së fondit të leksikut të greqishtes së vjetër mund të bëhet vetëm me anë të gjuhës shqipe.

Shpjegimi me anë të shqipes të rrënjëve të këtyre fjalëve, nëse është kështu, hedh poshtë në fakt hipotezën për marrje të anasjelltë….

Po. Kur dalin nga konteksti i greqishtes rrënjët e shqipes nuk kanë kuptim në atë gjuhë. Këtë e ka vënë re me gjenialitet edhe Petro Zheji kur flet për gjuhën sanskrite, të cilën e kompromenton vetë emri. Te shqipja këto rrënjë qëndrojnë më natyrshëm, zhvillohen me një vërtetësi, bukuri, tingëllim magjepsës e të pakrahasueshëm. Fjalë të rëndësishme e shumë të bukura të shqipes janë marrë dhe janë vënë në rolin e shërbëtorit në strukturën morfologjike të greqishtes së vjetër. Kështu, me trajta të foljeve shqipe them, kam dhe jam janë formuar shumica e prapashtesa të diatezave të foljes greke. Po kështu dhe mjaft rrënjë të tjera të shqipes si leu, mendoj, thërras etj. luajnë një rol shumë të rëndësishëm në fjalëformimin. Një fakt shumë i bukur dhe shumë interesant është se te gjuha e Homerit marrin pjesë gjallërisht si dialektet e shqipes në trojet ku banojnë shqiptarët etnikë edhe në ato të diasporës ekzistuese në Greqi dhe Itali, fakt ky që hedh poshtë shterpësinë e diskutimit ndërdialektor në Shqipëri. Jo vetëm gegërishtja, por edhe shqipja e diasporës, sidomos ajo e Arbëreshëve të Italisë, tek e cila mes shumë barbarizmave latine dhe greke gjinden thesare të vërtetë, format (glosat) më të vjetra të shqipes, të cilat duhet të rigjejnë vendin e tyre në Fjalorin e Gjuhës së Sotme Shqipe nga ku janë zbuar me dhunë tridhjetë vjet më parë, dhe kështu ato të rizënë vendin e merituar në gjuhën e kultivuar shqipe.

Pse dhe si ka ndodhur kjo “huamarrje”?

Në leksikun e greqishtes shumica e fjalëve janë kompozita të ndërtuara me dy a më shumë rrënjë të shqipes, të cilat siç thamë edhe më lart po të nxirren nga trupi i fjalës greke nuk kanë asnjë kuptim për të. Greqishtja nuk i shpjegon dot. Jo vetëm kaq. Në greqisht shumica e fjalëve të bukura shqipe kanë humbur kuptimin e tyre burimor dhe shprehin kuptime të mbartura, dytësore e deri në nocione që s’kanë më lidhje me vetë fjalën burimore. Kjo situatë në leksikun e greqishtes së vjetër mund të ketë arsye të ndryshme. Platoni në shek.V ngulte këmbë që autorët grekë të asaj kohe duhet të gjenin rrugë të tjera për krijimin e fjalëve të reja pasi etimologjia nuk ishte në gjendje t’i ndihmonte në këtë drejtim. Greqishtja nuk është në gjendje t’u japë shpjegime figurave mitologjike, toponimeve greke, emrave të popujve që kanë banuar viset e Greqisë në lashtësi. Gjatë punës tonë me tekstet e Iliadës dhe të Odisesë ne shohim se shumë fjalë shqipe janë kuptuar dhe përdoren gabim nga vetë autori i tyre, gabim i cili është transmetuar ndër autorë të tjerë të lashtë grekë e që është ngulitur më pas në fjalorë e gramatika. Mjaft nga paskajoret e greqishtes janë sajesa gramaticienësh, dhe nuk mungojnë rastet kur shtjellimi i paradigmës së tyre bëhet me rrënjë të shqipes që s’kanë lidhje me njëra tjetrën.
Ndër fjalë të vjetra të shqipes që dokumentohen te Homeri dhe autorët e lashtë grekë duke filluar nga shekulli 7 –të p.e.s. ne kemi hasur: afroj, agë, agi, agon, anë, ankon, aq, ar, ata, ato, ba, bashkë, bëj, cep, cipë, dal, gjoj (dëgjoj), dha, dhashë, dhe, dheu, dhe (edhe), dhjam, di, diell, ditë, do (dua), i egër, enë, era, jam (dhe një pjesë e paradigmës së saj), fat, fill, flas, fle, frikë, fryj, fsheh, ftoj, gënjej, gjak, i gjallë, gjë (gjëra), i gjërë, gjej, gjel, gjellë, të gjithë, gju, grua, gunë, halë, hall, hap, hedh, heq, heu (pasth.), hip (dhe hop, hof etj.), humb, iki, jeta, kam (dhe një pjesë e paradigmës së saj), kap, kaptoj, kaq, kat, këto, klith, kohë, krah, krye, kryej, kthej, ku, la (lart), lë, leu, lidh, ligje (vaj), lip (dhe lyp), ma (mama), i madh, mat (dhe mas), marr, mbaj, mbi, mbys, me, mend, mendoj, mes, mik, mish, mos, natë, ndaj, ndihmoj, ndjej, në, nem, nëm, ngjaj, ngjyej, ngrej, ngushtë, një, njeri, njoh, nuk, nxit, ora, ore (pasth.), pa (shoh), pa (pjes. moh.), para, parë, për, peshë, pjell, plagë, plang, planc, plot, prag, prij, punë, pyes, qaj, qiell, qëlloj, qen, qëndroj, qenë, qepa, i qetë, qiell, qindi, ra (vargu ra, re, rri etj. me një zhvillim interesant në greqisht), rrah, rrëzë, rrëzoj, rri, rris, rrjedh, rrjep, rroit, rroj, shkoj, shoh (dhe një pjesë e paradigmës së saj), shpie, shquaj, shqyej, shtëpi, shterroj, shtie, shtroj, sit, sjell, sulem, tan, i tërë, tërheq, thaj, them (dhe një pjesë e paradigmës së saj)), therr, thërras, , thurr, thyej, ti, tjetër, tokë, tremb, trim, tym, udhë, uji, ul, vajti, valle, vapë, var, varr, vë, vij, vras, vulë, yll, zë, zihem, zili, zjej, nyjet e përparme i, e, të. Sigurisht, duhet të ketë dhe ca të tjera fjalë, por jo shumë. Kjo jo për faj të shqipes dhe shqiptarëve. Si grekët dhe latinët i kanë pasur në mes të tyre shqiptarët e ditur dhe shqipen e bukur dhe shumë të pasur. Por nga shqipja ata kanë marrë vetëm një grusht fjalësh për të ndërtuar me to gjuhët dhe kulturat e tyre duke lënë në errësirë trashëgiminë gjuhësore, dijen, traditat dhe kontributin e shqiptarëve vetëm e vetëm «për të mahnitur me gjeninë e tyre» tërë botën. Kush ka sy dhe veshë, kush ka pak mend mund të konstatojë se kjo lojë e vjetër po vazhdon edhe në ditët tona m’u para hundës tonë. Edhe sot e kësaj dite mjaft shqiptarë detyrohen të ndërrojnë identitetin e tyre në dhe të huaj në mënyrë që atje t’u hapen rrugët e dijes dhe të jetës.

Kur ka ndodhur sipas jush krijimi i greqishtes së vjetër?

Iliada dhe Odisea janë ndër dokumentet, të cilët kurorëzuan procesin e formimit të greqishtes së vjetër dhe ndarjen e saj përfundimtare me shqipen dhe strukturën e saj morfologjike dhe sintaksore.

Kaq ndikim gëzon greqishtja dhe politika greke te shkenca europiane?

Greqishtja qëndron në themel të gjuhëve evropiane. Ajo është një gjuhë më e studjuar nga të huajt se gjuha shqipe. Te Homeri dhe autorë të tjerë grek e ka origjinën shumica e fjalëve të leksikut të latinishtes dhe të gjuhëve të sotme latine e gjermanike. Nga ana tjetër, kanë munguar punime që të vërtetojnë se shqipja është një gjuhë më e vjetër. Këto mendoj se janë dy arsyet e këtij qëndrimi.

Nëse shqiptarët do të ishin aq të kultivuar në dijet e tyre si e shpjegoni faktin që më pas gjuha shqipe nuk u shkrua?

Në Vatikan është zbuluar një dokument që daton 350 vjet para Mesharit dhe e ardhmja mund të na japë ne shqiptarëve surpriza të tjera më interesante. Mungesa e shkrimit të shqipes në periudhën e shkëlqimit të Greqisë së Lashtë dhe të Romës së Lashtë lidhet me arsye historike, por në thelb, si greqishtja e vjetër ashtu edhe latinishtja s’janë gjë tjetër vecse vazhdime të deformuara të shqipes në dy alfabete të ndryshme.

Nuk druhesh se duke thënë këtë pohim dëmton interesa të mëdha politike e ndoshta njëkohësisht edhe jetën tënde private?

S’kam frikë megjithëse shumë nga ata që janë marrë me thelbin e shqipes dhe kanë hedhur dritë mbi identitetin e kombit shqiptar kanë rrezikuar mirëqenien e tyre dhe vetë jetën. Gjithçka pritet. Qeveritë tona janë zgjatim i qarqeve të huaja. Unë nuk kam besim se ne na udhëheqin shqiptarët.

Nuk druhesh se mund ta quajnë punë amatore, siç ndodh shpesh sot ndaj atyre që mbrojnë të tilla teza?

Le t’ia lëmë fjalën opinionit të specializuar për t’u shprehur për këtë çështje.

Të rejat që sjell studimi:

• Leksiku i greqishtes së vjetër është i ndërtuar sipas një strukture skematike në formë vargjesh horizontalë, që rrjedhin nga e njëjta paradigmë apo pjesë të paradigmave të ndryshme të shqipes duke na dhënë kështu vargje uniformë dhe të përzjerë.

• Në paradigmat e foljeve greke ngërthehen në mjaft raste rrënjë të shqipes që vijnë nga paradigma të ndryshme.

• Pjesëzat mohuese, kundërshtuese, veçuese etj. në greqisht dhe latinisht : 1 a-, ap-, ab-, abs- vijnë nga rrënjët shqipe hap, afroj etj. dhe 2 ne-, ni-, no- nga shqipja njoh.

• Ngarkesa, apo ngjyrimi ideologjik, jashtëgjuhësor i fjalës, është një element shumë i rëndësishëm i fjalëformimit në greqishten e vjetër dhe në latinisht. Injorimi i këtij elementi në studimet filologjike, shpeshherë i qëllimshëm, ka bërë që filologjia të ndjekë me galdim për mijra vjet një rrugë të gabuar, dhe mijra e mijra libra, broshura, kumtesa e referate kanë hedhur errësirë mbi të vërtetën.

• Kuptimi i an, pan, para është i tkurrur e deri i përmbysur te parashtesat greke.

Ekstrakte nga fjalori etimologjik i greqishtes së vjetër:

ἄπτερος {ἀ pjes. moh. + ἀπ = hap + τερ* = i tërë + ος*} pa krahë (non ailé). ἀπ. μῦθος { μῦ* m’i + θος* thosh} OD. fjalë pa krahë (parole non ailée), që nuk fluturojnë (qui ne peut s'envoler) pa pendë (sans plumes). S. πτερον për të kuptuar se si greqishtja ka filluar të largohet nga shqipja që në shek. X – VIII p. kr. S. R. hap.
…
ἀρχή, ῆς (ἡ) {αρ* = ar (flori) + χ’ = që + ῆς*} kush ndodhet përpara, në krye (ce qui est en avant) A fillesa (commencement) I principi (principe), origjina (origine). II pika e nisjes (point de départà, fundi i diçkaje (bout, extrémité d'une chose) 2 fig. princip (principe), themeli (fondement). B 1 komandim (commandement), pushtet (pouvoir), autoretit (autorité) 2 detyrë (charge), magistrature) 2 ajo që i nështrohet një autoriteti, perandori, mbretëri, vend i qeverisur (ce qui est soumis à une autorité, empire, royaume. pays gouverné). S’është e vërtetë që në fillim ishte ἀρχή –ja. Në fillim qe πόνος , punë e lodhshme (travail fatigant), ishte κυνηγία, gjuetia (la chasse). Kur κυνηγός (gjuetari le chasseur) ὁδηγέω (gjeti udhë të reja frayer un chemin), atëhere ai ἀργέω (ar gjeti dhe s’punoi më ne travaillait pas). Të gjitha kuptimet dhe nuancat e αρχή rrjedhin nga cilësitë, që ka metali i arit (floriri) dhe përfytyrimi që ka ai që e posedon për veten e tij, apo kalemxhiu për padronin e tij. S. R. ar (flori), qe (jam), që.
ἀρχηγετεύω {ἀρ* = ar + χη* = qi (që, i cili + γε* + gje (gjej) + τεω*} komandoj (commander à). Siç shihet këtu ἀρ*, χη* dhe γετεύω* kanë kuptimin e tyre të vërtetë dhe jo ato të mbartura nga kalemxhinjtë e antikitetit. S. ἀργέω, κυνηγετέω.
ἀρχηγετέω-ώ {ἀρ* = ar + χη* = qi (që, i cili + γετε* gjete (gjente) + ω*} filloj (commencer). ἀρχηγετέω dhe ἀρχηγετεύω ndryshojnë vetëm nga një ύ, një nga artificat e shumta greke për t’i dhënë fjalëve të tyre kuptime të ndryshme e sa më të errëta.
…
ἁγνεία, ας (ἡ) {ἁ* 1 pasth. habie; gëzimi 2 pjes. moh. ; + γ* q’, që + νε* = njeh + ία} 1 pastërti (pureté), dlirësi (chasteté) 2 pastrim (purification). Tek γνε = që njeh, ne kemi kuptimin idealist dhe agnosticist të fjalës njoh. Kush thotë se ne mund të njohim (γνο= qno = q’ njo = që e njoh) botën që na rrethon, atëhere ai qne-n, pra gënjen. [ἀγνεύω]. S. ἁγνεύω. R. njoh
ἁγνεύω {ἁ *, pjes. moh. + γ* q’, që + νε* = njeh + υ* u (unë) + ω*} I 1 jokal. jam i pastërt (être pur= πυρ = gr. zjarr, shqip. i pirë) 2 ruaj veten të pastër (se garder pur de) 3 konsideroj si detyrë fetare (regarder comme un devoir religieux de) II kal. pastroj (purifier). Në të kr. ἁγνεύω shkruhet ἥγνεύευκα = i gnjeu ka, pra ka gënjyer. Krhs. lat. ignesco, bëhet flakë në fytyrë, siç duke primit. nga gënjeshtra, kurse , agnellus, qingj i njomë (fig. i urtë). ἁγνεύω është ndërtuar sipas vargut skematik grek νε-, νη-, νί-, νο-, νύ-, νῶ-, një kopje e shtjellimit të shqipes njoh. S. κνεφάζω, νεύω. R. njoh.
…
Ἀφροδίτη, Ἁφροδίτη, ης (ἡ) 1 Afërdita, lat. Venus, perëndeshë e dashurisë dhe e bukurisë, që grekët besonin se kishte lindur nga shkuma e valëve (Aphrodite, lat. Venus, déesse de l'amour et de la beauté, que les Grecs croyaient née de l'écume des flots. 2 kënaqësi e dashurisë (plaisirs de l'amour) 2 dashuri (amour), dëshirë plot pasion (désir passionné), pasion (passion) 3 gëzim i miqësisë (jouissance de l'amitié), kënaqësi (plaisir) 4 hijeshi (grâce), bukuri (beauté) 5 planeti Venus (la planète Vénus). Spas Bailly me origj. fenikase.
ἀφρονέω-ώ {ἀφρον* = afron (afroj) + έω*} Humb llogjikën (être insensé). ἀφρονέω shtjellohet vetëm në pjes. e tash. së greqishtes. ἀφρον- vjen nga shqipja afron, afrohem. Si shqipja afroj edhe fjala e huazuar ἀφρον vjen nga onomatopeja fr, fër, frë, e cila në shqipe ka një përhapje të madhe si te shprehja bën fër – fër, fërfëllij, fërfëlloj, fërfërit, fërgëlloj, fërgohem, fërgoj, fërkoj, fërshëllej, frigoj, frikoj, fryj etj. [ἄφρων].
φρονέω I 1 kal. kam aftësinë të mendoj, të ndjej e të jetoj (avoir la faculté de penser et de sentir, d'où vivre) 2 tregohem i llogjikshëm (être dans son bon sens) 3 mendoj (penser). φρονέω është një neologjizëm i vjetër grek, që ka si antonim ἀφρονέω, humb llogjikën (être insensé). Këtë λόγος (lojë) fjalësh grekët e vjetër e ka shtrirë mbi një numur shumë të madh rrënjësh shqipe për të shprehur mbase më bukur mendimet e tyre por edhe për t’u larguar sa më shumë nga shqipja e për ta errësuar sa më shumë mendimin. II kal. 1 kam në shpirt (avoir dans l'esprit) 2 ëndërroj (songer à), projektoj (projeter de).
…
Ἣρα, ας (ἡ) {Ἣρ* = erë ; fig. zemërim, furi + ας* = ash, është} Hera, bija e Kronos dhe Reas, e shoqja e Zeusit Spas. Bailly etj. e vetmja etimologji e mundshme është (si shpesh herë) një fjalë sanskrite : svar, qielli (le ciel). S. ἀὴp, ἀνἠρ, Κήp. Krhs. lat.
Ἡράκλειος, α ose ος, ον {Ἡρά* + κ* = q’, që + λε* = le (lind) + ιος*} i Heraklit, që ka lidhje me Herakliun (d'Hèraklès, qui concerne Hèraklès). Krhs. me Herkulin te latinët.
Ἡρακλῆς, έους, thirr. –εις Herakliu, lat. Herkuli, i biri i Zeusit dhe Alkmenës ( Hèraklès (Hercule) demi-dieu, fils de Zeus et d'Alkmèna, Alcmène). Bailly dyshon te fjala e aut. të vjetër që sugjerojnë prejardhjen e fj. nga Ἣρα dhe κλέος, me mendimin se kjo fjalë vjen nga ἥρως. S. Ἣρα, ἥρως, κλέος (që + le = lindur + osh).
…
κήρυξ, κήρυκος { κ* = q’, që + ήρ* 1 erë 2 hi (pluhur) + υκ*= ik + ος*} I çdo person që njofton publikisht me zë të lartë (toute personne qui annonce à haute voix).1 në epokat heroike, kasnec apo mesazher i perëndive, Hermes (dans les temps héroïques, héraut ou messager des dieux, Hermès) 2 kasnec i perëndive (héraut des rois) 3 mesazher i paqes dhe i luftës, në asambletë publike. ( héraut pour les messages de paix et de guerre ; dans les assemblées publiques). II gjel (coq). Krhs. κήρυκος me ἅγγελος, ἀγγελικός, që lidhen bashkë nga roli që gjeli ka luajtur për të lajmëruar agimin e ditës. Gr. ἅγγελος dhe lat. angelus e kanë fjalën gjel në temë, kurse κήρυξ e mbart si metaforë. Krhs. κήρυκος me lat. angelus, fr. heraut, dhe hero në të gjitha gjuhët. κήρυκος ka dhënë në latinisht thuajse të gjitha fjalët që fillojnë me cur- si currere, fr. courir e it. correre.
…
λῆρος, ον (ὁ) { λῆρ* = i lirë + ος*I I 1 llomotitje (radotage, bavardage, sottise, niaiserie) 2 llafazan, llomotitës (radoteur) II 1 objekt pa vlerë (objet sans valeur) 2 objekt mondan (objet mondain) 3 zbukurim grash (ornement pour les femmes).
…
μένος {μεν* < men, menje, mendje + ος} shpirt (âme). Bailley jep si rrënjë të saj μέν, mendoj (penser).
μένω {< menoj, mendoj} kam një dëshirë (avoir un désir). Kjo folje ka vetëm të kryerën : μέμονα, kam dëshëruar (kupto : menduar).
…
νοέω, οῶ { νο* = njoh + έω*, οῶ*} futet në shpirt (se mettre dans l'esprit) : 1 shikoj, perceptoj (voir, s'apercevoir de, me anë të shqisave, par l'entremise des sens), 2 kuptoj (comprendre, me anë të reflektimit, par la réflexion) II 1 kam në shpirt (avoir dans l'esprit) : νόον νοεϊν, IL. kam një mendim në kokë (avoir une pensée dans l'esprit) 2 meditoj (méditer) III abs. 1 tregohem i kujdeshëm (avoir du bon sens, être prudent, sage) 2 me pasë një kuptim (avoir un sens, une signification) Il mes. 1 mendoj, meditoj (penser en soi-même, méditer) 2 mendoj për diçka, dikë (penser à). Këtej kanë ardhur lat. –gno, nosco, it. -nosco, angl. knoë, gjerm kennen. S. νόος.
…
νόος-νοῦς, νοου-νοῦ (ὁ) { νό* = njoh + ος*, ῦς*, ου*, ῦ*} 1 aftësi për të menduar (faculté de penser), inteligjencë (intelligence), shpirt (esprit), mendim pensée): τον νοῦν ἔχειν ATT. drejtoj vëmendjen, çoj mendje te (diriger sa pensée, son attention sur) ὲν νῷ ἔχειν, PLAT. në mendje e kam (avoir dans l'esprit, dans la mémoire) 2 urtësi (sagesse), νόῳ, OD. σὺν νόῳ, HDT. me mirësi, inteligjencë, reflektim (avec bon sens, avec intelligence, avec réflexion); οὐδενὶ ξὺν νῷ, PLAT. pa asnjë inteligjencë (sans aucune intelligence); νοῦ κενος, SOF. pa mendim (sans esprit), jo inteligjent (inintelligent), νοῦν ἔχειν, SOF. ka mendim (avoir de l'esprit), jam inteligjent (être intelligent), νοῦν ούκ ἔχειν, SOF. kam aftësinë mendore për (avoir l'intelligence de), mësoj (apprendre à). νοῦν ούκ ἔχει, SOF. kjo s’është parë e as dëgjuar (cela n'a pas le sens commun), është absurde (cela est absurde), e pallogjikshme (déraisonnable) 3 mendim, projekt, interes, këndvështrim (pensée, projet, intention, manière de voir), νόον νοεῖν, IL. βουλεύειν, OD. kam një synim, një projekt (avoir une intention, un dessein). S. γνούς.
…
νουθετέω-ῶ {νο* = njo + υ* = unë + θε* = the (them) + τέω*} 1 fus në kujtesë (remettre en mémoire), rikujtoj (faire ressouvenir, rappeler) ; paralajmëroj dikë (avertir qqn), i kujtoj diçka dikujt (rappeler qqe ch. à qqn) kujtohem për (rappeler que) 2 paralajmëroj (avertir), qortoj (réprimander) II qetësoj (calmer).
…
ὁδηγέω {ὁδ* < udhë + η* = e (atë e) γέ* gjej + ω*} tregoj rrugën (conduire sur la route, guider) 2 çaj rrugën (frayer un chemin).
…
ὁμηρεία {ὁ* < oh + μηρ* < mir, marr + εία*} pengdhënie apo dhënie garancie (action de donner en otage ou en garantie), peng sigurie apo miqësie (gage de sûreté ou d'amitié).
…
Ὃμηρος Homeri, autor i supozuar i Iliadës dhe i Odisesë (Homère, poète épique, auteur supposé de l'Iliade et de l'Odyssée).
…
σπεῖος, εος-ους (τὸ) epike e σπέος.
σπέος (τὸ) {σπέ* = shpie ; shtëpi + ος*} shpellë, guvë (antre, caverne). R. dhan. σπῆϊ, dhan. sh. σπέσσι ose σπήεσσι. ὕλη δὲ σπέος e gjet në shtëpi (He found her at home). Hom.
…
τοκάς, τοκάδος { τοκ* < tokë + άς*} mb. çka ka lindur apo lind (qui a enfanté ou qui enfante). em. nënë (mère, kur është fjala për kafshë që kanë pjellur apo pjellin, en parl. d'animaux, qui a mis bas ou qui met bas).
τοκεύς { τοκε* tokë + ύς*} ai që krijon, ati (celui qui engendre, père) ; ἡ τοκεύς, ESKILI nëna (la mère). Në sh. dhe duel : prindërit (parents). Krhs. formimin e fjalës τοκεύς me Ζεύς, Zeus {zë ish).

Shkolla e Çabejt me qëllim i ka çuar studimet mbi etimologjinë në një rrugë të gabuar

2008-05-26T23:13:00.000-07:00

Nga regjistrimi i bërë me diktafon nga gazetari Petri Grosi i një bisede të rastësishme, që ai zhvilloi me mua në lulishten e Galerisë së Arteve në Tiranë mbi problemet e etimologjisë, lindi ky shkrim, që u botua më 8 tetor 2005 te gazeta Ballkan, të cilin redaksia e gazetës e titulloi “Ju rrëfej se ku ka gabuar Çabej me gjuhën shqipe”

Intervistë/Flet studiuesi Çlirim Xhunga
“Ju rrëfej se ku ka gabuar Çabej me gjuhën shqipe”

(Artikull i dt. 08 tetor 2005 botuar tek gazeta Ballkan)

Petrika GROSI
-Z. Xhunga, Para pak kohësh në një shkrim tuajin ju argumentonit se greqishtja e vjetër dhe latinishtja e kanë prejardhjen prej shqipes së hershme. Cilat janë të rejat më të fundit nëse ka, bazuar në studimet tuaja që janë thelluar më tej?

Nga studimet dhe njohjet e mia mbi materialin gjuhësor të greqishtes së vjetër, latinishtes, gotishtes, sllavishtes kishtare, turqishtes, arabishtes, hebraishtes dhe deri në gjuhën japoneze, më rezulton që shqipja është gjuha e parë e kultivuar në mënyrë natyrore nga raca njerëzore. Pra, populli i parë i cili ka arritur të artikulojë një gjuhë të kultivuar ka qenë shqiptari. Me shqiptar unë nënkuptoj arbërit, ilirët, apo edhe paraardhësit e tyre. E kam më kollaj që me fjalën shqiptar të përfshij të gjithë paraardhësit tanë këtu, ndaj me këtë kuptim do ta përmend sërish këtë fjalë. Në konkluzionin tim del se bashkë me fjalën, edhe mendimi ka vulën shqiptare. Pra, logjika nuk është vepër e Platonit, as e Aristotelit, por vepër e mendimit shqiptar. Nga shqipja kanë lindur të gjitha gjuhët e tjera duke u nisur që nga Amerika Latine deri në Japoni. Këtë unë e mbështes në një strukturë leksikore që është baza e fjalës në çdo gjuhë, për të cilat sapo fola.

-A nuk do të ishte paksa e guximshme të thoshim se nga shqipja kanë dalë gjuhët e tjera, ndërsa nga historia kemi fakte të ndryshme për popullsi më të hershme?

Fakt është se duke u nisur që nga kohët më të vjetra, nga Mesopotamia tek egjiptianët e më vonë te grekët dhe latinët çdo fjalë zbërthehet me rrënjët që unë do u them më tej. Ndër rrënjët kryesore të shqipes, që hynë në përbërjen e çdo fjale të gjuhës sonë apo dhe të gjuhëve të tjera mund të fusim simbolin e yllit. Ky simbol është pjesë përbërëse e lëndës që ndërton fjalët në të gjitha gjuhët e botës. Yllin ne e gjejmë të shkruar në të gjithë gjuhët e botës në trajtat: al, el, il, ol, ul, yl, la, le, li, lo, lu, ly. Ylli identifikohet me "al" te fjala alban, me "el" te enkelejtë dhe helenët. Me “il" identifikohet te ilirët, me "ol" te katolikos, me "ul" në mjaft fjalë turke, me "la" te emri latin. Përsa i përket rrokjes "le" marrim si shembull fjalën greke "kleos", që do të thotë në greqisht "i dëgjuar", por që në fakt vjen nga togfjalëshi shqip "që lind„. Ylli identifikohet gjithashtu me “li” te liburn, libër, me “lo” te shqipja “loti”, anglishtja “flower”, ndërsa me "lu" e gjejmë te fjalët “lux, lucis, lumen" etj. Ky varg i rëndësishëm e themelor ka shërbyer për ndërtimin e një miriadë të tërë fjalësh duke filluar nga Shqipëria deri në Japoni. Një varg tjetër shumë i rëndësishëm është vargu i ndërtuar me shqipen "ar” (flori): ar, er, ir, or, ur, ra, re, ri, ro, ru. Nëse në greqisht ne themi "arqi" që ka kuptimin e zanafillës, një fjalë që vjen nga “ar” dhe “qe”, në gjermanisht gjejmë “Urzeit", e cila vjen po nga rrënja “ar” dhe shqipja “qe”, ndërsa “t” fundore është prapashtesë si në anglisht edhe në gjermanisht dhe vjen nga një "te", "ten", "den" që do të thotë "me thënë". Le të marrim fjalën shqipe "fund". Ajo nuk është gjë tjetër veçse rrënja e fjalës shqipe "njoh" e kthyer mbrapsht, si në shqip edhe në latinisht, apo në gjuhë të tjera: "fundus", "fine", apo "find", finden, dhe arabisht "ala' fin", që tek numërorët e saj do të thotë "në fund".

- Ka vargje të tjera si këto dy të parët shqipja mbi të cilat bazohen edhe gjuhët e tjera? Është vargu po kaq i rëndësishëm i foljes `jam": am, an, em, en, im; in, um, un, as, es, is, os, us, sa, se, si, so, su. Folja `jam" e shqipes, hyn gati në çdo gjuhë të botës. Kështu "Sweden" don të thotë "ish = është (kopshti i ) Eden". Një folje tjetër shumë e rëndësishme është "njoh" që e kemi përmendur edhe te shkrimi i mëparshëm. Rrënjët e vargut të saj janë: na, ne, ni, no, nu, naf, nef, nif, nof, nuf. Pra në këtë varg, që tingëllon si i çuditshëm, ne kemi foljen "njoh", e cila edhe në shqip vjen nga pasthirmat: "nja", "nje" ose "nji" që do të thonë `ja" ose "qe"; "qe ku është", apo `ja ku është". Nga këto pasthirrma kanë dalë numërorët "një”, "nji" dhe prej këtyre të fundit rrjedh kuptimi i foljes njoh. Nëse marrim pastaj rrënjën "fun", nga ajo ka dalë "fund". Është d-ja fundore që hasim në anglisht e gjermanisht. "Fun" nuk është gjë tjetër veçse "fundi" i konceptuar nga idealistët si fundi i botës, por në fakt s’kemi të bëjmë me fundin e botës a të njerëzimit, por me fundin e dijes të kaluar përmes prizmit idealist në konceptimin e botës. Ndaj dhe "fun" e "fund" kanë lidhje me fjalën "apokalips". Kjo fjalë vjen nga shqipja dhe do të thotë "zbulohet ajo ç'ka kam fshehur mirë", njëlloj si fjala “kiamet” në turqisht, që do të thotë "them (zbulohet) ky që jam". Pra kur të zbulohet se kush është ai që ka shkruar për këto gjëra sipas besimeve fetare do të vijë dhe fundi i botës. Ndaj dhe numri themelor 5000 në arabisht, shqip do të thotë "kur të merret vesh se kush jam, atëherë ka për të ardhur fundi i botës". Klerikët kishin parashikuar 5000 vjet deri sa njohja njerëzore të shkonte deri te kuptimi i vërtetë i simbolit të yllit, që është një fjalë primordiaIe. Latini me fjalën “linea”, që don të thotë “cak, kufi”, ka parasysh pragun e njohjes së faktit se ylli , para se të shndërrohej në një perëndi monoteiste, ai ishte një simbol ilir, me të cilin ata identifikonin perënditë e tyre pagane : diellin, hënën dhe yjet. Kapërcimi i këtij pragu dijeje është për klerikët një blasfemi. Vetë blasfemi vjen nga bl-ja nistore që në shumë gjuhë të huaja tregon fjalën yll, dhe as = është dhe fëmi, që në greqisht e latinisht ka marrë kuptimin “përhapje, propagandim”.

-A ia keni parashtruar këtë tezë tuajën profesorëve të Fakultetit të gjuhësisë apo të Institutit të Gjuhë-Letërsisë?

Kam kontaktuar me profesori, por reagimi i tyre kanë qenë indiferent duke më thënë se ata nuk merren me këtë punë. Mungon te të gjithë predispozicioni për t’u thelluar në këtë fushë. Kjo vjen nga që akoma ka gjëra tabu për të cilat mw mirë të mos ndalemi sot.

-Në konkluzionet tuaja ju bini ndesh edhe me prof. e nderuar Eqerem Çabej. Çfarë do të thoshit në këtë drejtim?
Nga studimi që unë i kam bërë fjalorit etimologjik të Çabejt, por edhe studimit të tij në bashkëpunim me A. Xhuvanin për parashtesat dhe prapashtesat e shqipes, mund të them me bindje që Çabej ka lënë me ndërgjegje jashtë trajtimit etimologjik rrënjë shumë të rëndësishme të shqipes. Ndoshta ai është penguar për ta bëre këtë gjë në atë kohë. Gjithashtu, po të marrim shumicën e parashtesave dhe prapashtesave të studimit të tij, ato janë si të thuash rrjedhim alogjik i një premise të gabuar. Nëse ne pranojmë që këto gjëra janë bëre me dashje, atëhere dalim në konkluzionin se shkolla e Çabejt me qëllim i ka çuar studimet në një rrugë të gabuar sepse shumica e parashtesave dhe prapashtesave kryesore të shqipes nuk janë ato që thuhen në studimin e tij. P.sh. nëse marrim prapashtesën shqipe "ul", ajo vjen nga fjala yll ashtu si dhe prapashtesa "il". Në studimin e tij prapashtesat “il” dhe “ul” janë nxjerrë në rrugë mekanike, kur ato bëjnë pjesë në fakt në rrënjë të tjera. Kur ne themi "përkul" këtu kemi një fjalë të përbërë nga "për" dhe "kul". "Kul" vjen nga një tok fjalësh që do të thotë "është yll". Rrënja "kul" është e njëjtë me rrënjën shqipe "qiell", ose me temën latine "cael", "coel" apo e njëjtë me temën angleze "ceil", si dhe me rrënjën greke "kel”. Kur themi “shekull", lat “saeculum”, ky term sintetizon kohën dhe përpjekjet që u janë dashur latinëve për të shkulur konceptin dhe fjalën "yll" nga mendja e njerëzve. Vetë fjala "shkollë" vjen nga një temën latine "auscul-" që do të thotë në latinisht "dëgjoj; bindem", por që në të vërtetë vjen nga shqipja "ai = yll shkul (nga mendja)". Në zbërthimin e fjalëve ne duhet të kemi parasysh të identifikojmë sinonimet e fjalës “yll”, të cilat alternohen nga një fjalë tek tjetra. Nëse kthehemi te Çabej dhe marrim fjalën "përkul", nuk do të mund të heqim mekanikisht "ul" si prapashtesë dhe të mbetej një "përk". Fjala “përkul” ka dy rrënjë : "për” dhe "kul"

Kodi i Shqipes

2008-05-26T22:45:00.000-07:00

Kodi i shqipes

Shkrim i botuar te gazeta Ballkan më 4 dhjetor 2005 nën titullin redaksional: "Çelsi i gjuhës shqipe zbërthen çdo fjalë të botës"

Kodi i shqipes
apo
çelsi i shqipes,
që zbërthen çdo fjalë të gjuhës shqipe,
si dhe të gjuhëve të kultivuara të botës.

Fjalët në gjuhën shqipe dhe ndër gjuhë të huaja janë zhvilluar sipas skemës :

Vargjet I. yll (al, el, il, ol, ul, la, le, li, lo, lu ; po kështu, bl, fl, vl)
II ar (ar, er, ir, or, ur, ra, re, ri, ro, ru)
III jam (am, an, em, en, im, in,om, on, um, un, ma, na, me, ne, mi, ni, mo, no, mu, nu ; as, es, is, os, us, sa, se, si, so, su ; ash, esh, ish, osh, ush, sha, she, shi, sho, shu; az, ez, iz, oz, uz, za, ze, zi, zo, zu, azh, ezh, izh, ozh, uzh, zha, zhe, zhi, zho, zhu).

Rrënjët e thjeshta të shqipes, që ne kemi trajtuar në shkrimin ”Greqishtja dhe latinishtja vijnë nga shqipja” botuar te Koha Jonë më 31 Mars – 1 Prill janë zhvillime të këtyre vargjeve sipas formulave:

x * (j)am
x * yll;
x * ar;

Kështu ne kemi :

foljen them sipas formulës x * (j)am ku x = t, d, th, dh :
(tam, tan, tem, ten, tim, tin, tom, ton, tum, tun, mat, nat, met, net, mit, nit, mot, not, mut, nut; tas, tes, tis, tos, tus, sat, set, sit, sot, sut).
Të vargut me rrënjë them janë dhe ta, te, ti, to, tu, at, et, it, ot, ut.
Po kështu kemi : dam, dan, dem, den, dim, din, dom, don, dum, dun, mad, nad, med, ned, mid, nid, mod, nod, mud, nud; das, des, dis, dos, dus, sad, sed, sid, sod, sud; tham, than, them, then, thim, thin, thom, thon, thum, thun, math, nath, meth, neth, mith, nith, moth, noth, muth, nuth; thas, thes, this, thos, thus, sath, seth, sith, soth, suth ; tha, the, thi, tho, thu, ath, eth, ith, oth, uth ; dham, dhan, dhem, dhen, dhim, dhin, dhom, dhon, dhum, dhun, madh, nadh, medh, nedh, midh, nidh, modh, nodh, mudh, nudh; dhas, dhes, dhis, dhos, dhus, sadh, sedh, sidh, sodh, sudh ; dha, dhe, dhi, dho, dhu, adh, edh, idh, odh, udh.

Folja kam (ca, ce, ci, co, cu, cam, cem, cim, com, cum, ka, ke, ki, ko, ku, kam, kem, kim, kom, kum, mak, mek, mik, mok, muk, mag, meg, mig, mog, mug etj.) është një zhvillim i foljes jam nga togfjalëshi q’jam.

Nga x*yll ku x = c, ch, h, j, k, g, gj, q, qu, y
kemi cal, cel, cil, col, cul, lac, lec, lic, loc, luc, cla, cle, cli, clo, clu ; chal, chel, chil etj.
.
Nga x* yll ku x = t, d, th, dh
kemi :
dal (dal, del, dil, dol, dul, lad, led, lid, lod, lud; dla, dle, dli, dlo, dlu; tal, tel, til, tol, tul, lat, let, lit, lot, lut; tla, tle, tli, tlo, tlu; thal, thel, thil, thol, thul, lath, leth, lith, loth, luth; thla, thle, thli, thlo, thlu; dhal, dhel, dhil, dhol, dhul, ladh, ledh, lidh, lodh, ludh; dhla, dhle, dhli, dhlo, dhlu;)

Nga x* yll ku x = b, f, m, p, v etj.
kemi: mal, mel, mil etj. (të cilat vijnë në fakt nga një (a)mal, jam al, yll; emel, emil, emul etj.). Edhe rrënja shqipe mall (dëshirë) rrjedh në këtë rrugë. Më tej kemi pal, pel, pil, pol, pul, pla, ple, pli, plo, plu; val, vel, vil, vol, vul, lav, lev, liv, lov, luv e kështu me rradhë bal, fal etj.

Nga x*ar ku x = c, ch, k, j, g, sh, x
kemi :
Kre, krye car, cer, cir, cor, cur, cra, cre, cri, cro, cru ; char, cher, chir, chor, chur, kar(a), ker, kir, kor, kur … gar, ger, gir, gor, gur, gra, gre, gro, gru etj.

Nga x*ar ku x = t, d, th, dh
kemi :
thërras tar, ter, tir, tor, tur, rat, ret, rit, rot, rut; tra, tre, tri, tro, tru; dar, der, dir, dor, dur, rad, red, rid, rod, rud; dra, dre, dri, dro, dru; thar, ther, thir, thor, thur, rath, reth, rith, roth, ruth; thra, thre, thri, thro, thru; dhar, dher, dhir, dhor, dhur, radh, redh, ridh, rodh, rudh; dhra, dhre, dhri, dhro, dhru;

Në zbërthimin etimologjik të shqipes dhe të gjuhëve të tjera vlen të veçohet blloku i rëndësishëm fjalëformues i shqipes: togfjalëshi “që + jam”, që merr trajta të shumta sipas formulës x * (j)am ku x = c, ch, ç, h, k, j, g, gj, qu, y. Kështu p.sh. shqipja gjysh dhe gjermanishtja Kiste janë e njëjta fjalë e shkruar në dy mënyra të ndryshme. Gjysh vjen nga babagjysh, “ay ay q’ish” dhe Kiste vjen nga një “ar + kishte”. Siç kuptohet dhe nga këto dy shembuj shumë fjalë në përdorim sot në shqip dhe në gjuhë të huaj nuk shprehin gjë të madhe. Kuptimi i tyre rrjedh nga fjalë më të plota pjesë e të cilave kanë qenë në rastin tonë gjysh dhe Kiste. Edhe it. gusto don të thotë thjesht: “që ishte”. Ajo sot ka kuptimin e shijes, por etimologjikisht është një fjalë pa kuptim në qoftë se ne nuk e lidhim këtë togfjalësh të ngurtësuar me Augustin dhe periudhën e tij, ashtu si dhe vetë Augustin me një Aegjeas grek. Tek greqishtja shumë fjalëve u këputet filli, por jo etimologjia e tyre shqipe. Që ky fill të rilidhet dhe historia të rindërtohet, që etimologjia e gjuhëve të ngjitet më lart në kohë e të përvijohet sipas rrjedhës së vet të natyrshme kërkohet dhe ndihma e munguar e shumë bibliotekave të botës, të cilat duhet të bëjnë publike shumë nga dorëshkrimet, që presin ende të shohin dritën e diellit. Pa dorëshkrime të vjetra të shqipes nuk ka qenë e mundur të zhvillohet asnjë gjuhë e kultivuar në botë, pasi të gjithë gjuhët e vjetra e nisin startin e tyre nga një pikë shumë e lartë zhvillimi mendor e intelektual (leksikor, morfologjik, sintaksor e semantik). Ekzistenca e dorëshkrimeve dhe zhvillimi i kulturave greke, latine etj. është teorikisht i pakuptueshëm dhe praktikisht i pamundur, po qe se ne nuk pranojmë a priori një trashëgimi relativisht po aq të lartë zhvillimi të gjuhës shqipe dhe të dorëshkrimeve të saj, tek të cilat është vjelur lënda e parë leksikore dhe morfologjike, që ka çuar në shkrimin e sintaksave të reja të greqishtes së vjetër, latinishtes etj.
Po aq i rëndësishëm sa togfjalëshi “që + jam”, në punën etimologjike të gjithësecilit është e domosdoshme të njihet dhe të kuptohet ndërvarja kuptimore mes rrënjëve të tilla primordiale të shqipes si yll, au (ai, ay), ar, kreu, një(shi), parë (i), majë, qiell, pjell etj. Një ndërvarje të tillë mes rrënjëve Yll dhe Ay, të cilën e prekëm përciptazi në shkrimin tonë te Ballkan të datës 8 tetor 2005, kanë patur parasysh shkencëtarët izraelitë kur kuptuan dhe arritën të zbërthenin një mbishkrim kohët e fundit të relikeve arkeologjike të kreut të mijëvjeçarit të parë para Krishtit, që lidhen me fjalën Golgotha.
Me vargjet e mësipërme dhe me rrënjët elementare të shqipes si bëj, di, fus, gjej, men(d), mes, ngjaj, heq, kap, pe, pa, rris, shoh, shkoj, them, thirr, vij, uj(ë) etj. janë ndërtuar shumica e lëndës leksikore të gjitha gjuhëve.
Në punën etimologjike hasen edhe kapërcime të zhdërvjellta e zëvendësime të befasishme mes rrënjëve të hershme të shqipes si p.sh. mes yll, ai, ay, dhe pasthirrmës i!, mes foljeve bëj dhe vij, mes foljeve di dhe thi (them), mes ta (tha) dhe ndaj, mes del, tel dhe ter, tir (thërras). Mjaft prej tyre janë kalime të natyrshme dhe i përkasin kohës kur rrënjët e tilla nisën të ndaheshin e të dalloheshin kuptimisht qartë njëra nga tjetra, apo edhe ngatërroheshin lehtë nga dijetarë të huaj joshqipfolës, kombinimet e tjera janë frut i punës krijuese të leksikografëve dhe dijetarëve, të cilët për arsye të ndryshme kanë preferuar të largojnë termin e ri të krijuar prej tyre nga rrënjët e mëparshme duke errësuar kështu etimologjinë e fjalës. Këtu mund të përmendim p.sh. prapashtesën tel të sllavishtes, e cila në mjaft raste duhet lexuar ter (thërras, quaj).
Përpjekja e çdo studiuesi në fushë të etimologjisë është që të sjellë fjalën – objekt të studimit të tij në atë trajtë që të jetë e zbërthyeshme në rrënjë elementare shqipe, që formojnë një fjalë me kuptim në gjuhën shqipe. Ky është një rregull i përgjithshëm për çdo gjuhë tjetër jo shqipe. Kjo arrihet duke hulumtuar në thesarin e madh të gjuhëve të ndryshme deri sa të gjendet ajo fjalë kyç nga e cila ka dalë fjala, që ne kërkojmë të zbërthejmë.

Edhe në periudhat më të errëta të njerëzimit, dija njerëzore është zhvilluar në vijimësi. Ajo kurrë s’ka patur shkëputje. E reja, novatorja nuk mund të jetë një zhvillim, një kërcim nga hiçi. Ky kod i shqipes që po ju parashtrojmë, ka qenë një gjë e re për mua, dhe unë në çdo hap kam ndjerë gëzimin e krijimit, pasi s’kam patur një udhëheqës që të më drejtonte në punën time. Megjithatë, ne mendojmë se ky kod i shqipes ka ekzistuar, ai ka qenë i ditur në rrethe të ngushta dijetarësh, pasi terminologjia e gjërë dhe e shumanshme shkencore në të gjitha fushat e dijes, nga botanika deri te atomistika, nga neologjizmat e vjetra deri te ato të reja, nuk do të mund të konceptoheshin e as të krijoheshin pa ditur mirë shqipen.
Kodi është mbajtur i fshehur për shkaqe të natyrave që s’kanë të bëjnë me Dijen, por me Padijen si Mohim i së drejtës themelore të çdo individi për të patur shanse të barabarta në fushën e arsimit dhe të informacionit.

Njohja e kodit të shqipes, studimi i shqipes së vjetër dhe të re, si dhe i pasurisë gjuhësore të popujve të tjerë, tej kufizimeve ideologjike, do t’i jepte etimologjisë një forcë të re. Një dritare e re do të hapej përpara dhe askush nuk do të dilte i humbur. Do të lidheshin mes tyre gjëra që deri më sot janë trajtuar të shkëputura, marrëdhëniet mes popujve dhe kulturave do të merrnin një dimension të ri, që do të kontribuonte në forcimin e miqësisë mes tyre.

Çlirim Xhunga
Tiranë, 21 nëntor 2005